دکتر جنیفر شو متخصص اطفال نشان می دهد که چگونه می توانید پوشک کودک را تعویض کنید ضمن این که او راحت و آرام باقی بماند.
http://www.webmd.com/parenting/baby/diapering-a-baby-13/video-diapering-abcs
دانلود با فرمت Windows Media Player
یافتههای یک تحقیق جدید نشان میدهد: کودکانی که از شیر مادر تغذیه
میکنند، ضریب هوشی بالاتری دارند. مادران
میتوانند
برخورداری از ضریب هوشی بالاتر را به فهرست مزایای تغذیه کودک با شیر مادر اضافه کنند، زیرا نتایج یک تحقیق جدید در این زمینه نشان میدهد افزایش مدت زمان تغذیه کودک با شیر مادر تا یک سالگی، ضریب هوشی وی را نیز افزایش میدهد.
طبق یافتههای این تحقیق، کودکانی که در یک سال اول زندگی خود از شیر مادر تغذیه کردند، در مقایسه با کودکانی که از شیر مادر تغذیه نکردند در تستهای ضریب هوش چهار امتیاز بیشتر به دست آوردند. این کودکان در سن سه سالگی آنچه را دیگران میگفتند، بهتر درک میکردند و در هفت سالگی نیز هوش کلامی و غیرکلامی بالاتری داشتند.
محققان امریکایی برای انجام این تحقیق بیش از 1300 کودک و مادر آنها را بررسی کردند. از این مادران سوالاتی در خصوص تغذیه کودک با شیر مادر در سن 6 و 12 ماهگی پرسیده شد؛ کودکان نیز تستهای هوشی را در سن سه و هفت سالگی انجام دادند که بر اساس آنها کودکانی که با شیر مادر تغذیه کردند، امتیاز بیشتری را کسب کردند.
به گفته دکتر «دیمیتری کریستاکس»، متخصص اطفال بیمارستان کودکان سیاتل آمریکا، یافتههای این تحقیق میتواند زنان بیشتری را به افزایش مدت زمان تغذیه کودک با شیر خود تشویق کند. کاهش خطر ابتلا به اسهال، عفونت گوش و اگزما برخی دیگر از مزایای تغذیه با شیر مادر است. وی میگوید: مساله ارتباط بین تغذیه با شیر مادر و هوش برای مدتهای طولانی مورد بحث بوده است و افزایش تواناییهای شناختی، موفقیتهای تحصیلی و سایر نتایج آن ممکن است مادران را به تغذیه کودک با شیر خود تشویق کند. نتایج این تحقیق در مجله اینترنتی JAMA Pediatrics منتشر شده است.
منبع: ایسنا
كارآزماييهاي باليني نشان ميدهند كه ختنه شدن ميتوان ميزان عفونت HIV را كاهش دهد، اما تا اين اواخر دانشمندان دليل آن را دقيقا نميدانستند. اكنون نتايج مطالعهاي منتشر شده كه محققان در آن توضيح ميدهند شايد تغييرات در جمعيت باكتريهايي كه روي يا اطراف آلت تناسلي زندگي ميكنند، مسوول آن باشد. با كمك يك تكنولوژي جديد كه امكان بررسي ژنهاي ارگانيسمها را سريعتر كرده، پژوهشگران به آناليز ژنتيكي ميكروبي پاتوژنهاي آلت تناسلي ميان گروهي از مردان اوگاندايي، قبل و بعد از ختنه شدن پرداختند. در نهايت مشخص شد 12 ماه بعد از انجام ختنه باكتريهاي اطراف آلت تناسلي آنها به طور معنيداري كمتر شده بودند (81 درصد كمتر). محققان به اين نتيجه رسيدند كه شايد همين امر دليل اصلي ابتلاي كمتر آنها به عفونت HIV باشد. مطالعات پيشين حاكي از كاهش 50 درصدي خطر انتقال HIV ميان مردان با انجام ختنه بوده است، به اين ترتيب ختنه به روشي مهم در كاهش ابتلا به HIV معرفي شده است.
منبع: سپید ۳۴۷
در تحقیقی در مرکز کاشت حلزونی شنوائی بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی بقیه الله(عج) اعلام شد:
ازدواج فامیلی شایعترین علت ایجاد ناشنوائی مادرزادی در کودکان است.
بیش از 65% کودکان ناشنوا دارای والدین با ازدواج فامیلی هستند.
محققین مرکز تحقیقات فناوری های نوین شنوائی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج) در یک مطالعه تحقیقاتی بر روی تعداد 310 کودک ناشنوا که جهت کاشت حلزونی شنوائی به مرکز کاشت حلزونی درمانگاه بقیه الله(عج) مراجعه کرده بودند به این نتیجه رسیدند که بیش از 65% این کودکان دارای والدین با ازدواج فامیلی بوده اند. تب و تشنج در دوران نوزادی، ابتلا مادر به سرخجه، هیپربیلی روبینمی نوزاد، مننژیت، سرخک، نارس بودن نوزاد، داروهای مضر مصرف شده توسط مادر در دوران بارداری، صدمات وارده به نوزاد در هنگام زایمان، عفونت های گوش و علل دیگر در مرتبه های بعدی عوامل ناشنوائی در این کودکان اعلام شده است. محققین بر ضرورت تنظیم و ارائه یک برنامه پیشگیری برای محدود کردن تعداد کودکان مبتلا به بیماری های ارثی از طریق آموزش های عمومی در رابطه با خطرات و عواقب ناشی از ازدواجهای فامیلی تاکید کردند.
ساخت اسپرم در بيضهها تحت تاثير هورمونهاي متفاوتي صورت ميگيرد و در مجاري انتقال اسپرم، تحت تاثير مواد موجود در اين مجاري رشد و نمو اسپرم كاملتر ميشود و حتي قسمتي از اين رشد و نمو در مجاري سيستم تناسلي زنان صورت ميگيرد.
كل مرحله ساخت اسپرم طي 68 روز و نمو تكامل آن طي 12 تا 21 روز بعدي صورت ميگيرد پس وقتي اسپرمها مورد بررسي قرار ميگيرند در واقع علتهايي كه چند هفته قبل بر اسپرمسازي اثر گذاشته است، مورد توجه قرار ميگيرد. اسپرمها بهشدت به حرارت حساسند و اگر به دليلي در معرض حرارت زياد باشند (مثل تب كردن، در معرض كوره بودن مانند نانواها يا در رانندههايي كه مدت طولاني در روز رانندگي ميكنند) به سرعت ميميرند.
با توجه به چگونگي ساخت اسپرم ميتوان علل اختلال در مردان و نازايي را به چهار دسته تقسيم كرد:
ـ دسته اول شامل مشكلات هورمونهاي كنترلكنندهاي است كه از مغز ترشح ميشود. مثل تومورهاي مغزي، عفونتها، بيماريهاي خاص و ژنتيكي.
ـ دسته دوم شامل بيماريهاي خاص بيضههاست، مثل واريكوسل، عدم نزول بيضهها، عفونتها، داروها و بيماريهاي مزمن.
ـ دسته سوم شامل اختلالات در انتقال اسپرم است مثل انسداد مجاري انتقال به دليل جراحي، عفونت و بيماريهاي مادرزادي.
ـ دسته چهارم بيماريهايي است كه هيچ علت شناخته شدهاي برايشان پيدا نشده است.
بررسي مردان بهمنظور نازايي همزمان با همسرانشان و در اولين مراجعه با هدف بررسي نازايي انجام ميشود، يعني اگر در زوجي كه از هيچ روش جلوگيري استفاده نميكنند پس از يك سال بارداري اتفاق نيفتد، مشكل نازايي مطرح ميشود و نياز به بررسي دارد. در اين زوج در كنار بررسيهاي معمول براي زن، مرد نيز مورد معاينه و بررسي قرار ميگيرد.
برخلاف زنان كه براي بررسي نياز به آزمايشات و بررسيهاي راديولوژيك خاص دارند، مردان فقط نياز به بررسي آزمايشگاهي مايع مني (semen) دارند و در اين آزمايش اگر مشكلي مشاهده شد، براي اطمينان نياز به بررسي مجدد در چهار هفته بعد است، زيرا يكبار انجام دادن اين آزمايش (به دليل تغييراتی كه به طور طبيعي هست) چندان مورد اطمينان نيست و بايد تكرار شود. در صورت وجود مشكل در اين آزمايش و در آزمايش تكراري بعدي نياز به بررسيهاي بيشتر براي تشخيص علت بيماري در مرد است تا درمان مناسب انجام پذيرد.
دكتر ثريا عالمي / جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
واکنشهای نوزاد بعد از تولد، الگوهای رفتاری یک نوزاد سالم و طبیعی می باشد که نوزاد در طی دوران جنینی، توانایی انجام این واکنش ها را به دست می آورد.
اين درد به خصوص در سه ماهه سوم موجب ايجاد وحشت در مادر ميشود؛ زيرا ممكن است مادر فكر كند، اين درد علامت زايمان است. گاهي دردهاي زايماني شبيه دردكمر است؛ بنابراين حتي گاهي پزشك را هم نگران ميكند، اما با معاينه توسط پزشك ميتوان مطمئن شد كه اين دردها منشا رحمي ندارد و علامت زايمان زودرس يا درد زايمان طبيعي نيست.
براي كنترل اين دردها توصيه ميشود مادر حين نشستن از بالشهاي كوچك استفاده كند و كفش پاشنه بلند نپوشد و به جاي خمشدن از حالت چمباتمه زدن استفاده كند؛ يعني مثلا حين پوشيدن كفش يا برداشتن چيزي از زمين، از كمر و مستقيما خم نشود، بلكه بنشيند و كاري كه ميخواهد انجام دهد. به اين ترتيب از دردهاي كمر حين بارداري پيشگيري ميشود. مسلم است كه دردهاي شديد كمر را نميتوان به عنوان كمر درد طبيعي در حاملگي در نظر گرفت، بلكه بايد از سوي متخصص ارتوپد معاينه شود و تشخيص صحيح مشخص شود. گاهي اين دردهاي شديد در مادران باردار به دليل بيماري نرمي استخوان به وجود ميآيد كه همزمان با بارداري ايجاد ميشود. از علل نادرتر اين دردهاي شديد كمري ميتوان به ديسك كمر يا آرتروز ستون فقرات اشاره كرد.
بعد از پايان بارداري در 20 درصد اين زنان دردهاي كمري ادامه مييابد. اين مشكل بخصوص در زناني پيش ميآيد كه درد كمر همراه با درد لگن (در ناحيه پشت) داشتهاند.
در برخي زنان درد كمر به دليل اسپاسم رخ ميدهد كه گرفتگيهاي عضلاني و اسپاسم را ميتوان با گرمكردن و مسكنهاي ساده و استراحت درمان كرد.
متاسفانه اين باور در عوام وجود دارد كه بيحسي از كمر كه جهت زايمان بدون درد يا سزارين انجام ميشود از علل كمر درد است. گرچه اين روش بيحسي و بيهوشي ميتواند در درصد معدودي ايجاد كمردرد كند، اما بيشتر بيماران كساني هستند كه قبل از بارداري يا زايمان كمردرد داشتهاند و به اشتباه علت درد كمري خود را انجام بيهوشي از كمر ميدانند.
ورزش مناسب روزانه قبل و هنگام بارداري در تقويت عضلات كمر بسيار موثر است و بنابراين ميتواند از دردهاي كمري پيشگيري كند. از ورزشهاي مفيد ميتوان به پيادهروي روزانه به مدت نيم ساعت اشاره كرد. پس يك بانوي باردار ميتواند به ورزشهايي كه قبل از بارداري انجام ميداده، ادامه دهد؛ مگر اين كه اين ورزش موجب آسيب به شكم يا خستگي شديد نشود.
دكتر ثريا عالمي / جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
حال اگر انسداد يا تنگي در مسير لولهها باشد يا حركات لوله دچار اختلال باشد، اين انتقال دچار اختلال ميشود و تخم تشكيل شده به جاي جايگزيني در رحم به جاي ديگري ميچسبد و رشد ميكند. بنابراين حاملگي خارج رحمي يا EP اتفاق ميافتد. اين حالت ميتواند در هر نقطهاي اتفاق بيفتد از جمله در تخمدان، در بين رودهها و روي پردههاي داخل شكمي، اما شايعترين محل اين نوع حاملگي در لولههاي رحمي است. اصولا تخم ميتواند در هر محلي كه خونرساني مناسبي داشته باشد رشد كند، اما از آنجا كه اين محلها (بجز رحم) توانايي خونرساني در ماههاي بعدي را ندارند يا مثل لولههاي رحمي بسيار تنگ هستندو با رشد جنين پاره ميشوند، اين نوع حاملگي بسيار خطرناك بوده و ميتواند منجر به مرگ مادر شود.
در گذشته كه روشهاي پاراكلينيك (آزمايشگاه و راديولوژي) نبود بسياري از زنان با حاملگي خارج رحمي در ماههاي اول بارداري بر اثر خونريزي شديد داخلي ميمردند، اما امروزه ميتوان بيماري را شناسايي و براي درمان اقدام كرد.
علائم حاملگي خارج رحمي ميتواند بسيار مبهم باشد، مثل خونريزيهاي اندك پس از به تاخير افتادن عادت ماهانه و مثبتشدن تست بارداري كه اين حالت ميتواند در يك حاملگي طبيعي يا در يك سقط هم اتفاق بيفتد. دردهاي خفيف زير شكم هم از علائم ديگر بيماري است، اما در مواردي كه درد شديد زير شكم باشد يا بيمار دچار سرگيجه شديد و افت فشار و سياهي رفتن چشمها شود يا غش كند اين علائم، علامت خطر بوده و نياز به بستري و درمان اورژانس دارد. زيرا اين علائم در وضعيت پارهشدن لوله رحمي و خونريزي شديد داخلي رخ ميدهد. خوشبختانه با استفاده از روشهاي آزمايشگاهي و سونوگرافي قبل از رسيدن به اين مرحله ميتوان حاملگي خارج از رحم را تشخيص داد و جهت درمان دارويي يا جراحي آن اقدام كرد.
سوال مهم اين است كه چرا چنين اتفاقي ميافتد؟ اشكال در لولههاي رحمي زمينهساز اين بيماري است مثلا ممكن است بر اثر عفونت، لوله بسته شده باشد يا يك مشكل مادرزادي در لولهها وجود داشته باشد يا در مواردي لولههاي رحمي با جراحي دستكاري شده باشد (بخصوص در كساني كه با جراحي لولهها را بسته باشند)، اما گاهي هيچ علت خاصي براي بيماري پيدا نميشود. به هر حال در كسي كه يكبار اين اتفاق بيفتد احتمال تكرار در حاملگي بعدي حدود 15 درصد است.
دكتر ثريا عالمي / جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
حاملگي دو يا چندقلويي به دو شكل ميتواند باشد. يك شكل آن كه از تقسيم يك تخم حاصل از يك تخمك و يك اسپرم به وجود ميآيد و نتيجه آن دوقلوهاي همسان است، به صورت اتفاقي رخ ميدهد و ربطي به ارث، نژاد و... ندارد. در اين موارد دو يا چندقلو كه از نظر ژنتيكي كاملا مثل هم هستند ايجاد ميشود، اما ممكن است به دلايلي از نظر ظاهري كاملا مثل هم نباشند و دچار بيماريها و مشكلات يكساني نشوند. در شكل دوم حاملگي چندقلويي دو يا چند قل حاصل دو يا چند تخمكي است كه با اسپرمهاي مختلف تبديل به تخم و جنين شده است. علت به وجود آمدن اين نوع حاملگيها بشدت به عوامل هورموني مربوط است، به همين علت در برخي نژادها (سياهان) بيشتر است. همينطور در برخي خانوادهها بيشتر ديده ميشود و در سنين بالاتر (بخصوص سي و هفت سالگي) به دليل تغييرات هورموني بيشتر ديده ميشود. همينطور در خانمهايي كه چند بار حاملگي داشتهاند بيشتر از كساني كه براي بار اول حامله ميشوند ديده ميشود. در زنان درشتاندام و كساني كه تغذيه بهتري دارند نيز بيشتر ديده ميشود. همانطور كه گفته شد در زناني كه از روشهاي كمكباروري استفاده ميكنند نيز حاملگي چندقلويي ديده ميشود. علت اين موضوع شامل سادهترين و معمولترين داروهايي است كه در اين راه استفاده ميشود مانند كلوميفين تا پيچيدهترين روشها مثل آيوياف. بايد دانست كه اين حاملگيها داراي خطري بيش از يك حاملگي معمولي است، زيرا در اين نوع حاملگيها احتمال اينكه جنين دچار مشكلات ژنتيكي شود بيشتر از حاملگي تكقلوست. همينطور در اين حاملگيهاي دو يا چندقلويي به دليل فضاي كمتر و اشتراكيشدن منابع تغذيه جنينها احتمال اشكال غيرعادي در جنينها و رشد غيرعادي آنها بسيار بيشتر است، يعني ممكن است يكي از اندامهاي يك يا هر دو جنين به دليل مكان نامناسب خوب رشد نكند يا يك جنين به قيمت كمتر رشدكردن جنين ديگر رشد بيشتري كند و هر دو جنين دچار مشكلاتي در زمان تولد شوند. به همين دليل امكان مرگ داخل رحمي جنين يا جنينها در حاملگيهاي دو يا چندقلويي بيشتر است. همين طور احتمال زايمان زودرس در اين حاملگيها بيشتر است. از طرفي امكان به خطرافتادن جان مادر هم در اين حاملگيها بيشتر است. اين مادران بيشتر دچار افزايش فشار خون و مسموميت حاملگي حين بارداري و خونريزيهاي شديد پس از زايمان ميشوند و احتمال مرگ مادر در اين نوع حاملگيها بيشتر است.
دكتر ثريا عالمي / جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
مايع داخل رحمي يا مايع آمنيون در چند هفته اول حاملگي از سوي پردههاي جنيني ساخته ميشود، اما پس از چند هفته اين كار بيشتر از سوي كليههاي جنين انجام ميشود. از آنجا كه ريه و دستگاه گوارش جنين هم در ساخت و جذب مايع آمنيون نقش دارد، اختلالات هريك از اين دستگاهها ميتواند به افزايش يا كاهش مايع داخل رحمي منجر شود. ساخت مايع داخل رحمي در ابتدا كند بوده و سپس افزايش مييابد، به طوري كه تا 36 هفتگي به حداكثر خود ميرسد و از آن به بعد ساخت مايع كمتر از جذب آن شده و در نتيجه ميزان آن كم ميشود، بنابراين در صورتي كه يك حاملگي به طول انجامد و از زمان عادي خود بگذرد (در مواردي حاملگي بيش از 40 هفته طول ميكشد) مايع داخل رحمي كاهش مييابد، به طوري كه در 42 هفتگي به 200 سيسي ميرسد.
مايع آمنيون اثرات زيادي بر رشد جنين دارد و كاهش آن به عوارضي براي جنين منجر ميشود. مايع داخل رحمي به عنوان ضربهگير عمل ميكند. همينطور وجود ميزان كافي مايع به جنين اجازه تحرك مناسب ميدهد كه همين امر در رشد و نمو اندامهاي جنين نقش دارد و در صورت كاهش طولاني مايع دور جنين در برخي موارد قطع يا رشد نيافتن دست و پاي جنين ديده ميشود. بلع مايع آمنيون از سوي جنين هم در رشد ريه و دستگاه گوارش جنين نقش دارد و كاهش آن مانع رشد كامل و مناسب ريه ميشود.
براي تشخيص كمبود مايع داخل رحم علاوه بر معاينه از سونوگرافي استفاده ميشود و چنانچه اندكس (معيار اندازهگيري) مايع آمنيون با اين روش زير پنج سانتيمتر (كمتر از حد طبيعي) باشد، بيمار دچار اوليگوهيدرامنيوس است. البته اين معيار در مورد ماههاي آخر بارداري كاربرد دارد و در سنين حاملگي پايينتر از معيارهاي اندازهگيري ديگري استفاده ميشود.
كاهش مايع آمنيون در اوايل حاملگي بسيار نادر است و معمولا به فوت جنين و سقط منجر ميشود. علت اين عارضه اغلب اختلالات جنين است، يعني جنين به صورت مادرزادي دچار مشكلاتي مثل اختلالات كروموزومي يا رشد نيافتن كليه است و در واقع جنين سالمي نيست.
كاهش مايع در اواخر بارداري بسيار شايعتر است و در صورت تشخيص و در صورتي كه ريه جنين تكامل كافي يافته و جنين نارس نباشد بايد بسرعت به ختم حاملگي اقدام كرد، اما در مواردي كه جنين نارس است تصميمگيري مشكل است، چون از طرفي كاهش مايع آمنيون ميتواند به مرگ جنين منجر شود و از طرف ديگر تولد نوزاد نارس تبعات زيادي چون مرگ نوزاد دارد و در اين موارد سعي ميشود با روشهايي مقداري زمان به جنين و مادر داد، اما در نهايت در صورت ادامه مشكل با وجود نارس بودن جنين براي نجات جان وي به ختم حاملگي اقدام ميكنيم.
دكتر ثريا عالمي / جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
همه ميدانيم كه حاملگي مكرر (بدون توجه به روش زايمان) داراي عوارضي چون افتادگي مثانه، ضعيف شدن عضلات لگن و شكم است و به اختلالاتي در دفع ادرار و مدفوع منجر ميشود، همينطور احتمال بروز فتقهاي شكمي افزايش مييابد و ضعف و جداشدگي عضلات شكم منجر به شل شدن و افتادگي جدار شكم و بزرگ شدن آن ميشود. حاملگي در اغلب زنان منجر به افزايش وزن و تغييرات نامناسب اندام بخصوص در ناحيه پستانها، شكم و لگن ميشود. هر بار حاملگي به از دست رفتن مقادير زيادي از مواد معدني، ويتامينها و پروتئينهاي لازم بدن مادر ميانجامد و از مشهورترين و پراهميتترين آنها ميتوان به آهن و كلسيم اشاره كرد كه از دست رفتن آنها منجر به كمخوني و پوكي استخوان بخصوص در زناني ميشود كه حاملگيهاي مكرر و نزديك به هم داشتهاند. با روشهاي مناسب ميتوان از شدت اين عوارض كاست، مثلا در دوران بارداري و شيردهي ضمن داشتن رژيم مناسب بايد از مكملهاي تغذيهاي استفاده كرد و با فاصلهگذاري مناسب بين حاملگيها به بدن مادر اجازه داد كه به وضع عادي برگردد. با انجام ورزشهاي مناسب در دوران بارداري و پس از آن ميتوان از افزايش بيرويه وزن مادر كه خود عامل دردهاي كمري و نازيبا شدن فرم اندامهاست و همينطور تشديد عارضه افتادگي مثانه، كاست.
اما بارداري داراي مزايايي هم هست، مثلا يكبار بارداري بخصوص اگر قبل از 30 سالگي اتفاق بيفتد، از احتمال بروز سرطان تخمدان ميكاهد و اگر دو بار حاملگي اتفاق بيفتد احتمال سرطان تخمدان كه از كشندهترين انواع سرطان در زنان است تا 50 درصد كاسته ميشود. زناني كه هرگز باردار نشدهاند بيشتر دچار فيبروم رحمي ميشوند، همينطور اين زنان دو تا سه برابر بيشتر دچار سرطان رحم ميشوند و احتمال سرطان پستان نيز در اين افراد بيشتر است.
در بيماري «اندومتريوز» كه بافتهاي داخل رحمي در مكاني غيرعادي مثل تخمدان و لگن رشد ميكند، بيمار با دردهاي شديد لگني بخصوص در چند روز قبل از شروع عادت ماهانه روبهروست، اما در دوران بارداري به دليل تغييرات هورموني ايجاد شده، رشد مناطق داراي اندومتريوز متوقف ميشود و از چسبندگيهاي مضر اين بيماري جلوگيري ميشود و بيمار ديگر درد نميكشد.
بيماري ديگري كه در دوران بارداري از پيشرفت باز ميماند، بيماري تنبلي تخمدان يا بيماري تخمدان پليكيستيك است.
دكتر ثريا عالمي / جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
طب مكمل به انواعي از روشهاي درماني گفته ميشود كه در روشهاي كلاسيك آموزش پزشكي و به صورت معمول آموزش داده نميشود و در بيمارستانها به كار گرفته نميشود، اما اين روشها كه در هر كشوري نوع خاصي از آن براساس سنت وجود داشته و ريشه در تاريخ آن كشور دارد، موارد كاربرد فراوان دارد و در مواردي به نظر ميرسد موثر هم واقع ميشود.
متاسفانه به دليل تغييرات پستانها در بارداري، معمولا بيماري در مراحل پيشرفتهتر در بارداري كشف ميشود، اما به هر حال تمامي مراحل درمان براي مادر باردار اجرا ميشود كه در مرحله اول جراحي و به دنبال آن شيميدرماني است. شيميدرماني اگر در سه ماهه دوم و سوم انجام شود عارضه جدي براي جنين ندارد، اما راديوتراپي به دليل دوز بالاي اشعه و خطراتي كه براي جنين دارد، تا بعد از زايمان انجام نميشود.
احتمال انتشار بيماري به جفت وجود دارد، اما سلولهاي سرطاني وارد بدن جنين نميشود. از نكات جالب اين است كه پس از درمان سرطان پستان و قطع داروها، امكان باروري و شيردهي حتي از پستان مبتلا وجود دارد، اما از آنجا كه دو تا سه سال پس از درمان بيشترين امكان عود سرطان پستان وجود دارد، بنابراين بهتر است بارداري به تاخير انداخته شود. نكته ديگر اينكه حاملگي باعث پيشرفت بيشتر بيماري و شديدتر شدن آن نميشود، همينطور احتمال عود را بيشتر نميكند. حتي در زناني كه حداقل يك بار حاملگي در سن زير سي سالگي داشته باشند، احتمال بيماري سرطان پستان كمتر ميشود و در بارداريهاي بيشتر اين احتمال كم و كمتر ميشود.
دكتر ثريا عالمي / جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
جام جم آنلاین
در يك خانم با وزن طبيعي، بين 12 تا 16 كيلو افزايش وزن در بارداري مورد قبول است كه اين ميزان وزن با اضافه كردن 100 تا 300 كيلوكالري در روز به رژيم روزمره به دست ميآيد و اين به معني اضافه شدن مثلا يك بستني در روز به رژيم غذايي مادر باردار است. پس نيازي نيست يك زن باردار با كالري فراوان تغذيه شود، بلكه ميتواند آنچه را دوست دارد به ميزاني كه ميل دارد بخورد.
مهم اين است كه رژيم غذايي حاوي املاح و مواد معدني، پروتئين كافي و كالري لازم براي مادر و جنين باشد و مادر از تمامي گروههاي غذايي بخصوص گوشت، لبنيات، تخممرغ و ماهي كه حاوي پروتئينهاي لازم بدن مادر و جنين است، همينطور سبزيجات و ميوههاي تازه كه ويتامينها و مواد معدني لازم را دارد، استفاده كند. شير از جمله مواد غذايي حاوي پروتئينهاي مناسب همراه با ويتامين و مواد معدني لازم است و تمامي آنچه مادر نياز دارد، تامين ميكند.
تنها ماده معدني كه به ميزان زيادي در بارداري لازم است و معمولا با رژيم غذايي كسب نميشود، آهن است كه به صورت داروهاي خوراكي يا تزريقي حاوي آهن به مادر داده ميشود. همينطور در مادراني كه رژيم مناسبي ندارند يا در سنين پايين (18-17) سالگي باردار شدهاند يا حاملگي چندقلويي دارند، به دليل نياز بيشتر به ويتامينها و مواد معدني، داروهاي حاوي مواد ضروري داده ميشود. بايد توجه داشت كه برخي از اين ويتامينها و مواد معدني نبايد بيش از اندازه به مادر داده شود، چون ميتواند براي جنين عوارضي ايجاد كند، پس مادر فقط بايد از مولتي ويتامينهايي كه براي دوران بارداري تجويز شده، استفاده كند.
مساله بعدي گرسنگي در بارداري است. در تحقيقات ديده شده مادراني كه در دوران قحطي باردار شدهاند، بچههايي با وزن كمتر به دنيا آوردهاند. كساني كه در سه ماهه دوم و سوم گرسنگي كشيدهاند، كودكاني لاغرتر و كوتاهتر به دنيا ميآورند. اين كودكان در آينده بيشتر در معرض مشكلاتي مثل فشار خون، ديابت، چربي خون بالا و اختلالات تنفسي و بيماريهاي قلبي ميشوند. همين طور فرزندان كساني كه در سه ماهه اول بارداري گرسنگي كشيدهاند، اختلالات رشد مغزي به صورت بيماريهاي رواني مثل اسكيزوفرني بيشتر ديده شده است.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
جام جم آنلاین
در درجه اول بايد بدانيم در بسياري از موارد، اختلالات جنين قابل پيشبيني و پيشگيري نيست، مانند جهش و تغييرات ژنتيك كه به صورت كاملا اتفاقي رخ ميدهد، اما مشكلات ژنتيك ميتواند به صورت سقط، تولد نوزاد مشكلدار يا مرگ جنين ديده شود. در اين موارد، يعني مواردي كه چند بار سقط رخ داده است، در خانواده يك كودك عقبمانده باشد يا مرگ جنين قبل از تولد رخ دهد، بررسي ژنتيك توصيه ميشود كه اين بررسي ميتواند روي اعضاي سقط، جنين فوتشده، كودك مشكلدار يا پدر و مادر انجام شود.
براي پيشگيري از تشكيل جنين ناسالم در تمامي زنان توصيه ميشود حتما از قرص اسيد فوليك حداقل يك ماه قبل از شروع حاملگي تا پايان سه ماهه اول استفاده كنند. اين قرص بر خلاف تصور عامه براي خونسازي به مادر داده نميشود (هر چند اين ماده در ساخت خون دخالت دارد). اسيد فوليك در رشد مغز، نخاع و ستون فقرات جنين اثر دارد، به طوري كه مصرف آن تا 80 درصد از بروز مشكلات لوله عصبي جلوگيري ميكند. از راههاي ديگر پيشگيري، مشاوره قبل از بارداري است تا با توجه به بيماريهاي احتمالي مادر (مثل ديابت يا مشكلات قلبي يا صرع در مادر) مانع از بروز اين مشكلات در جنين شويم. باز هم براي تامين سلامت جنين بايد بدانيم كه مادر بخصوص در سه ماهه اول بايد از مصرف دارو بدون اطلاع و اجازه پزشك بپرهيزد و نيز در معرض اشعه ايكس قرار نگيرد و جز در موارد خاص، از گرفتن عكس راديولوژي و سيتياسكن خودداري كند. اين موارد بخصوص، در ماه اول بارداري كه مادر از بارداري خود اطلاعي ندارد، بسيار اتفاق ميافتد.
خوشبختانه در سالهاي اخير راههايي براي تشخيص احتمالي و قطعي جنينهاي دچار مشكل به وجود آمده است از جمله اين كه ميتوان در پايان سه ماهه اول با سونوگرافي خاص و انجام تست غربالگري احتمال وجود برخي مشكلات را در جنين داد و براي تشخيص قطعي اقدام كرد. تستهاي غربالگري با بررسي برخي مواد در خون مادر ميتواند در اين راه كمك كنند. تستهاي غربالگري در 11 تا 14 هفتگي حاملگي (پايان سه ماهه اول) و در 15 تا 22 هفتگي سه ماهه دوم انجام ميشوند و ميتوانند به كمك هم ( تستهاي غربالگري و سونوگرافي) تا 85 در صد از سلامت جنين مطمئن شد، اما اين راه اطمينان قطعي ايجاد نميكند و در موارد مشكوك انجام آمنيوسنتز (بررسي مايع كيسه آب جنين) يا كوردوسنتز (بررسي خون جنين از طريق خونگيري از بند ناف) توصيه ميشود. راههاي اخير به دليل خطراتي كه براي مادر و جنين دارد در اولين قدم توصيه نميشود، اما امكان تشخيص دقيق را فراهم ميآورد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
جام جم آنلاین
در پاسخ به اين پرسشها بايد گفت فيبروم (ياميوم) غدهاي است از جنس عضلات رحمي كه در بافت رحم ايجاد ميشود و ميتواند كوچك يا بزرگ، منفرد يا متعدد باشد. در ايجاد اين غده، زمينه ژنتيكي موثر است و سن شايع بروز آن 45 تا 50 سالگي است و در بيش از 70 درصد خانمها در اين سن ديده ميشود. به جز زمينه ژنتيكي، چاقي و بچهدار نشدن از عوامل زمينهساز آن است. همينطور كساني كه در سنين كم (17 ـ 16 سالگي) مصرف قرص جلوگيري را شروع ميكنند، بيشتر به اين بيماري مبتلا ميشوند. در مقابل فيبروم در كساني كه لاغر هستند يا ورزش ميكنند يا حداقل دو بار حامله شده و زايمان داشتهاند و همينطور كساني كه سيگار ميكشند، كمتر ديده ميشود.
اين غدههاي عضلاني بندرت سرطاني ميشود و از اين نظر بسيار كم خطر است. فقط در كساني كه سابقه سرطان رحمي از اين نوع نادر را در بستگان نزديك دارند يا فيبرومهايي دارند كه در مدت كوتاهي (مثلا 6 ماه ) بسرعت رشد كرده است، احتمال سرطاني بودن غده وجود دارد.
اما فيبرومها در مبتلايان مشكلاتي هم ايجاد ميكند. اين غدهها بر اساس محل قرارگيري و سايزشان به مشكلاتي مثل خونريزي نامنظم، درد لگني، درد حين پريود و نزديكي، اختلال در مجاري ادرار، نازايي، سقط و زايمان زودرس منجر ميشود. البته بيش از نيمي از افراد مبتلا به فيبروم هيچ يك از اين نشانهها را ندارند و صرفا حين معاينه يا سونوگرافي متوجه وجود فيبروم خود ميشوند.
براي درمان فيبروم چه بايد كرد؟ بسياري از فيبرومها هيچ مشكلي براي بيمار ايجاد نميكند، پس نياز به درمان هم ندارد فقط براي كنترل ميزان رشد غده بايد پس از 6 ماه معاينه و سونوگرافي تكرار شود و بدانيم كه پس از يائسگي اين غدهها بتدريج كوچك شده و از بين ميرود، اما در كساني كه خونريزي شديد يا نامنظم دارند يا فيبروم درد لگني يا اختلال ادراري شديدي ايجاد كرده است يا سايز بزرگي دارد، بايد درمان انجام شود. متاسفانه درمانهاي دارويي اثري كوتاهمدت داشته و پس از قطع دارو غده مجددا رشد ميكند و مشكلات بيمار دوباره پديدار ميشود، پس تنها راهحل قطعي جراحي و خارج كردن فيبرومها از رحم است، اما احتمال عود بيماري پس از جراحي 10 درصد است و در كساني كه فيبرومهاي متعددي دارند احتمال عود پس از جراحي بيشتر است.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
تصورات و دانستههاي غلطي در اين زمينه وجود دارد كه در تصميمگيري غلط مادران موثر است.
خيليها مساله درد را مطرح ميكنند و ميگويند در زايمان طبيعي مادر درد زيادي را تحمل ميكند، پس منطقي است كه سزارين شود تا درد نكشد. اين مطلب زماني ميتواند درست باشد كه امكانات زايمان بدون درد وجود نداشته باشد، از طرفي به هر حال پس از سزارين هم مادر بايد درد ناشي از جراحي را تحمل كند.
مساله ديگر، عوارض سزارين در برابر زايمان طبيعي است. بايد بدانيم هر عمل جراحي ميتواند به چسبندگيهايي داخل شكم منجر شود و در نهايت دردهاي مزمني را براي فرد ايجاد كند.
حال اگر كسي را در نظر بگيريم كه بخواهد دو بار يا بيشتر صاحب فرزند شود و هر بار هم تحت عمل سزارين قرار بگيرد، ميتوان دريافت كه اين كار چقدر احتمال ايجاد چسبندگيهاي داخل شكمي و دردهاي مزمن را در سالهاي بعد افزايش ميدهد.
برخي عوارض زودهنگام بعد از زايمان در سزارين بيشتر ديده ميشود. خونريزي شديد كه مادر به تزريق خون نياز پيدا ميكند، عفونت محل جراحي و عفونت رحمي، خونريزي محل جراحي، انعقاد خون در رگها و آزاد شدن لخته خون كه به مرگ منجر ميشود و مشكلات بيهوشي از جمله اين عوارض است.
البته برخي عوارض به دنبال زايمان طبيعي نيز وجود دارد، مانند آسيب به كانال زايماني، احتمال افتادگي مثانه و اختلالات كنترل ادرار يا مدفوع، كه مادراني كه طبيعي زايمان ميكنند را با مشكل روبهرو خواهد كرد.
از مسائل ديگري كه در تصميمگيري مادران به نفع سزارين در برابر زايمان طبيعي تاثير دارد، مساله افزايش احتمال آسيب به جنين در زايمان طبيعي است. در زايمانهاي طبيعي سخت با جنين درشت، احتمال آسيب به شانه و شبكه عصبي بازويي و دست جنين بيشتر است.
همين طور در زايمانهايي كه با وسايلي مثل وكيوم يا فورسپس انجام ميشود، احتمال آسيب به سر جنين به صورت شكستگي استخوان جمجمه يا خونريزي زير پوست سر افزايش مييابد. اما امروزه بندرت چنين زايمانهايي انجام ميشود و تقريبا تمام جنينهاي درشت را با سزارين خارج ميكنند. از طرفي برخي مشكلات نوزادان، مادرزادي است و به اشتباه به روش زايماني نسبت داده ميشود؛ مثل برخي از موارد فلج مغزي يا شكستگي استخوان جناق.
همچنين تصور اشتباهي نزد عموم وجود دارد كه فكر ميكنند نوزاداني كه به صورت سزارين متولد ميشوند باهوشتر از نوزاداني هستند كه به صورت طبيعي متولد ميشوند، اما اين مساله به صورت علمي ثابت نشده است.
به هر حال زماني كه مادر خودخواسته خواهان سزارين است، اين كار بايد پس از 39 هفتگي بارداري يا پس از كامل شدن ريه جنين انجام شود تا از آسيبهاي ناخواسته به جنين جلوگيري شود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
نتايج پاياننامه كارشناس ارشد پرستاري نشان داد موسيقي درماني در هنگام خونگيري و بعد از آن برای نوزاد در كاهش پاسخهاي فيزلوژيك و رفتاري درد موثر است.
فيدان شباني دانشآموخته كارشناسي ارشد آموزش پرستاري بهداشت كودك و خانواده در دانشكده پرستاري مامايي تهران در پاياننامه خود "تاثير موسيقي درماني بر پاسخهاي درد ناشي از خونگيري در نوزاد نارس" را بررسي كرده است.
پس از هر جراحي سزارين بهترين زمان حمام كردن سه روز پس از عمل است و پس از اين زمان ميتوان هر روز حمام كرد و محل زخم جراحي را با آب و صابون شست و ديگر نيازي به پانسمان نيست. در واقع اگر زخم در معرض هوا باشد، زودتر بهبود مييابد و احتمال عفونت با حمام كردن و پانسمان نكردن زخم كمترميشود.
از مسائل مهم ديگر، رژيم غذايي مناسب است. همانطور كه در هفته قبل گفته شد در روزهاي اول پس از عمل بايد از غذاهاي نفاخ پرهيز كرد، ولي پس از دفع مدفوع، ميتوان از هر غذايي استفاده كرد. از آنجا كه در روزهاي اول پس از عمل، ترميم زخم صورت ميگيرد و بدن نياز به مواد پروتئيني و انواع مواد معدني و ويتامينها بخصوص ويتامين C دارد، بنابراين توصيه ميشود در هفتههاي اول پس از زايمان پروتئين فراوان در رژيم غذايي مادر وجود داشته باشد. مصرف شير به ميزاني بيش از دوران بارداري در دوران شيردهي و پس از زايمان لازم است، چون شير حاوي مواد پروتئيني فراوان و كلسيم زيادي است. مصرف آهن هم به مدت سه ماه پس از زايمان براي تمام خانمها توصيه ميشود.
تغييرات وزن حين بارداري از مشكلات مهم مادران است و از دغدغههاي ذهني مهم آنها اين است كه در چه زماني وزن به ميزان قبل از زايمان برميگردد و اين كه آيا شكم كوچك ميشود يا نه؟ پاسخ اين است كه وزن مادر تا شش ماه پس از از زايمان به حد قبل از حاملگي برنميگردد و در برخي افراد براي هميشه چند كيلو اضافه وزن باقي ميماند. البته در كساني كه ورزش ميكنند و شيردهي دارند برگشت وزن به ميزان قبل از بارداري اتفاق ميافتد، اما اين موضوع ميتواند بيش از شش ماه طول بكشد.
برگشت سايز شكم هم به زمينه ژنتيكي مربوط است، البته با ورزش اين مساله هم حل ميشود، اما به هر حال بيش از شش هفته طول ميكشد كه رحم به سايز قبل از حاملگي برگردد. بنابراين، در يكي دو هفته پس از زايمان ميتوان پيادهروي را شروع و انجام ورزش سنگين را نيز ميتوان از شش هفته پس از سزارين آغاز كرد.
خطهاي قهوهاي روي شكم هم از مسائل مهم مادران است، همينطور لكههاي صورت. در بيشتر مادران، اين خطوط و لكهها تا يك سال پس از زايمان از بين ميرود، ولي در برخي ديگر متاسفانه اين لكهها براي هميشه باقي ميماند، اما براي پيشگيري از اين مشكل توصيه ميشود زنان از روغنهاي چربكننده مثل روغن زيتون و بادام در اوايل و در طول بارداري استفاده كنند و براي لكههاي صورت، لايهبردارهاي مناسب تحت نظر متخصص پوست را به كار ببرند و همينطور كرمهاي ضد آفتاب را فراموش نكنند.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
از مسائل مهم ديگر، كمخوني مادر حين بارداري يا پس از زايمان است كه تاثير مهمي در بهبود محل عمل جراحي دارد. همينطور كساني كه دچار كمخوني هستند، بيشتر دچار عفونتهاي بعد از عمل ميشوند. پس زن باردار به دستور پزشك در مورد مصرف روزانه ومداوم آهن، قبل و بعد از زايمان دقت كند. حتي اگر در اين مورد دستوري نداده باشند، زني كه وضع حمل كرده، بايد تا 3 ماه پس از زايمان روزانه يك عدد قرص آهن بخورد.
مورد مهم ديگر، راه رفتن پس از عمل سزارين است. از آنجايي كه احتمال لخته شدن خون در رگهاي فردي كه سزارين كرده، بسيار بيشتر از كسي است كه زايمان طبيعي داشته و راه رفتن مانع اين مشكل بزرگ ميشود، بلند شدن از تخت و راه رفتن با كمك ديگران، در اولين فرصت ممكن (روز بعد از عمل جراحي) بشدت توصيه ميشود. اين مساله در كساني كه مشكلات چاقي، سن بالاي 35 سال، بيش از 3 بار حاملگي، سابقه فشار خون بارداري، بيحركتي قبل از بارداري يا واريس شديد دارند يا به صورت اورژانس سزارين شدهاند، اهميت بيشتري مييابد و توصيه ميشود اين افراد، پاها را در بستر تكان دهند يا ساق پاهاي بيمار ماساژ داده شود تا خون بهتر در رگها جريان يابد.
وجود سوند ادراري به بيمار كمك ميكند تا تخليه مثانه در ساعات اوليه، خود به خود انجام شود، ضمنا اندازهگيري ميزان ادرار در چند ساعت اوليه پس از جراحي بسيار مهم است، اما پس از گذشت چند ساعت، ميتوان سوند بيمار را در آورد. دفع گاز و مدفوع از مسائل مهم ديگر پساز سزارين است و در مواردي به دليل فلج موقت رودهها اين مساله با مشكل روبهرو ميشود و عاملي براي نفخ شديد و درد شكم و شانهها در بيمار است. براي حل اين مشكل بيمار بايد راه برود. براي جلوگيري از نفخ، مصرف غذاهاي نفاخ مثل شير، كمپوت گيلاس و... در روزهاي اول پس از سزارين و تا زمان برقراري دفع مدفوع توصيه نميشود. حتي پس از آن هم بايد غذاهاي نفاخ مثل نخود و لوبيا به ميزان بسيار كم ميل شود.در مورد رژيم غذايي مناسب و حمام و مراقبتهاي ديگر هفته آينده صحبت ميكنيم.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
البته پزشكان معالج به بسیاری از این سوالات پاسخ میدهند، اما به دلایلی (مثل استرس مادر) بیمار به آنها توجه نمیكند و برخی مسائل هم به نظر پزشكان آنقدر مهم نمیآید كه بخواهند توضیحی بدهند. در این نوشتار سعی میشود تا حدودی به این سوالات پاسخ داده شود.
مرگ جنین به مرگی اطلاق میشود كه پس از 19 هفتگی بارداری (تقریبا 5 ماهگی) اتفاق بیفتد و در آن زمان وزن جنین بیش از 350 گرم خواهد بود. این اتفاق معمولا در 6 حاملگی از هر 1000 حاملگی رخ میدهد و شایعترین علت آن، ناهنجاری مادرزادی است.
از عوامل خطرزايي كه میتواند احتمال مرگ جنین را افزایش دهد، سن و وزن بالای مادر، مصرف سیگار، سابقه مرگ جنین در حاملگیهاي قبلی، اختلال در رشد جنین و بیماریهای مادر است. همین طور این مشكل در حاملگیهای چندقلویی و جنینهای درشت بیشتر دیده میشود.
به طور كلي عوامل مرگ جنین به 3 دسته تقسیم میشوند: عوامل جنینی، عوامل مادری و عوامل جفتی.
عوامل جنینی كه حدود 40 درصد مرگهای جنینی را شامل میشود، شامل نقصهای كروموزومی و غیركروموزومی، عفونتهای جنینی و هیدروپس است؛ هیدروپس به معنی تجمع مایع در بیش از یك نقطه از بدن جنین (مثلا در داخل سر، شكم یا قفسه سینه) تعريف ميشود. نقصهای جنینی میتواند به دلیل اختلالات كروموزومي نيز باشد (كروموزومها رشتههای حاوی DNA هستند كه در انسان به طور معمول 46 عدد است) در حالي كه در این جنینها تعداد كروموزومها، بیشتر و گاه كمتر است، ضمن این كه جنین را دچار نقص عضو میكند و منجر به مرگ وی نيز ميشود. گاهی نقص جنین در اثر اختلال كروموزومی نیست، بلكه به صورت اتفاقی رخ میدهد، مانند ابتلاي ناگهاني به مشكلات قلبی شدید یا مشكلات شدید ستون فقرات، نخاع و مغز.
از عفونتهایی كه منجر به مرگ جنین میشود نيز میتوان به سیفلیس، سرخجه، آبله مرغان و توكسوپلاسموز اشاره كرد. ازعوامل جفتی كه حدود 35 درصد علل را شامل میشود نيز میتوان از نارسایی جفت، كندگی جفت، پارهشدن زودتر از موقع پردهها (پارهشدن كیسه آب)، مشكلات بندناف (پیچخوردن یا گره خوردن بندناف) خونریزی جنین و جفت سرراهی نام برد. و بالاخره عوامل مادری كه10 درصد عوامل مرگ جنين را شامل میشود، دیابت، فشار خون، چاقی، سن بالا، مشكلات خونی، بیماریهای قلبی، كلیوی، تیروئید یا مصرف سیگار و پارگی رحم و عفونتها و گذشتن از موعد زایمان است. در درصدی از موارد نيز هیچ علتی پیدا نمیشود كه بر اساس روشهای جستجو، اين ميزان بین 10 تا 35 درصد از مرگ و ميرهاست. به هر حال با انجام اتوپسي و بررسي ژنتيك، ميتوان تا 80 درصد از مرگومير جنين كم كرد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
يكي از مسائلي كه ذهن والدين را در رابطه با رشد نوجوانشان درگير ميكند، ميزان قد آنهاست. مهمترين عامل تعيينكننده قد، وراثت است. به بيان ديگر قد هر فرد به ميزان قد پدر و مادرش بستگي دارد.
البته عوامل ديگري هم از جمله تغذيه مناسب بر رشد قد تاثير ميگذارد، بخصوص مصرف ميزان كافي لبنيات و مواد غذايي كه حاوي كلسيم و پروتئين كافي باشد، براي استخوانسازي ضروري است.
اين مساله بويژه در زمان شروع رشد سريع قد لازم است؛ اين زمان در دختران حدود 12 سالگي و در پسران 2 سال ديرتر و در 14 سالگي است.
جهش رشد كه حدود 4 سال به طول ميانجامد (يكي دو سال قبل از سنين مطرح شده تا 2 سال بعد از آن) به افزايش قد دختران به ميزان متوسط 25 سانتيمتر و در پسران به ميزان 28 سانتيمتر منجر ميشود.
ورزش نيز در زمان جهش رشد، از عوامل موثر ديگر در زمينه رشد قد است.
از عوامل موثر ديگر در رشد قد، زمان خواب نوجوان است. اگر نوجوان، شبها حدود ساعت 10 شب بخوابد، قدبلندتر ميشود، زيرا هورمون رشد، هنگام خواب طي اين ساعات بيشتر ترشح ميشود؛ اين هورمون بر صفحههاي رشد كه در انتهاي استخوانهاي بلند قرار دارد، تاثير گذاشته و به رشد بهتر منجر ميشود.
از اين خاصيت هورمون رشد براي افزايش قد كساني كه به دليل بيماريهاي خاص رشد قدي مناسبي ندارند، استفاده ميشود. اما بايد دانست كه اين افزايش قد محدود است (معمولا 4 تا 5 سانتيمتر طي مدت 2 تا 3 سال مصرف دارو) و مصرف اين هورمون احتمال ايجاد بيماريهاي خاصي چون سرطان را نيز افزايش ميدهد. همچنين اگر صفحه رشد استخواني بسته شود، ديگر اين دارو اثري بر افزايش قد ندارد؛ فراموش نكنيد كه صفحه رشد قدي در پايان دوران بلوغ بسته ميشود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
كيسه آمنيون كيسهاي است شبيه يك بالون كه جنين را احاطه كرده و داخل اين كيسه از مايع آمنيون پر شده و جنين در آن شناور است. مايع آمنيون به عنوان ضربهگير عمل ميكند و از چسبيدن جنين به ديواره رحم جلوگيري كرده و حركات جنين را امكانپذير ميكند.
آمنيوسنتز روشي براي تشخيص بيماريهاي جنين قبل از تولد است. مقدار كمي از مايع آمنيون توسط سرنگهاي مخصوص از طريق پوست شكم كشيده ميشود. داخل اين مايع سلولهاي جنيني وجود دارد. اين سلولها حاوي اطلاعات ژنتيكي مهمي درباره كاريوتيپ جنين است. كاريوتيپ تصويري از كروموزومهاي داخل سلول است كه تعداد، اندازه و شكل كرموزومها را نشان ميدهد، به اين ترتيب ميتوان نقايص كروموزومي را كه باعث تولد نوزاد نابهنجار ميشود، تشخيص داد.آمنيوسنتز بين هفتههاي 15 تا 17 بارداري انجام ميشود و حدود 15 تا 30 دقيقه زمان ميبرد. در اين روش پزشك بعد از ضدعفوني كردن و بيحس كردن پوست شكم با استفاده از سونوگرافي محل قرار گرفتن جفت و جنين را تعيين ميكند و با يك سوزن باريك و بلند از روي ديواره شكم وارد حفره آمنيون شده و 30 سيسي از مايع را داخل سرنگ مخصوص ميكشد.
چند حالت بلوغ غیرطبیعی داریم كه مهمترین آن بلوغ زودرس و بلوغ با تاخیر است.
بلوغ زودرس به معنی بلوغ زودتر از 7 سالگی است كه در موارد نادری میتواند ژنتیكی باشد، اما در بیشتر موارد به دلیل تولید غیرطبیعی هورمونهاست كه میتواند ناشي از وجود تومورهای مغزی (بخصوص تومورهای هیپوفیز) باشد. اين تومورها با تولید غیرطبیعی هورمونهای جنسی یا هورمون محرك تیروئید یا پرولاكتین به شروع زودرس مراحل بلوغ در دختران و در نهایت شروع عادت ماهانه زودتر از 7 سالگی منجر میشود. البته در برخی تحقیقات، شروع مراحل بلوغ در 8 یا 9 سالگی هم طبیعی تلقی نمیشود و به بررسی نیاز دارد. علت دیگر بلوغ زودرس ميتواند وجود تومورهای ترشحكننده هورمونها در مكانهای غیرمتعارفی مثل غده فوقكلیه یا ریه باشد. همینطور رادیوتراپی و عفونتها از علتهاي دیگر بلوغ زودرس است، اما به هر حال در 50 درصد دخترانی كه زود بالغ میشوند، ژنتیك نقش اصلی را دارد، در حالی كه در پسران فقط در 10 درصد موارد بلوغ زودرس طبيعي است و در بقیه موارد بیماری است.
این افراد به بررسی هورمونی نیاز دارند و رادیولوژی از مچ دست چپ (دست غیرغالب) و سیتیاسكن از مغز آنها به منظور تشخیص و درمان بيماري توصيه ميشود.
بلوغ با تاخیر به معنی عدم شروع رشد سینهها و موهای ناحيه تناسلی، قبل از 13 سالگی یا عدم شروع عادت ماهانه تا 5 سال بعد از شروع رشد سینهها یا تا 16 سالگی است. شایعترین علت این مشكل، زمینه ارثی است كه خوشبختانه بیماری تلقي نميشود و به درمان نیاز ندارد، اما بیماریهایی كه به بلوغ دیررس منجر میشود، ناشي از تومورهای مغزی و كمكاری تیروئید و ترشح زیاده از حد پرولاكتین است كه 2 مورد آخر هم به بلوغ زودرس و هم دیررس منجر ميشود. از علل دیگر این مشكل اختلالات كروموزومیاست، مثل كمبودن یك كروموزوم جنسی ایكس یا وجود كروموزوم جنسی مردانه (ایگرگ) كه در صورت عدم تشخیص، بیمار میتواند به مشكلات زيادي دچار شود. همینطور در موارد نادری رشد و تكامل سیستم تناسلی زنانه انجام نمیشود كه شایعترین حالت آن وجود پرده بكارت بدون سوراخ است كه باید هر چه زودتر تشخیص داده و درمان شود.
نكته مهم در تشخیص موارد بلوغ زودرس، به تعویق انداختن بلوغ با داروها به منظور پیشگیری از بروز كوتاهقدي و همینطور جلوگیری از عوارض روحی برای كودكی است كه زودتر از كودكان دیگر رشد كرده و بالغ شده، آن هم در شرايطي كه از نظر ذهنی بزرگ نشده و آماده برخورد با جامعه بزرگسالان نیست. از سوي ديگر درمان بیماریهای خطرناك چون تومورهای مغزی در موارد نادر ضروري است. در مورد بلوغ با تاخیر نيز شناسايي بیماریهای نادری كه در بروز آن نقش دارد و درمان بموقع از عواقب بدتر جلوگیری میكند.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
بلوغ طبیعی در دختران در اثر تغییرات هورمونی شروع میشود و سن شروع آن وابسته به شرايط ژنتيكي فرد است، هرچند عواملي چون وزن هم در اين رابطه بيتاثير نيست. به نظر میرسد كه اگر دختر جوانی به وزن خاصی نرسد، روند بلوغ به تاخير ميافتد. به عبارت دیگر درصد چربی بدن دختران نقش مهمی در شروع بلوغ دارد. براساس تحقیقات انجام شده میزان چربی بدن دختران باید به 23 درصد برسد تا بلوغ بموقع شروع شود.
همینطور نور آفتاب در این زمینه اهمیت ویژهای دارد و دیده شده دخترانی كه در مناطقی آفتابیتر (نزدیكتر به خط استوا) زندگی میكنند، زودتر بالغ میشوند و دخترانی كه در روستا زندگی میكنند زودتر از دختران شهری به بلوغ میرسند. از سوي ديگر، به تغذیه سالم نقش عمدهای در شروع روند بلوغ دارد، به طوری كه متوسط سن شروع بلوغ از سال 1850 تاكنون بتدریج كمتر شده، زیرا در این سالها وضعیت تغذیهای مردم و بخصوص زنان بسیار بهتر شده است. همینطور نوع فعالیت فرد در سن بلوغ وی تاثیر دارد و در دخترانی كه ورزشهای سنگین (در حد تمرینات حرفهای) میكنند، سن بلوغ دیرتر آغاز میشود.
به هر حال شروع روند بلوغ با قد كشیدن شروع میشود، اما اولین علامتی كه مورد توجه قرار میگیرد، رشد پستانهاست. به دنبال آن رشد موهای تناسلی شروع میشود و پس از آن حداكثر میزان قد كشیدن رخ میدهد و در نهایت دورههای عادت ماهانه آغاز ميشود. كل این تغییرات طی 4 تا
5/4 سال رخ میدهد. مراحل به صورت منظم و پیدرپی رخ میدهد و اگر این روند در جایی متوقف شود یا به صورت غیرطبیعی رخ دهد نیاز به بررسی و تشخیص علت دارد.یكی دیگر از مسائلی كه موجب نگرانی والدین میشود سن شروع این تغییرات است. سن شروع تغییرات بلوغ همانطور كه گفته شد بشدت با ژنتیك دختران مرتبط است. كمترین سن شروع این روند 7سالگی است و شروع رشد پستان و موهای تناسلی در سنین كمتر از 9 سالگی غیرطبیعی محسوب میشود. از سوي دیگر شروع نشدن رشد پستانها تا 13 سالگی یا عدم شروع عادت ماهانه تا 16 سالگی غیرطبیعی است، همین طور اگر 5 سال پس از شروع علائم ثانویه جنسی (رشد پستان و موهای تناسلی) هنوز عادت ماهانه شروع نشده باشد، فرد نیاز به بررسی دارد. در مورد بیماریهایی كه منجر به بلوغ غیرطبیعی میشود و اثرات هورمونها بر قد افراد در هفتههای بعد خواهيم نوشت.دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايم
سعی کنید در ابتدا کودکان با درآوردن لباس شروع کند و سپس او را به مهارت لباس پوشیدن آشنا کنید و مطمئن شوید که شیوه مورد استفاده والدین بسیار ابتدائی و سطح پائین نباشد که موجب ناراحتی بزرگترها شود. در ذیل پیشنهاداتی از منابع مختلف جمع آوری شده که جزئیات مهارت لباس پوشیدن و درآوردن لباس کودک مبتلا به فلج مغزی را توضیح می دهد.
در برخي كشورها آموزش رسمي و غيررسمي در كنار هم ميكوشند تا پاسخهاي شفافي به كودك بدهند بهطوري كه كمترين شبههاي در ذهن او نماند، اما در فرهنگ ما چنين كاري چندان ساده نيست چراكه مناسبات ميان اعضاي خانواده با خطوط پررنگي جدا شده كه پاگذاشتن روي آنها گاهي نتيجه عكس ميدهد و كودك را با مشكلات و درگيريهاي ذهني جديدي روبهرو ميكند، اما در مجموع داشتن صبر و حوصله و پرهيز از بياعتنايي و خشونت براي پاسخ به اينگونه سوالات وجه مشترك تمام نسخههايي است كه براي والدين پيچيده ميشود. در ارائه اطلاعات جنسي به كودكان و نيز ايجاد شرايط مناسب براي تربيت جنسي توجه به چند مورد ضروري است كه عبارتند از:
1ـ ايجاد محيط امن و آرام كه در كمال راحتي و صميميت به سوالات كودكان پاسخ مناسب داده شود ضروري است، چرا كه وجود جو تهديدكننده يا شرمساري و خجالت همواره باعث اشتغال ذهني كودك ميشود.
2ـ پاسخگويي به سوالات و كنجكاوي جنسي كودكان بايد كافي و متناسب با ميزان درك آنها باشد، بنابراين والدين تنها بايد به ارائه پاسخهاي كوتاه، قابل فهم و واقعي بپردازند و از پرگويي و اجتناب از پاسخگويي بپرهيزند.
3ـ سعي كنيد از امور جنسي چهره كريه، زشت و خطرناك ترسيم نكرده و مباحث مربوط به امور جنسي با مفاهيمي همچون عشق، صميميت، احترام به خود و ديگران مرتبط شود.
4ـ گاه والدين يا به لحاظ محدوديت فضاي خانه يا اهمال و سهلانگاري، شرايط امن برقراري روابط زناشويي را فراهم نميآورند. توجه به اين نكته ضروري است كه كودكان روابط زناشويي مشاهدهشده را نوعي خشونت پدر عليه مادر درك كرده و اينگونه مشاهدات آنها را دچار ترس، اضطراب و گاه بازنمايي آن رفتار ميكنند.
5 ـ از آنجا كه اخلاق جنسي يكي از عناصر سلامت جنسي محسوب ميشود رعايت اصول اخلاق جنسي از جمله پرهيز از بهكاربردن كلمات ركيك جنسي، پوشش مناسب افراد خانواده، پرهيز از مشاهده فيلمهاي نامناسب و... داراي اهميت بسيار است.
ناتوانی كنترل مدفوع یكی از بیماریهای بسیار ناراحتكننده است كه با عوارض روانی مثل افسردگی و گوشهگیری و دوری از اجتماع همراه است. این بیماری بخصوص اگر در یك خانم جوان رخ دهد، سخت است، زیرا یك موجود فعال با تواناییهای زیاد را از جامعه حذف میكند. این مساله بخصوص در كشورهایی كه سطح بهداشتی بسیار پایینی داشته و زنان براي زایمان به بیمارستان مراجعه نمیكنند، رخ میدهد. در این افراد به علت زایمان سخت و طولانی عضله كنترلكننده دفع مدفوع بسختی آسیب میبیند و بیمار برای تمام عمر دچار عدم كنترل دفع مدفوع و گاز میشود. از علل دیگر این بیماری، اختلالات مغزی مثل تومورها، ضربههای شدید به سر و سكتههای مغزی است كه مركز كنترل دفع مدفوع را دچار آسیب میكند. همین طور آلزایمر هم از عوامل این مشكل است. ضایعات در نخاع هم میتواند منجر به این مشكل شود. همچنين 20 درصد بیماران دیابتی نیز دچار اختلال عدم كنترل مناسب دفع مدفوع هستند.جراحیهای ناحیه مقعد و آسیبهای زایمانی، اسهال، بیماری روده تحریكپذیر، آرتروز شدید در زانوها و... هم ميتواند عامل ايجاد اين بيماري شود.
از سوي ديگر داروهایی مثل ملینها، شربت منیزیم هیدروكساید، داروهای مربوط به تیروئید، مدرها، داروهای شیمیدرمانی و بسیاری داروهای دیگر منجر به اسهال و در نتیجه عدم كنترل مناسب دفع مدفوع میشوند.
درمان
برای درمان این مشكل ابتدا سعی میكنیم از روشهای غیرجراحی استفاده كنیم. اولین درمان اجتناب از مواد غذاییاي است كه منجر به شلشدن مدفوع میشود، مثل غذاهای حاوی ادویه و فلفل فراوان، قهوه و سایر مواد غذایی و نوشیدنیهای حاوی كافئین، میوههای حاوی سیترات (مثل مركبات) و غذاهایی كه حاوی فیبر فراوان است (مثل سبزیجات، سوپ و آش و...).
درمان بعدی استفاده از داروهایی است كه منجر به یبوست میشود، مثل لوپرامید، دیفنوكسیلات و داروهای حاوی كدئین. اما این داروها فقط باید با تجویز پزشك با دوز كم شروع شود تا بیمار دچار وابستگی دارویی و عوارض دیگر آنها نشود.روشهای تغییر رفتار هم از درمانهای دیگری است كه بخصوص در افراد مسن مثمرثمر است. در این افراد توصیه میشود بعد از صرف غذای اصلی براي دفع مدفوع اقدام كنند، به این ترتیب به رودهها آموزش داده میشود كه در ساعتی خاص عمل كنند و بخصوص در افراد مسنی كه عدم كنترل دفع مدفوع دارند، این درمان بسیار كمككننده است. روشهای جراحی ترمیم عضله كنترلكننده دفع نیز وجود دارد كه روشهایی بسیار تخصصی است و بايد با نظر پزشك انجام شود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
سقط درمانى با تشخيص قطعى سه پزشك متخصص و تأييد پزشكى قانونى مبنى بر بيمارى جنين كه به علت عقب افتادگ يا ناقصالخلقه بودن موجب حرج مادر است و يا بيمارى مادر كه با تهديد جانى مادر توأم باشد قبل از ولوج روح -(چهار ماه) يا رضايت زن مجاز مىباشد و مجازات و مسؤوليتى متوجه پزشك مباشر نخواهد بود.
متخلفين از اجراى مفاد اين قانون به مجازاتهاى مقرر در قانون مجازات اسلامى محكوم خواهند شد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه علنى روز سهشنبه مورخ دهم خرداد ماه يكهزار و سيصد و هشتاد و چهار مجلس شوراى اسلامى تصويب و در تاريخ 25/3/1384 به تأييد شوراى نگهبان رسيد.
رئيس مجلس شوراى اسلامى - غلامعلى حدادعادل
Breast contains 15-20 lobes
Fat covers the lobes and shapes the breast
Lobules fill each lobe
Sacs at the end of lobules produce milk
Ducts deliver milk to the nipple
دانلود فایل آموزشی
برگرفته از:
وبلاگ تخصصی کارشناسان بیهوشی و کارشناسان ارشد مراقبت های ویژه
از آنجا كه چاقي و سيگار از عوامل زمينهساز بياختياري ادرار استرسي است (بياختياري ادرار استرسي يعني با عطسه و سرفه و افزايش فشار شكم ادرار بياختيار ميريزد)، كاهش وزن و نكشيدن سيگار از راههاي كنترل اين بيماري است. همينطور نخوردن قهوه و چاي و انواع كولاها به درمان اين بيماري كمك ميكند. نخوردن مايعات چندان تغييري در وضعيت بيمار ايجاد نميكند و به دليل احتمال آسيب به كليهها توصيه نميشود. قرار دادن پاها در وضعيت ضربدري هم در زمان احساس ادرار به كنترل بياختياري ادرار كمك ميكند.
انجام ورزشهاي خاصي به نام ورزشهاي كگل (ورزشهايي براي تقويت ماهيچههاي لگني) نيز از درمانهاي بسيار مناسب اين بيماري است و با انجام 6 ماهه اين ورزشها در 60 درصد بيماران علائم بهبود ظاهر شده است. اين درمان اولين روش انتخابي درمان غيرجراحي در اين بيماران است، البته فرد بايد ورزشها را مرتب انجام داده و تحت نظر پزشك چند بار چك شود و در كنار آن ورزشهاي ديگري را براي سلامت جسم خود انجام دهد.روش درماني غيرجراحي ديگر، تحريك عضلات ناحيه لگن با دستگاههاي خاص الكتريكي است كه اثربخشي اين روش كمتر از ورزشهاي كگل است.
راه ديگر رفتار درماني و آموزش مثانه است كه بخصوص در كساني كه بياختياري ادرار اورژانسي دارند (يعني به محض احساس ادرار بايد سريع به توالت بروند وگرنه خود را خيس ميكنند و تعداد دفعات دفع ادرارشان بيش از 12 بار در شبانهروز است و بخصوص شبها از اين مساله رنج ميبرند) كاربرد دارد. در اين روش از بيمار ميخواهيم سر ساعت خاصي (مثلا هر يك ساعت يك بار) به توالت رفته و دفع ادرار هر چند اندك را به صورت ارادي انجام دهد و در فواصل اين دفع ادرارها به هيچ عنوان به دستشويي نرود و بتدريج و هفتگي اين فواصل دفع ادرار را افزايش دهد تا به فواصل مناسب هر دو تا سه ساعت يك بار برسد.
روش غير جراحي بعدي استفاده از وسايل خاص طراحيشده جهت اين بيماري است كه پساري ناميده ميشود و از جنس مواد مصنوعي خاصي ساخته شدهاند كه حساسيت پوستي و مخاطي نميدهد و قابل شستشو بوده و در داخل واژن استفاده ميشود.
اين وسايل بخصوص در كساني كه شل شدن بافتهاي لگني (افتادگي مثانه و رحم و...) دارند، اما امكان جراحي را ندارند، استفاده ميشود و به صورت فيزيكي بافت واژن را بالا كشيده و تا حدودي موثرند، اما به دليل سخت بودن استعمال، چندان مورد اقبال مردم قرار نگرفته چون پساري بايد به صورت متناوب از واژن خارج شده و شستشو و استريل شده به طور مجدد در جاي خود گذاشته شود. در نهايت درمانهاي دارويي متفاوتي براي درمان انواع بياختياري ادرار وجود دارد كه بهرغم عوارضي كه اين داروها دارند به طور وسيعي استفاده شده و در بسياري از بيماران موثرند.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
این مشكل در زنان جوان بسیار شایع است، به طوری كه در بسیاری از زنان میزان اندك دفع ادرار بخصوص به دنبال ورزش یا دویدن یا سرفه شدید طبيعي است و بیماری تلقی نمیشود. در صورتی كه دفع ادرار گاهي به مقدار كم است، در زندگی روزمره اختلالی ایجاد نمیكند و نیازی به درمان هم ندارد. اما در صورت ایجاد مشكل میتوان از درمانهای مختلف استفاده كرد و تنها راه درمان جراحی نیست.
بیاختیاری ادرار اورژانسی
نوع دیگر بیاختیاری ادرار اورژانسي است كه به صورت دفع ادرار حین احساس ادرار و قبل از رسیدن به توالت رخ میدهد كه بیشتر در خانمهای مسن دیده میشود. اين شكل از بياختياري ادرار میتواند همراه با تكرر ادرار و دفع ادرار متعدد در شب باشد. يك بیماری به نام مثانه نوروژنیك هم همین علائم را ایجاد میكند. یعنی بیمار در طول روز تكرر ادرار دارد (بیش از 12 بار در روز) و شبها چند بار از خواب بیدار میشود و به توالت میرود و گاهی به صورت اورژانسی بیاختیاری ادرار دارد. البته برخی بیماران با مثانه نوروژنیك هم بیاختیاری ادرار ندارند. بیماری دیابت یكی از شایعترین عوامل مثانه نوروژنیك است.
بیاختیاری ادرار مختلط
در این نوع بیاختیاری ادرار بیماران علائم هر دو بیاختیاری ادرار را دارند، البته خانمهای جوانتر بیشتر بیاختیاری ادرار استرسی دارند و مسنترها هر دو نوع بیاختیاری ادرار را با هم دارند.
بیاختیاری ادرار عملكردی و گذرا
این بیماری اغلب در زنان سالخورده رخ میدهد. علت آن شرایط و بیماریهای مربوط به سن بالاست. مثل اختلالات و دردهای مفاصل پاها یا سكتههای مغزی در گذشته كه منجر به فلج نیمهبدن شده باشد و بیمار نتواند بسرعت خود را به توالت برساند. همینطور بیماری دیابت از دیگر علل این بیماری است كه به دلیل دفع قند در ادرار حجم ادرار بیش از حالت عادی میشود. از علل دیگر این نوع بیاختیاری، داروهاست؛ بخصوص داروهای خوابآور و ضدافسردگی كه به واكنش كند بیمار منجر میشود. همینطور برخی داروهای ضدفشارخون كه مدر بوده و حجم زیادی از ادرار توليد ميكند و موجب این نوع بیاختیاری ادرار ميشود. عفونتها علت دیگر این نوع بیاختیاری است. همینطور از بینرفتن تدریجی بافت سیستم ادرار (آتروفی مجاری ادرار) كه در سنین بالا رخ میدهد هم علت ديگر است.
بیاختیاری ادرار به علت آسیب به مجاری ادرار در اثر تصادفات یا جراحیها یا اختلالات مادرزادی هم رخ میدهد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
نتایج یک پایان نامه کارشناسی ارشد آموزش پرستاری حاکی از آن است که اعمال ماساژ در نقاط چشم سوم و کف دستها می تواند اضطراب کودکان 7 تا 11 ساله را پیش از پروسیجرهای تهاجمی کاهش دهد اما تاثیری بر علایم حیاتی آنها ندارد.
معصومه عظیم نژاد دانش آموخته رشته پرستاری از دانشکده پرستاری مامایی تهران در پایان نامه خود برای اخذ درجه کارشناسی ارشد آموزش پرستاری (گرایش بهداشت کودک و خانواده) میزان تاثیر ماساژ بر سطح اضطراب پیش از پروسیجرهای تهاجمی کودکان 7 تا 11 ساله بستری در بیمارستانهای منتخب دانشگاه علوم پزشکی تهران را بررسی کرده است.
در این پژوهش آمده است: تقریباً همه کودکان بستری سابقه انجام پروسیجرهای تهاجمی را دارند اضطراب ناشی از این امر از مشکلات عمده کودکان بیمار است. اضطراب دارای عوارضی مانند اختلال در خواب، کاهش قدرت تمرکز و تفکر و تشدید درد است. از این رو کنترل آن اهمیت ویژه ای دارد و امروزه به شیوه های غیردارویی و غیرتهاجمی آن توجه می شود.
در این پژوهش تجربی از نوع کارآزمایی بالینی 70 کودک را به صورت تصادفی در 2 گروه تجربه و کنترل قرار دادند و در گروه تجربه نقاط چشم سوم و کف دستها به مدت 5 دقیقه ماساژ داده شد اما برای گروه کنترل مداخله ای نشد که اضطراب در گروه تجربه بر اساس علایم حیاتی (تعداد نبض و تنفس، فشارخون سیستول و دیاستول و درجه حرارت) کمتر از گروه کنترل بود.
سازمان نظام پرستاری
ادرار از طریق حالبها (2 لوله كه ادرار را از كلیه به مثانه منتقل میكند) به مثانه میرسد. مثانه كیسهای است از جنس عضله كه مثل بادكنك قابلیت ارتجاعی داشته و بر اساس میزان ادرار بزرگ و كوچك میشود. با رسیدن حجم ادرار به میزان خاصی، گیرندههای عصبی در مثانه و اطراف آن تحریكشده و اطلاعات به مغز میرسد و در شرایط مناسب دستور از مغز به مثانه و مجاری تحتانی ادراری میرسد و دفع ادرار انجام میشود. حجم ادراری كه موجب این تحولات میشود در اشخاص مختلف متفاوت است، اما به طور متوسط از حجم 150 سیسی شروع میشود و با افزایش حجم ادرار میزان این اطلاع رسانی و احساس داشتن ادرار افزایش مییابد. برخی افراد میتوانند تا بیش از 1500 سیسی ادرار را تحمل كرده و دفع ادرار بیاختیار نداشته باشند. ادرار از طریق مجرای ادرار تحتانی از بدن خارج شده و دفع میشود. همین جاست كه كنترل دفع ادرار به صورت ارادی انجام میشود. عضلات موجود در كف لگن و انتهای مجرای ادرار به صورت عادی مانع از دفع ادرار میشود، اما زمانی كه مغز اجازه و فرمان دفع ادرار را داد، ضمن شلشدن عضله انتهای مجرای ادرار و عضلات كف لگن، عضله مثانه منقبض شده و ادرار از مثانه به مجرای تحتانی ادرار منتقل و دفع ادرار صورت میگیرد. حال در هر جای این مسیر اختلالی ایجاد شود، دفع ادرار به صورت خود به خود و بیاختیار صورت میگیرد یا بر عكس دفع ادرار به سختی و با درد انجام میگیرد.
انواع بیاختیاری ادرار
بیاختیاری ادرار استرسی: در این حالت فرد هنگامیكه دچار سرفه، عطسه یا هر حالتی كه فشار داخل شكم افزایش یابد مثل چمباتمه نشستن و زور زدن (مثل حالتی كه در توالت وجود دارد) دچار بیاختیاری و دفع ادرار میشود. این حالت شایعترین نوع بیاختیاری ادرار در زنان است كه بخصوص در زنان جوان دیده میشود. این مشكل بخصوص در دوران بارداری و پس از آن دیده میشود كه معمولا طی 3 تا 6 ماه بعد بهبود پيدا ميكند. عواملی مثل چاقی، تعداد حاملگیها و وزن جنین و البته ژنتیك و سن زن در بروز این مشكل نقش خاصی دارد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
برای تمام مادرها سلامت جنین اولویت اول است. وقتی خانم همسایه میفهمد كه 7 ماهه حامله است، بلافاصله میپرسد:
و ...
اين بيماري در زنان نژاد آسيايي بهخصوص نژاد زرد بيشتر ديده ميشود. همينطور زنان وقتي خيلي زود (زير 20 سال) يا خيلي دير (بالاي 40 سال) حامله شوند، بيشتر در معرض خطر بيماري هستند و هرچه سن مادر بيشتر باشد، خطر بيماري بيشتر است. در برخي مطالعات ديده شده مصرف قرصهاي جلوگيري ميتواند در بروز انواعي از مول موثر باشد، اما اين مطالعات كاملا تاييد نشده است. همينطور ديده شده كم مصرفكردن ويتامين
A هم ميتواند زمينهساز انواعي از بيماري مول باشد.به هرحال، هر گاه اين بيماري تشخيص داده شد، در اولين فرصت اقدام به كورتاژ و تخليه رحمي ميشود. به دنبال كورتاژ مهمترين مرحله درمان شروع ميشود، يعني ضمن اين كه نتيجه كورتاژ براي بررسي به آزمايشگاه پاتولوژي فرستاده ميشود. بهصورت هفتگي سطح خوني بتا اچسيجي اندازهگيري ميشود. اين هورمون كه از جفت ترشح ميشود، همان مادهاي است كه طي تست حاملگي مثبت ميشود. اين ماده در حالت عادي و پس از كورتاژ بتدريج پايين ميآيد، اما در بيماراني كه مول در آنها به سمت بدخيمي ميرود، به دنبال كورتاژ پايين نميآيد و گاه حتي بالا ميرود و علامت نياز به درمانهاي وسيعتر است.
در كسي كه سطح بتا اچسيجي پايين ميآيد، بايد پيگيري و اندازهگيري سطح اين هورمون حداقل 6 ماه ادامه يابد و در اين مدت بيمار به هيچ عنوان باردار نشود. (در اين موارد بهترين روش جلوگيري از بارداري، مصرف قرص جلوگيري بلافاصله پس از كورتاژ است). پس از 6 ماه منفيبودن بتا اچسيجي احتمال عود بيماري و بدخيمشدن آن بسيار كم است و بيمار ميتواند باخيال راحت باردار شود و بداند احتمال اين بيماري بسيار كم و حدود يك درصد است.
در كساني كه بتا اچسيجي كم نشده يا زياد شود و دچار مول دائم يا بدخيم شدهاند نياز به شيميدرماني و بررسيهاي بيشتر دارند، زيرا ممكن است بيماري به جاهاي ديگر از جمله ريه، كبد يا مغز انتشار يافته و به خطرات بيشتري براي بيمار منجر شود. خوشبختانه بيشتر اين بيماران درمان ميشوند و پس از پيگيري مناسب حداكثر 2 ساله ميتوانند باردار شوند. احتمال اينكه حاملگي بعدي (به دليل شيميدرماني) با مشكلي روبهرو شود، وجود ندارد و احتمال بروز مول مجدد هم بسيار كم است.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
از آنجا كه در حال حاضر اكثر خانمهاي باردار پس از مثبت بودن آزمايش بارداري (و حتي گاهي قبل از انجام تست بارداري)، سونوگرافي انجام ميدهند و در سونوگرافي نماي خاص بيماري مول هيداتيفرم ديده ميشود، بيماري قبل از بروز علائم شناخته ميشود. علائم ديگر بيماري شامل تهوع و استفراغ شديد، دفع بافتهايي از رحم به صورت خوشه انگور و گاه علائم پركاري تيروئيد مثل تپش قلب، تند شدن تعداد ضربان نبض، كاهش وزن وعدم تحمل گرما و سرما رخ ميدهد.
در معاينه گاه رحم بزرگتر از سن حاملگي مورد انتظار است و در تخمدانها كيستهاي بزرگ و متعدد لمس ميشود. در سونوگرافي نماي خاص بيماري مول و در تخمدانها هم كيستهاي بزرگ متعدد مشاهده ميشود. مهمترين يافته آزمايشگاهي ميزان غيرطبيعي مادهاي است كه تست بارداري را مثبت ميكند. هيچ يك از علائم فوق قطعي نيست و بيمار ميتواند كمترين علائم را داشته باشد و در سونوگرافي هم نماي دقيق بيماري ديده نشود. گاه بيماري به دنبال زايمان طبيعي، سقط يا حاملگي خارج از رحم هم اتفاق ميافتد. در اين موارد تشخيص بيماري با تست آزمايشگاهي بتااچسيجي انجام ميشود. اين تست كه معمولا 2 هفته پس از پايان بارداري منفي ميشود، در اين بيماران پس از چند ماه هم منفي نميشود و با توجه به آن و علائم ديگر بيمار و بررسيهاي ديگر ميتوان به نتيجه رسيد و بيماري را شناخت.
علت بروز اين بيماري بارور شدن يك تخمك ناسالم توسط اسپرمي است كه در اين تخم اسپرم تكثير ميشود، اما بافت تخمك در اين روند دخالت نميكند و نتيجه اين كه به جاي تشكيل جنين، تنها بافت جفتي آن هم به شكل غيرطبيعي ايجاد ميشود. با احتمال كمتر گاهي دو اسپرم وارد يك تخمك شده و رشد ميكنند و در موارد نادرتري دو اسپرم همراه با يك تخمك رشد كرده و بيماري مول ناقص را ايجاد ميكنند كه در اين بيماري برخي از بافتهاي جنيني هم تشكيل ميشود. همان طور كه گفته شد اين بيماري ميتواند به دنبال سقط هم رخ دهد، براي همين بافتهاي حاصل از سقط را به آزمايشگاه پاتولوژي ميفرستيم كه از اين نظر بررسي شوند و همين طور در كسي كه به دنبال زايمان يا سقط خونريزي غيرطبيعي دارد، تست بتااچسيجي انجام ميشود تا اگر علت اين بيماري است، تشخيص داده شود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
زنانی كه در دوران بارداری كمبود ویتامین دی دارند احتمال به دنیا آوردن كودكانی كه با مشكل حرف زدن مواجه می شوند، در آنها دو برابر بیشتر است. این مطالعه كه بزرگترین مطالعه از نوع خود محسوب می شود غلظت ویتامین دی بیش از 740 زن را در دوران بارداری بررسی كرد و كودكان آنها را تا 17 سالگی مورد پیگیری قرار داد.
'اندرو وایت هوس' استاد یار موسسه 'تحقیقات سلامتی كودكان' كه ریاست این مطالعه را بر عهده داشت گفت: این یافته مهم بود زیرا سطح ویتامین دی در میان زنان به مرور زمان كاهش می یابد. این مطالعه در مجله Paediatrics گزارش شده است.
وی ادامه داد: از آنجا كه نوزاد در حال رشد در خصوص سطح ویتامین دی كاملا به مادرش وابسته است در این مطالعه دیده شد كه كمبود ویتامین دی مادر در دوران بارداری می تواند بر تكامل مغز كودك تاثیر بگذارد. وایت هوس گفت: یافته های حاصل از این مطالعه بسیار حائز اهمیت است چراكه زمینه مداخله اولیه برای درمان برخی مشكلات زبانی را فراهم می كند.
محققان اكنون در حال مطالعه هستند تا دریابند كه آیا مصرف مكمل های ویتامین دی در دوران بارداری می تواند خطر بروز مشكلات زبانی را كودكان مرتفع سازد یا خیر.
منبع: ایرنا
پيش از اين نوشتيم كه «آمنوره» به معني اصلا عادتماهانه نشدن (آمنوره اوليه) يا حداكثر 6 ماه قطع قاعدگي يك خانم در سنين باروري است. همين طور در مورد چگونگي رخ دادن عادت ماهانه در بدن زن و عوامل دخيل در آن گفته شد. در اين نوشتار ميخواهيم به طور خلاصه علل شايع و مهم اين بيماري را ذكر كنيم.
و ...
- به جاي اين كه هنگام مكيدن انگشت، كودك خود را دعوا و تنبيه كنيد در مواقعي كه اين كار را انجام نميدهد به او جايزه بدهيد و تشويقش كنيد.
ـ راهكارهاي موثري براي آرام كردن كودك خود و كاهش اضطراب در او را پيدا كنيد چون اضطراب ميتواند ريشه گرايش كودك به مكيدن انگشتانش باشد.
ـ از دندانپزشك خود بخواهيد براي كودكتان شرح دهد كه چرا مكيدن انگشت براي دندانهايش مضر است.
ـ ميتوانيد در موارد شديدتر شست كودكتان را با باند بپيچيد يا آن را به داروهاي بدمزه آغشته كنيد تا به او يادآوري شود كه بايد اين عادت را ترك كند.
شیوع فیبروئیدهای رحمی و کیستهای تخمدانی که به آن سندرم تخمدان پلی کیستیک میگویند رو به افزایش است. این بیماریها معمولا ایجاد ناراحتی نمیکنند و به همین دلیل به صورت ناشناخته باقی میمانند. اما در برخی از زنان در پاسخ به نوسانات هورمونی در سیکل قاعدگی میتواند احساس درد ایجاد کند.
و ...
انجمن کارشناسان بازی درمانی انگلستان (BAPT) درسال ۱۹۹۲ تاسیس شد تا برنامههایی تنظیم کند و با هدایت کارشناسان بازی درمانی و کارفرمایان آن ها، به ثبت اطلاعات این کارشناسان و ساماندهی آموزش بازی درمانی بپردازد.
و ...
البته بايد توجه كرد كه به هر نوع قطع قاعدگي آمنوره گفته نميشود، بلكه زماني از اين واژه استفاده ميشود كه بيمار حداقل به اندازه 3 سيكل متوالي عادت ماهانه خودش (كه هر كدام ممكن است مثلا 45 يا55 روز باشد) يا شش ماه عادت ماهانه نشود، در اين صورت نياز به بررسي و درمان مناسب دارد. در مورد زنان جواني كه تاكنون عادت ماهانه نشدهاند، اگر رويش موهاي زير بغل و رشد سينهها كامل باشد ولي تا 16 سالگي عادت ماهانه اتفاق نيفتد نياز به بررسي و درمان دارد ولي در صورتي كه رشد مو و رشد سينهها انجام نشده باشد و عادت ماهانه هم اتفاق نيفتاده باشد، از 14 سالگي نيازمند بررسي و درمان بيشتر است.
براي ايجاد عادت ماهانه وجود و عملكرد مناسب رحم و مجاري تناسلي لازم است و در صورت وجود يك ديواره مادرزادي در عرض واژن يا وجود يك پرده بكارت بدون منفذ طبيعي، خروج خون حاصل از عملكرد طبيعي رحم با مشكل مواجه ميشود. در سطح بالاتر تخمدانها هستند كه با عملكرد مناسب و منظم و دورهاي خود و توليد مرتب و متناسب هورمونهاي استروژن و پروژسترون منجر به تغييرات دورهاي در لايه داخلي رحم و سرانجام عادت ماهانه منظم ميشود.
اما در سطوح بالاتر تنظيمكننده ديگري بر عملكرد تخمدان وجود دارد كه همان غده هيپوفيز در مغز و هورمونهايي است كه از اين غده به صورت دورهاي ترشح ميشود و باعث ميشود عادت ماهانه به صورت منظم اتفاق بيفتد اما از اين مركز، كنترلكننده بالاتر ديگري هم وجود دارد كه همان غده هيپوتالاموس در مغز است. عملكرد اين غده خود تحت تاثير عملكرد كل مغز و استرسها و ساير عوامل موثر بر آن است. از جمله عوامل موثر بر كاركرد مغز ميتوان به رژيمهاي سخت لاغري، ورزش سنگين، افزايش وزن ناگهاني و استرسهاي جسمي (مثل تصادفات و ضرب و جرح ناشي از حوادث يا استرس ناشي از جراحي) اشاره كرد. همين طور استرسهاي رواني باعث تغييرات در عملكرد اين سيستم و در نهايت تغيير عادت ماهانه مثلا به صورت آمنوره ميشود.
قبل از پرداختن به علل بيماري آمنوره ( قطع عادت ماهانه) بايد گفت كه بر خلاف تصور عوام پريود شدن و عادت ماهانه وسيلهاي براي دفع مواد زايد بدن نيست كه در صورت عدم عادت ماهانه شخص دچار بيماري ناشي از ماندن اين مواد زايد در بدن شود، اما بايد علل قطع عادتماهانه را يافت تا درمان سريع تر انجام شود.
هفته آينده به جزئيات قطع عادت ماهانه ميپردازيم.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
امروزه لزوم تلفیق کودکان استثنایی و عادی در کلاس های درس بر همه آشکار است و به تصویب قانون رسیده است. اما این اتفاق اگر بدون زمینه ی مناسب بیافتد، کلاس های درس سنتی و معمول را با چالش هایی روبرو می کند.
معلم های عادی برای اداره ی کلاس های تلفیقی به آموزش نیاز دارند. دانش آموزان عادی باید برای ایفای نقش خود در روش تلفیقی آماده شوند سیستم تلفیقی مزایای بسیار نسبت به کلاس های درس عادی و استثنایی دارد و تئوری ها و روش هایی برای حمایت از این روند ایجاد شده اند. کودکان استثنایی به این طریق در محیطی شادتر، آموزه های بهتر و نتیجه های موفقیت آمیزتری به دست می آورد.
و ...
همواره یکی از دلایلی که ما نمی توانیم اطلاعات کاملا مربوط و جامعی در مورد کودکان و دانش آموزان استثنایی بدست بیاوریم اینست که معمولاً وقتی با کودک استثنایی مواجه می شویم ذهن ما بخاطر انباشته شدن ، از غیر عادی بودن ذهنی یا جسمی کودک پیشداوری می کند و غالباً ویژگیهای خاصی که کودکان استثنایی دارند (نابینایی – ناشنوایی – عقب ماندگی و …) مشخصه اصلی آنها می شود.
و ...
متخصصان عقیده دارند که کودکان باید ویتامینهای مورد نیازشان را بوسیله تغذیهای که دارند بدست بیاورند، که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
و ...
از عفونتهاي شايع واژن در زمان بارداري، عفونت قارچي يا كانديديا است كه علامت مهم آن خارش و سوزش ناحيه واژن است كه ميتواند همراه با ترشحات پنيري به رنگ سفيد باشد. اين بيماري به دليل تغيير اسيديته واژن درزمان بارداري شايع است و بهرغم درمان، امكان عود و تكرار آن در ادامه بارداري وجود دارد. خوشبختانه اين بيماري موجب هيچ مشكل خاصي در روند بارداري يا جنين نميشود و درمانهاي معمول آن هم (مثل پماد كلوتريمازول) براي جنين بيخطرند.
از عفونتهاي ديگر شايع در زنان سنين باروري عفونت با باكتريهاست كه علت آن مجموعهاي از انواع باكتريهاست و نشانه مهم آن ترشحاتي خاكستري با بوي بد ماهي است. اين عفونت ميتواند موجب زايمان زودرس شود، بنابراين قبل از شروع بارداري بايد درمان شود و از داروهايي كه براي درمان آن استفاده ميشود ميتوان «مترونيدازول» را نام برد.
عفونت شايع ديگر تك سلولي اي به نام «تريكومونا» است كه نشانه شايع آن خارش و سوزش واژن همراه با ترشحات كف آلود است. اين عفونت ميتواند از راه تماس جنسي منتقل شود، پس همسران اين بيماران نيز بايد درمان شوند. اين عفونت هم آسيبي به جنين يا روند بارداري وارد نميكند.از مشكلات ديگري كه زنان جوان با آن روبهرو هستند و در دوران بارداري ميتواند تشديد شود، زگيل ناحيه تناسلي است.
اين بيماري كه توسط انواعي از ويروسهاي خانواده اچ پي وي منتقل ميشود، به صورت ضايعات نخ مانند يا پهن متعدد در ناحيه خارجي تناسلي بروز ميكند كه ميتواند در ناحيه داخلي و روي دهانه رحم هم موجود باشد. اين ضايعات در دوران بارداري تشديد شده و بزرگتر و تعداد آنها زيادتر ميشود. در مورد روش درمان بر اساس تعداد ضايعات و محل آنها تصميمگيري ميشود، اما از همه مهمتر اين است كه روش درمان به جنين آسيبي وارد نكند، چون برخي داروهايي كه براي درمان به كار برده ميشود در دوران بارداري نبايد مورد استفاده قرار گيرد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
اين بيماري بر اثر ويروس آنفلوآنزا ايجاد ميشود و اين ويروس ميتواند در بدن جانوران ديگر چون خوكها يا پرندگان نيز زندگي كند و از طريق استفاده از محصولات اين حيوانات يا زندگي كردن در نزديكي حيوان بيمار، انسانها هم بيمار شوند، اما مهمترين و سريعترين راه انتقال، برخورد با ترشحات تنفسي فرد بيمار و با او در يك اتاق بودن است به طوري كه افرادي كه با بيمار زندگي ميكنند، در صورتي كه دارو جهت پيشگيري از بيماري را نخورده باشند يا واكسن نزده باشند بسرعت دچار بيماري ميشوند.
شدت و علايم بيماري به نوع ويروس و تغييراتي كهكرده است و همين طور وضعيت ايمني فرد مبتلا مربوط است به همين مرگ براي آنها بيشتر است. اين بيماري گاه مانند سرماخوردگي ساده تنها با درد بدن و سردرد با آبريزش بيني و سرفه همراه است، اما در موارد شديدتر با تهوع، استفراغ، تب، درد قفسه سينه، سرفه وحال عمومي بد ديده ميشود. از آنجا كه بيماريهاي ديگري ميتواند شبيه آنفلوآنزا باشد، اين بيماران به بررسيهاي آزمايشگاهي خاص به منظور تشخيص قطعي نياز دارند.
متاسفانه اين ويروس هر ساله خود را تغيير داده و با وجود توليد واكسن آنفلوآنزا، اين واكسن در برابر انواع جديد ويروس كارايي ندارد به همين دليل واكسن آنفلوآنزا هر ساله عليه انواع جديد ويروس ساخته و به مردم ارائه ميشود و افراد در معرض خطر مثل كودكان و سالمندان و البته خانمهاي باردار بايد سالانه اين واكسن را تزريق كنند تا از ابتلا به بيماري و عواقب آن پيشگيري شود.داروهايي هم براي درمان و كوتاه كردن دوره بيماري و همين طور پيشگيري از ابتلا به آنفلوآنزا در كساني كه با بيماران سروكار دارند، به بازار عرضه شده، اما ويروس جديد ميتواند در برابر اين داروها مقاوم شود و اين نيز از مشكلات درمان آنفلوآلانزاست.
سوال مهم اين است كه اگر يك خانم باردار دچار آنفلوآنزا شود براي جنين چه مشكلي پيش ميآيد؟ پاسخ اين است كه در بررسيهاي انجام شده، در بيشتر موارد جنين دچار مشكل خاصي نميشود، اما در مواردي كه مادر دچار تب بالا شده باشد، جنين ممكن است دچار آسيب مغزي شود و همين طور در مواردي ديده شده بيماري اسكيزوفرني (نوعي اختلال رواني) در اين جنينها شايعتر است.
به هر دليل، رعايت موارد زير براي تمام كساني كه دچار آنفلوآنزا شدهاند، ضروري است: رعايت فاصله حداقل 3 متر از بيمار، عدم استفاده از وسايل شخصي بيمار مثل حوله و دستمال و لباس ،استفاده بيمار از ماسك و تهويه مناسب هواي اتاق بيمار.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
میزان شناخت والدین از کودک خود، میتواند در تسریع و پیشبرد اهداف درمانی بسیار مؤثر باشد. زمانیکه خانواده به مشکل کم شنوایی کودک پی می برد و سعی در بازگرداندن توان شنوایی کودک با مراجعه به متخصصین مربوطه می نماید بخشی از شناخت والدین نسبت به کودک را تشکیل می دهد. جهت آشنایی خانواده با راه حلهای موجود در کمک به کودکان کم شنوا آموزشهای خانواده نقش مؤثری ایفا می کند. در این نوشتار به بخشی از موارد آموزشی می پردازیم:
و ...
اين بيماري به صورت ضايعات پوستي و خارش در سراسر بدن بروز ميكند. قبل از شروع علائم پوستي بيمار به مدت يك تا ۲ روز علائم بيحالي و تب و درد دارد. ضايعات پوستي تا دو هفته بعد از شروع بيماري بهبود مييابد، اما بيماري از يك روز قبل از بروز علائم پوستي تا يك هفته پس از آن انتقال مييابد. اين انتقال از طريق تماس مستقيم و همينطور از طريق ترشحات تنفسي است و در صورت تماس با بيمار در كساني كه مبتلا نشدهاند، احتمال بيماري ۹۰ درصد است. پس خانم بارداري كه آبلهمرغان نگرفته است، نبايد با بيمار تماس داشته باشد و در صورت تماس بايد به سرعت از نظر وجود آنتيبادي برعليه آبلهمرغان مورد آزمايش و بررسي قرار گيرد و اگر اين آنتيبادي وجود نداشت، داروي مناسب (يعني آنتيبادي عليه آبلهمرغان) را ظرف 4 روز از تماس با بيمار، دريافت كند تا به بيماري مبتلا نشود؛ البته واكسن آبلهمرغان وجود دارد، اما در بارداري استفاده از آن ممنوع است، ولي ميتوان قبل از بارداري و با تجويز پزشك از آن استفاده كرد.
در صورت ابتلاي مادرباردار به آبلهمرغان، داروهايي جهت كوتاه كردن دوره بيماري داده ميشود، اما متاسفانه اين داروها در كاهش احتمال انتقال ويروس به جنين اثري ندارد و احتمال اين انتقال در 3 تا 5 ماهگي بارداري بيشتر است.
در صورت ابتلاي مادر در طول بارداري، احتمال آسيب به جنين وجود دارد و اين آسيب ميتواند اختلالات رشد، آسيبهاي كليوي، مغزي، پوست و استخوان باشد.بروز بيماري در مادر همزمان با زايمان از خطرات بيشتري برخوردار است و احتمال انتقال بيماري به نوزاد بسيار بالاست. بايد به نوازاد چنين مادراني آنتيبادي آبلهمرغان تزريق شود، در غير اين صورت احتمال فوت نوزاد در اثر بيماري وجود دارد.
زونا
ويروس آبلهمرغان در برخي موارد در بدن بيماران باقي مانده و در آينده (بخصوص در سنين بالاي ۶۰ سال) منجر به بيماري ديگري به نام زونا ميشود.
اين بيماري با درد و سوزش در يك ناحيه پوستي در بدن و اغلب در تنه شروع ميشود و بعد از چند روز با ضايعات پوستي در همان ناحيه ادامه مييابد. اين ضايعات پوستي به شكل جوشهاي همراه با درد و سوزش و گاه خارش است. جهت جلوگيري از درد و كوتاه كردن مدت بيماري كه گاه تا ۳ هفته يا بيشتر طول ميكشد، داروهايي وجود دارد كه در اين زمان داده ميشود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
اين بيماري در اثر ويروس اچ آي وي ايجاد و منتقل ميشود. اين ويروس مثل اغلب ويروسها به صورت انگلي زندگي ميكند، يعني با ورود به برخي سلولهاي دفاعي بدن (لنفوسيت تي ۴) و ايجاد تغييرات در اين سلولها، به سرعت تكثير شده و تعداد آن در خون بيمار افزايش مييابد و در نهايت با تخريب اين سلولهاي دفاعي موجب اختلال و ضعف سيستم ايمني بدن ميشود. در اين زمان بدن بيمار آمادگي مقابله با بيماريها را نداشته و عوامل بيماريزايي كه در حالت عادي و در شخص سالم هيچ بيماري اي را ايجاد نميكنند، در فرد مبتلا به ايدز منجر به بيماريهاي خاصي ميشوند.
خوشبختانه داروهاي متعددي براي درمان و همينطور كاهش احتمال انتقال بيماري يافت شده است و با كمك اين داروها سير بيماري تا حد زيادي كنترل ميشود.
روش انتقال اين بيماري دقيقا مثل بيماري هپاتيت بي است يعني شايعترين راه انتقال از طريق روابط جنسي است بنابراين در كساني كه از نظر روابط جنسي بيبند و بار هستند، يعني شريكهاي جنسي متعدد دارند، بيشتر ديده ميشود. البته راههاي انتقال ديگري وجود دارد مثل تماس مخاطها (بزاق دهان و غيره)، انتقال خون از فرد مبتلا به سالم، استفاده از سوزنهاي آلوده در كساني كه به مواد مخدر تزريقي معتاد هستند و حتي از طريق خراشهاي پوستي بخصوص در پرسنل بيمارستان كه با اين افراد در تماس هستند، انتقال بيماري صورت ميگيرد. يكي از راههاي ديگر انتقال، از مادر مبتلا به جنين است كه در اين نوشتار به آن ميپردازيم.
همانطور كه مشخص است بيماري ايدز در سنين باروري شايع است و در حال حاضر در جهان دو سوم مبتلايان را زنان تشكيل ميدهند بنابراين عجيب نيست كه اين بيماري در زنان باردار ديده ميشود. خوشبختانه انجام آزمايش براي يافتن ويروس ايدز در خون مادران و البته با رضايت آنها در كشور باب شده است و به اين ترتيب ميتوان با دادن داروي مناسب انتقال بيماري از مادر به جنين را بشدت كم كرد.
مهم اين است كه اين مادران هر چه زودتر شناسايي و براساس آزمايشات كاملتر تحت درمان قرار گيرند زيرا بيشترين زمان انتقال بيماري در ماه آخر بارداري و در زمان زايمان است. در صورت عدمشناسايي و درمان احتمال انتقال بيماري از مادر به جنين 30 درصد يا بيشتر است اما با درمان اين احتمال به كمتر از يك درصد ميرسد.
اين مادران نياز به مراقبت روحي و همدلي زيادي دارند و در عين حال شيردهي در آنان ممنوع است، چون شيردهي هم موجب انتقال بيماري ميشود.
متاسفانه در اين بارداريها احتمال زايمان زودرس يا تولد نوزاد با وزن كم ورشد نامناسب جنين زيادتر است اما تاكنون ناهنجاري ژنتيكي در نوزادان ديده نشده است.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
در روزهاي اول پس از زايمان به دليل تغييرات هورموني شديدي كه در خون مادر رخ ميدهد، احتمال شروع يا عود بيماريهاي روحي از جمله افسردگي شديد، زياد است.
افسردگي ماژور از بيماريهاي شايع زنان در سنين باروري است و به دليل استرس و تغييرات هورموني در بارداري احتمال عود يا شروع آن در بارداري و بخصوص در دوهفته پس از زايمان بالاست و از آنجايي كه در اين بيماران احتمال خودكشي وجود دارد، تمامي خانمهايي كه پس از زايمان دچار علائم افسردگي مثل نااميدي، احساس تنهايي، گريه فراوان، احساس گناه، تحريكپذيري، خستگي، عدمتمركز، فراموشي جزئيات و بيخوابي شده باشند بايد از اين نظر بررسي شوند. داروهاي اين بيماري اغلب براي جنين بيضرر هستند و مصرف آنها در طول شيردهي نيز بلامانع است. اين بيماري بيشتر ژنتيكي است و بخصوص در زناني كه سابقه فاميلي اين بيماري را دارند بيشتر بروز ميكند و امكان عود در حاملگي بعدي بالاست.
بلافاصله بعد از زايمان نوعي تغيير رفتار به نام سردي پس از زايمان رخ ميدهد كه بسيار شبيه به بيماري افسردگي است كه در نيمي از زناني كه زايمان كردهاند، ديده ميشود و به صورت غمگيني، تحريكپذيري، بيخوابي، عدم تمركز، اضطراب و اختلالات رفتاري بروز ميكند. اين مشكل گذراست و تنها در هفته اول بعد از زايمان وجود دارد و برخلاف افسردگي نياز به درمان دارويي ندارد.
بيماري دوقطبي (مانيك ـ دپرسيو) كه با دورههايي از سرخوشي غيرعادي و افسردگي همراه است نيز در دوران بارداري ديده ميشود تنها بايد دانست كه ليتيوم كه داروي اصلي اين بيماري است موجب ايجاد بيماريهاي خاص قلبي در جنين شده و بهتر است در 3 ماه اول بارداري مصرف نشود. بيماري ديوانگي پس از زايمان كه اغلب بعداز 2 هفته از زايمان رخ ميدهد هم يك اختلال دوقطبي است كه البته به دنبال افسردگي شديد رخ ميدهد و ميتواند منجر به خودكشي مادر يا آسيب به نوزاد توسط مادر شود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
عواملي زمينهساز سكته مغزي هستند مانند سن بالا، سردرد ميگرني، فشار خون، فشار خون بارداري و مسموميت بارداري (پره اكلامپسي)، بيماريهاي دريچهاي قلب و همين طور بيماريهايي مثل روماتيسم قلبي و اختلالات ريتم قلب و وجود سوراخهاي مادرزادي قلب، همين طور خونريزيهاي حين زايمان يا دريافت خون حين بارداري ميتوانند زمينهساز ايجاد سكته مغزي باشند. جالبتر اين كه انجام عمل جراحي سزارين و عفونتهاي پس از زايمان نيز از عوامل زمينهساز اين بيماري مهلك هستند.
سكتههاي مغزي اغلب در اواخر بارداري يعني حين زايمان و بخصوص پس از زايمان رخ ميدهد. علائم آن سردرد ناگهاني و شديد و گاه از دست رفتن هوشياري يا تشنج هستند، علاوه بر اين از دست رفتن حس يا حركت برخي اندامها يا فلج نيمي از بدن از علائم اين بيماري هستند. براي تشخيص بيماري و نوع آن از سيتياسكن يا امآرآي مغزاستفاده ميشود.
درمان بيماري با توجه به علت آن بسيار متفاوت است. متاسفانه مرگ و مير به خصوص در نوع خونريزي دهنده بسيار بالاست، اما خوشبختانه در نوع ايسكميك احتمال تكرار سكته مغزي در حاملگي بعدي پايين است. به هر جهت در صورت وجود سابقه هر يك از بيماريهاي زمينهساز يا سابقه سكتههاي مغزي گذرا در مادر باردار، اين افراد نياز به مراقبت ويژه تحت نظر متخصص مغز و اعصاب دارند و در صورت وجود اختلال در جدار عروق مغزي كه اين عروق را به شكل غيرعادي در ميآورد، نياز به جراح مغز و اعصاب دارند.از بيماريهاي شايع ديگر «مولتي پل اسكلروزيس» يا اماس است كه به دليل فعال شدن سيستم ايمني فرد عليه سلولهاي ميلينساز خودش ايجاد ميشود و از آن جا كه در زنان دو برابر مردان رخ ميدهد و سن شايع بروز آن 20 تا 30 سالگي است، بنابراين در بانواني كه در سن باروري هستند بيشتر ديده ميشود. اين بيماري اغلب با مشكلات بينايي يا ساير اختلالات سيستم عصبي همراه است. بيماري ميتواند به صورت عودها و بهبوديهاي پشت سر هم يا به صورت مداوم و پيشرونده باشد و اغلب در دوران بارداري با بهبود موقت همراه است، اما پس از زايمان عود داريم كه با درمان مناسب ميتوان از آن پيشگيري كرد. بايد تاكيد كرد بيماري اماس براي جنين خطر خاصي ندارد.از بيماريهاي عصبي شايع ديگر در بارداري، بيماري فلج بلز است كه به صورت فلج يكطرفه صورت رخ ميدهد. خوشبختانه بيماري طي يك سال خود به خود بهبود مييابد و با درمان مناسب بهبودي زودتر اتفاق ميافتد اين بيماري هم براي مادر و جنين عوارضي ندارد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
هماكنون طبق آمارهاي موجود 25 تا50 درصد از كودكان در دورهاي از زندگي خود دچار اختلال خواب هستند. همچنين 12درصد از كودكان در سن قبل از مدرسه دچار خروپفهاي مكرر شبانه هستند و 3 درصد كودكان نيز اختلال انسدادي در زمان خواب دارند. بنابراين خواب خوب براي فعاليتهاي طبيعي، تكامل طبيعي،يادگيري سريع، جلوگيري از اختلالات فيزيكي و ايجاد خلق وخوي طبيعي در كودك مهم و ضروري است در نتيجه والدين بايد هنگام خواب كودكان با مراجعه به بالين فرزندشان به اين نكات توجه كنند كه آيا كودكشان با دهان باز تنفس ميكند؟ آيا خروپف دارد؟ آيا هنگام بستن آهسته دهان از خواب بر ميخيزد؟ آيا شب ادراري، مشكلات تحصيلي و رفتارهاي بيشفعالي يا پر تحركي دارد؟ آيا خواب آلودگي شديد روزانه و اختلال در يادگيري دارد؟ آيا سردردهاي صبحگاهي، چاقي، نارسايي رشد، تكلم تو دماغي، ترشح مزمن از بيني، خستگي، وحشت شبانه، بيقراري و نا آرامي حين خواب و... دارد؟ تمامي اين علائم ميتواند ناشي از اختلال خواب در كودكان باشد. در ميان عوامل مختلف تاثيرگذار براختلالات خواب، شايعترين عامل آناتوميكي زمينهاي خرخر در اطفال، بزرگي لوزهها و لوزه سوم است. عفونتهاي بيني و سينوس آلرژيهاي تنفسي نيز جزو علل شايع افزايش مقاومت راه هوايي و تنفس دهاني است. نقص آناتوميكي صورت مانند اختلالات فك و صورت و چانه نيز ممكن است در انسداد سيرتنفسي نقش داشته باشد.
وضعيت تنفس از راه دهان بايد هرچه زودتر در كودكان اصلاح شود چراكه ادامه تنفس از راه دهان منجر به صدمات اسكلتي در صورت شده و نظم دنداني را به هم ميزند و تغييرات غيرقابل برگشتي به جا ميگذارد.
دكتر ليلا اسلامي
متخصص گوش و حلق و بيني
در كنار همه این تغییرات نكته بسیار مهم این است كه فرد میتواند همه این تغییرات را مدیریت كند؛ به طوری كه در نهایت دندانهای وی سالم و قوی باقی بماند.
تغییرات ایجاد شده در میزان و تركیب هورمونها میتواند باعث تشدید پاسخ سیستم دفاعی بدن به میكروبهای موجود در لثه و پلاك دندانی شود. این مساله باعث ایجاد خونریزی از لثه و بیماری ژنزیویت ميشود. افزایش خطر پوسیدگی دندانها طی حاملگی برخلاف تصور عامه بر اثر برداشته شدن كلسیم از دندانها نیست، بلكه به دلیل كاهش سطح حفظ بهداشت دهان و دندان است كه با احساس خستگی مرتبط با حاملگی و بیحالی و تهوع و استفراغ و رژیم غذایی نادرست ارتباط دارد. همه این مسائل در كنار هم میتوانند باعث تخریب سریع و پیشرونده در دندانها شوند. با این حال اگر اتفاقی طی حاملگی بیفتد و یكی از بیماریهای ذكر شده ایجاد شود، امكان بررسی و درمان طی دوران حاملگی وجود دارد. درمانهایی مثل پركردن دندانها، درمانهای پیشگیری، جرمگیری و ارتودنسی طی دوران حاملگی هیچ خطری ندارند، هرچند بهترین زمان انجام درمانهای دندانپزشكی در یك خانم حامله در 3 ماهه دوم بارداری است. یكی از مزایای درمانی كه طی دوران حاملگی انجام میشود این است كه وضعیت دندانها و لثهها به طور صحیح بررسی و امكان بروز هر بیماری برای بیمار تشریح شده و از خطر بروز و پیشرفت سریع پیشگیری میشود. نگرانی دیگری كه در این زمینه وجود دارد تهیه رادیوگرافیهای مورد نیاز برای انجام درمانهای دندانپزشكی است. برای كاستن از میزان خطر، دندانپزشك تهیه این رادیوگرافی را محدود به درمانهایی كه شدیدا به تهیه رادیوگرافی نیاز دارند خواهد كرد. در این صورت تهیه رادیوگرافی با استفاده از پیشبندهای سربی انجام میشوند كه روی شكم مادر قرار داده میشود. این پیشبندها تمام اشعه رادیوگرافی را كه به آنها میرسد جذب میكنند، بنابراین خطر رسیدن اشعه به نوزاد را حذف میكنند.دكتر محمدامين نريماني
متخصص ارتودنسي
بررسي پرستاران نشان داد تغذيه با شير مادر در كودكان مبتلا به ناهنجاريهاي مادرزادي قلب از نظر ارزش غذايي و ايمونولوژيكي اهميت فراواني دارد اما كالري مورد نياز كودك را تامين نميكند از اينرو بايد فرمولا با كالري و غلظت فراوان استفاده كنند.
امين ستاري و سكينه اكبري عضو انجمن علمي پرستاران قلب ايران در مقالهاي در نهمين همايش كشوري پرستاري كودكان عنوان شد: فرمولا بايد به صورت متناوب آغاز شود تا براي كودك قابل تحمل باشد.
و ...
شايعترين بيماري سيستم عصبي در دوران بارداري سردرد است. اين بيماري انواع متفاوتي دارد كه شايعترين آن سردرد نوع تنشي است كه ناشي از انقباض و سفت شدن عضلات سر است كه به صورت درد خفيف تا متوسط در ناحيه پس گردن و پشت سر رخ ميدهد كه ساعتها طول ميكشد و با ماساژ، استراحت، استفاده از كيسه آب گرم يا يخ و مسكّن درد كاهش مييابد. گاهي سردرد، ناشي از افسردگي هم به همين شكل ظاهر ميشود.نوع ديگر سردرد، ميگرن است كه اغلب به صورت سردرد در نيمي از سر همراه با تهوع و استفراغ و بدتر شدن در اثر نور همراه است. در برخي از انواع آن قبل از شروع سردرد، بيمار نشانههايي را ميبيند يا به طريقي حس ميكند كه بزودي سردرد شروع ميشود.
در اين حالت به محض احساس شروع سردرد بايد درمان شروع شود تا بهترين اثر را داشته باشد، يعني قبل از شروع سردرد بايد دارو خورد. ميگرن نوعي سردرد مزمن است و اغلب با افزايش سن كاهش مييابد و بسته به دفعات تكرار آن ميتوان داروهاي خاصي را به طور مداوم مصرف كرد تا از تكرار زياد آن پيشگيري نمود. در مواردي كه سردرد به صورت گاه گاه پيش ميآيد از داروهايي مثل استامينوفن، آسپيرين و بروفن استفاده كرد . در صورت عدم بهبود باید از داروهاي جديدتر مثل سوماتريپتان بهره گرفت. در بررسيهايي كه تاكنون روي اين دارو انجام شده براي حاملگي بي ضرر است. خوشبختانه در حاملگي معمولا سردردهاي ميگرني كاهش يافته و نياز به دارو هم به همين ترتيب كاهش مييابد، اما بايد به ياد داشت مصرف داروهايي مثل ارگوتامينها كه در درمان ميگرن بسيار استفاده ميشوند، در حاملگي قدغن است.از ديگر بيماريهاي شايع سيستم عصبي ميتوان صرع يا اپي لپسي را نام برد. وجود اين بيماري در مادر باردار موجب استرس زيادي ميشود؛زيرا زن باردار ميداند مصرف داروهاي مربوط به اين بيماري ميتواند احتمال بروز اختلالاتي در جنين را بيشتر كند.
از طرفي بروز تشنج حين بارداري ميتواند به مرگ جنين منجر شود. بايد براي اين افراد توضيح داد كه بهتر است قبل از باردار شدن، بيماري صرع با دارو كنترل شود، به طوري كه بيمار طي يك سال هيچ تشنجي نداشته باشد و داروي مصرفي به كمترين ميزان ممكن و به نوعي تغيير داده شود كه كمترين عوارض را براي جنين داشته باشد و ترجيحا بيماري تنها با يك دارو كنترل شود. مادر باید از يك ماه قبل از بارداري مصرف مكمل فوليك اسيد را شروع كرده باشد تا احتمال بروز آسيبهاي جنيني به كمترين ميزان برسد. اين مادران بايد بدانند كه بيماري صرع به احتمال 10 درصد در فرزندشان بروز خواهد كرد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
و ...
در مورد هپاتيت B تنها حدود 10 درصد بيماران هپاتيت حاد سرانجام به نوع مزمن مبتلا ميشوند كه از اين تعداد بيماري معمولا نشانهاي ندارد و تنها در بررسي آزمايشگاهي از خون آنتي ژن اچبياس مثبت تشخيص داده ميشود. در اين صورت براي پيشگيري از ابتلاي نوزاد، مراقبت منظم مادران ضروري است، به اين ترتيب كه در زمان تولد و حداكثر تا 72 ساعت پس از تولد، ايمونوگلوبولين و واكسن هپاتيت B و سه دوره تزريق واكسن به نوزاد توصيه ميشود و به اين ترتيب از ابتلاي اكثر نوزادان به هپاتيت B مزمن جلوگيري خواهد شد. متاسفانه نوزادان به اين ويروس فوقالعاده حساسند و در صورت انتقال ويروس، حدود 85 درصد آنها به نوع مزمن مبتلا ميشوند. بنابراين حتما بايد با بررسيهاي دوره بارداري كه شامل آنتيژن اچبياس است، مادران آنتيژن مثبت را يافت و با تزريق واكسن و ايمونوگلوبولين در زمان تولد به نوزاد از اين مشكل پيشگيري كرد. در مادراني كه مبتلا به نوع حاد بيماري شدهاند، احتمال زايمان زودرس و بروز بيماري در نوزاد هست، اما احتمال انتقال بيماري بسيار كم است، زيرا ويروس تنها هنگام زايمان منتقل ميشود و نوع زايمان سزارين و طبيعي تاثيري در اين انتقال ندارد. اما در مورد مبتلايان به هپاتيت C بايد گفت اين افراد 80 درصد مبتلا به نوع مزمن بيماري خواهند شد و درصد بالاتري از آنان سرانجام دچار سيروز، سرطان كبدي و ساير عواقب بد هپاتيت مزمن مي شوند. بنابراين توصيه ميشود افراد مبتلا به هپاتيت مزمن C اصلا باردار نشوند.
از طرفي چون هيچ راه پيشگيري مناسبي براي جلوگيري از ابتلاي نوزاد وجود ندارد، بررسي آزمايشگاهي غربالگري براي اين نوع عفونت به صورت عادي در زنان باردار انجام نميشود و تنها در كساني كه زندگي پرخطر داشته و احتمال بروز اين عفونت در آنان زياد است، آزمايش انجام ميشود. نوزادان اين افراد هم بايد تحت مراقبت و پيگيري باشند تا در صورت ابتلا به هپاتيت C مزمن، درمان آنها آغاز شود.
كبد چرب غيرالكلي بيماري ديگر كبدي است كه بخصوص در زنان چاق و ديابتي و با چربي خون بالا ديده ميشود. در اين افراد آزمايشات كبدي نشاندهنده بيماري است كه ميتواند در درازمدت منجر به تخريب كبد شود. راه درمان، كاهش وزن و كاهش چربي و كنترل ديابت است و در اين زنان بارداري با عواقب بدي براي جنين همراه نيست.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
بررسی پرستار بیمارستان خاتم الانبیاء گنبدکاوس نشان داد: ماساژ دادن بر وزن گیری نوزادان در سن 2 ماهگی و بهبود تغذیه انحصاری با شیر مادر تاثیر مثبت می گذارد.
مهناز سیفی و طیبه امامی پرستاران بخش مراقبت های ویژه نوزادان در پژوهش خود دریافتند که ماساژ می تواند به افزایش هضم و بهبود گوارش به وسیله تحریک عصب ریوی- معدی یا ترشح انسولین کمک کند و این مداخلات می تواند به افزایش ارتباط و وابستگی مادر – نوزاد منجر شود که می تواند به رشد مطلوب و وزن گیری بیشتر در نوزادان منتهی شود.
سازمان بهداشت جهانی ارتباط مادر و نوزادش را به عنوان یک عامل مهم در افزایش رشد و نمو مطلوب نوزاد بیان کرده است.
آموزش مادران به ماساژ دادن نوزادان متولد شده می تواند به افزایش رابطه مادر و نوزاد و وابستگی از طریق حساس شدن مادران به نشانه های نوزادانشان و افزایش ارتباط دو سویه و الگوی ارتباط متقابل مثبت مادر و نوزاد کمک می کند.
بر اساس این گزارش، تحریک لمسی به شکل ماساژ یا لمس ملایم اثر مثبت روی نوزاد دارد که به افزایش وزن گیری رشد اجتماعی و کاهش اضطراب رفتاری منجر می شود.
از بيماريهاي شايع كبدي در بارداري يرقان عودكننده بارداري يا زردي بارداري است كه در اثر تغييرات هورموني ميزان اسيدهاي صفراوي در خون افزايش يافته و منجر به خارش شديد ميگردد. اين خارش به خصوص در كف پاها رخ ميدهد اما ميتواند در تمام بدن حس شود. به دنبال آن زردي به علت افزايش بيليروبين خون رخ ميدهد. بيماري اغلب در 3 ماهه آخر بارداري و بخصوص در كساني كه چند قلو باردار هستند رخ ميدهد. اين بيماري زمينه ارثي و ژنتيكي دارد و گاه در افرادي كه داروهاي خاصي مصرف ميكنند، ديده ميشود. جهت تشخيص اين بيماري از بيماريهاي ديگري مثل پره اكلامپسي، هپاتيت يا بيماريهاي پوستي شايع در بارداري كه با خارش همراه هستند، بايد از آزمايشهاي خوني مثل بررسي آنزيمهاي كبدي و كلسترول استفاده كرد. پس از تشخيص از داروهايي براي كاهش خارش پوستي استفاده ميشود، اما مهمتر آن كه اين مادران در اواخر بارداري بايد تحت نظارت شديد باشند چون احتمال زايمان زودرس و مرگ جنين و دفع مكونيوم (مدفوع جنين) در مايع آمنيوتيك، در اين افراد بيشتر است و در اولين فرصتي كه جنين رسيده شد بايد اقدام به زايمان كرد تا از اين عوارض جلوگيري شود. پس از زايمان، بيماري و زردي و خارش ناشي از آن از بين ميرود اما احتمال عود در حاملگي بعدي وجود دارد. همين طور احتمال بروز بيماري با مصرف قرصهاي جلوگيري از بارداري حاوي استروژن وجود دارد.
از ديگر بيماريهاي كبدي معروف هپاتيت (يرقان) است كه از طريق ويروسهاي متفاوتي ايجاد ميشود مثل ويروس A، B، C، D و E كه در مورد بيماري حاد علائم همگي شبيه هم هستند اما درمورد عواقب بيماري و مزمن شدن آن و روشهاي پيشگيري با هم متفاوتند.بيماري هپاتيت ويروسي حاد با علائم تهوع و استفراغ و بيحالي و بياشتهايي و درد بدن آغاز ميشود و در مواردي با تب نيز همراه است. پس از يكيدو هفته اين علائم كاهش يافته ولي زردي آغاز ميشود و تغييرات آزمايشگاهي در آنزيمهاي كبدي رخ ميدهد. در موارد شديد علائم ديگري مثل خونريزي و اختلالات مغزي و تغييرات آزمايشگاهي مربوطه رخ ميدهد كه در اين شرايط بيمار بايد در بيمارستان بستري شود. به هر حال در شرايط حاد بيماري بايد مراقب انتقال از طريق ترشحات بيمار باشيم. يعني نبايد با ملحفه و لباس و حوله بيمار تماس مستقيم داشت. همين طور ترشحات دهان و واژن و خون بيمار قابليت انتقال بيماري را دارند و بايد از آنها پرهيز كرد. در دوران بارداري هم مراقبتها به همين شكل است.
دكتر ثريا عالمی
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
پاچماقی یا پاچنبری یک نقص بسیار شایع در هنگام تولد است که در آن پنجه ی پا به طور غیر طبیعی به داخل چرخیده است.
تقریبا از هر 1000 نوزادی که زنده به دنیا می آیند یک نوزاد دچار این عارضه خواهد بود. پای چماقی ممکن است یک طرفه یا دو طرفه باشد. عضو مبتلا هم چنین کوچک تر و کوتاه تر از پای سالم است. بدون درمان مناسب، این عارضه در راه رفتن کودک ایجاد نقص می کند به شکلی که تصور می شود فرد روی مچ پا راه می رود.
و ...
در گذشته وقتي زنان باردار دچار اين سوزش سر دل و ترش كردن ميشدند مادران ما ميگفتند بچه دارد مو در ميآورد يا بچه پر مويي است. جالب است بدانيم در تحقيقات متوجه شدهاند كه همين طور است! يعني بچههاي مادراني كه ترش ميكنند پر موتر هستند، زيرا هورمونهايي كه موجب ترش كردن ميشوند، باعث رويش مو هم ميشوند!
اين مشكل در ابتدا با بالا بردن سر حين خواب و مصرف غذاهاي كمحجم بخصوص نزديك به زمان خواب و عدم مصرف چاي قابل درمان است. سپس به بيمار توصيه ميشود شربتهاي آنتياسيد (شربت معده) مصرف كند. در صورت عدم درمان ميتوان از داروهاي ديگر معده طبق دستور پزشك استفاده كرد. به هر حال اگر بيمار بهبود نيابد، ميتوان براي وي آندوسكوپي انجام داد تا علت قطعي بيماري معلوم شود.زخم معده از بيماريهاي ديگري است كه در زنان جوان شايع است، اما جالب است بدانيم علائم اين بيماري طي بارداري كاهش مييابد، اما به هر حال در صورت وجود علائم بيماري مثل درد در يك چهارم فوقاني و سمت راست شكم بخصوص حين گرسنگي يا بيدار شدن از خواب در اثر درد معده، ميتوان از داروهاي زخم معده استفاده كرد. خوب است بدانيم علت به وجود آمدن اين زخمها، مصرف بيرويه داروهايي چون آسپرين، مسكنها و كورتونها هستند. همين طور اين بيماري ميتواند به علت وجود يك نوع ميكروب به نام هليكوباكترپيلوري، ايجاد شود.
به هرحال بيماري زخم معده در بارداري هم قابل درمان است.از مشكلات گوارشي شايع ديگر در بارداري يبوست است كه در 40 درصد خانمهاي باردار ديده ميشود. علت اين مشكل كاهش حركات رودهها در اثر هورمونهاي بارداري است. براي درمان اين مشكل توصيه ميشود مادر باردار به ميزاني بيش از معمول آب بخورد و تحرك داشته باشد و در غذا از سبزيجات و ميوهها استفاده كند و در صورت اثر نكردن اين درمانها، ميتوانند از داروهايي مثل پسيليوم كه حجم مدفوع را افزايش ميدهند استفاده كنند.از بيماريهاي گوارشي ديگر ميتوان به آپانديسيت اشاره كرد كه در يك زن از هزار زن باردار ديده ميشود. مشكل اين است كه تشخيص اين بيماري به دليل تغييرات محل آپانديس در بارداري و همين طور تغيير علائم بيماري بسيار مشكل است به هرحال در صورت وجود شك بالا به بيماري آپانديسيت بايد جراحي اورژانس (علي رغم خطرات آن براي جنين) انجام شود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
تشخيص بيماريهاي گوارشي در دوران بارداري مشكل است، زيرا در دوران بارداري به دليل بزرگ شدن رحم، ديگر با معاينه شكم به تنهايي نميتوان به تشخيص قطعي رسيد، بنابراين نياز به روشهاي تشخيصي ديگر داريم. خوشبختانه با پيشرفتهاي علمي جديد ميتوانيم از روشهايي كه آسيبي به جنين نميزنند، اما براي تشخيص كمككننده هستند مثل سونوگرافي و آندوسكوپي استفاده كرد، اما استفاده از سيتي اسكن براي زن باردار (مگر در موارد خاص) ممنوع است. البته با وجود اينكه روش ام آر آي جهت زنان باردار استفاده شده و تاكنون مشكلي براي جنين ايجاد نكرده است ولي ترجيح اين است كه تا حد امكان از روشهاي تشخيصي مطمئنتر استفاده شود.
از مشكلات ديگر دوران بارداري احتمال جراحيهاي اورژانس شكم در اين دوران مثل جراحي اورژانس به دليل آپانديسيت يا به دليل كوله سيستيت (التهاب مجاري صفراوي اغلب به دليل سنگ كيسه صفرا) يا تودههاي تخمداني است. اين جراحيهاي اورژانس اگر در نيمه اول بارداري (بخصوص بين 16 تا 20 هفتگي باشد) معمولا بدون عارضه خواهد بود اما زير 12 هفته احتمال سقط و بالاي 20 هفته احتمال زايمان زودرس افزايش مييابد.
از بيماريهاي شايع گوارشي دوران بارداري، تهوع و استفراغ بارداري يا ويار حاملگي است. اين مشكل بين 6 تا 16 هفتگي رايج است اما ميتواند در هفتههاي بعدي بارداري هم ديده شود. علت آن افزايش ناگهاني برخي هورمونها در اين دوران است، اما ارتباط آن با ژنتيك و سبك زندگي اثبات شده است و ملاحظه شده در دختراني كه تهوع بارداري را در مادرانشان ديده اند اين بيماري بيشتر اتفاق افتاده است، همينطور در كساني كه سابقه بيماري ديابت، پركاري تيروئيد، آسم، بيماري مول درحاملگي قبلي و بيماري گوارشي داشتهاند احتمال تهوع بارداري بيشتر است. همين طور در حاملگيهايي كه جنين دختر بوده اين بيماري بيشتر و شديدترديده مي شود.
براي درمان اين بيماران توصيه ميشود وعدههاي غذايي متعدد با حجم كم و حاوي غذاهاي خشك و سرد و جامد باشد، از غذاهاي پر حجم و آبكي مثل آش و سالاد بپرهيزند، در صورت كاهش وزن خيلي نگران نباشند و در صورت نياز از داروهاي ضد تهوع به توصيه پزشك استفاده كنند تا اين دوران بگذرد، اما در صورتي كه استفراغهاي شديد و مكرر يا همراه با وجود خون در استفراغ داشتند يا كاهش وزن شديد وجود داشت، نياز به بستري در بيمارستان دارند، زيرا هر چند در موارد نادر اما ديده شده كه استفراغ بارداري منجر به عوارض ناگواري مثل كما و نارسايي كليه شده است.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
از اين روست كه روبان بزرگ صورتي رنگي كه سمبل جهاني اين بيماري است، به نشانه آگاهيبخشي و ارج نهادن به اقدامات جهاني در اين زمينه، از ابتداي اكتبر در سراسر جهان به اهتزاز درميآيد و همه با هر تواني كه دارند، براي آگاهيرساني درباره اين بيماري به بانوان تلاش ميكنند.
و ...
خلاقیت یك ویژگی هیجانانگیز است. افراد به رگههایی از خلاقیت كه در كارها و تصمیمگیریها از خود نشان دادهاند میبالند و آن را برای دیگران تعریف میكنند. به طور معمول نیز خلاقیت دیگران در هر حوزهای مطلوب تلقی و نزد همگان با تحسین و استقبال مواجه میشود.
و ...
از مهمترين مشكلات دستگاه ادراري در زنان باردار، آمادگي آن براي عفوني شدن است ، به طوري كه عفونت دستگاه ادراري دومين علت شايع بستري در بيمارستان در زنان باردار است.
از مشكلات مهم ديگر آن دفع ميكروب درادرار بدون وجود علائم عفونت ادرار است. اين مساله ازآن جايي اهميت پيدا ميكند كه در صورت عدم تشخيص و درمان آن ميتواند منجر به عفونت كليوي شود و اين عفونت در صورت عدمدرمان خطراتي همچون زايمان زودرس، كموزن شدن جنين حين بارداري و فلج مغزي در زايمانهاي زودرس را به دنبال دارد. بنابراين براي كشف وجود باكتري در ادرار نياز به انجام آزمايش ادرار در 3 ماهه اول بارداري است. در صورت وجود ميكروب در ادرار با درمان آنتيبيوتيكي مناسب، ميكروبها را از بين ميبريم ولي بايد مجددا آزمايش ادرار انجام شود تا مطمئن شويم كه بيماري عود نكرده باشد.
از بيماريهاي شايع ديگر در بارداري عفونت مثانه و مجاري ادراري تحتاني است كه علائم آن شامل سوزش ادرار، تكرر ادرار، احساس عدم تخليه كامل ادرار، احساس تعجيل براي دفع ادرار و وجود خون در ادرار است و با درمان مناسب آنتيبيوتيكي، بيماري بهبود مييابد، اما در صورت عدم درمان امكان پيشروي عفونت در سيستم ادراري فوقاني و عفونت كليوي (پيلونفريت) وجود دارد كه بسيار خطرناك است.
بيماري عفونت كليوي (پيلونفريت) در واقع عفونت بافت كليههاست كه با علائم تب و لرز، درد پهلو (يك طرفه يا دو طرفه) و گاه تهوع و استفراغ همراه است. اين بيماري در 3ماهه دوم بارداري و در زنان باردار كم سن و كساني كه براي بار اول باردار ميشوند، شايع تر است.
در صورت بروز بيماري، زن باردار بايد در بيمارستان بستري و پس از آزمايشات لازم، تحت درمان با آنتيبيوتيك تزريقي قرار گيرد. در صورت عدم درمان امكان پيشرفت بيماري به سمت عفونت خوني كه جان مادر را تهديد ميكند، وجود دارد.
همچنين در اين افراد امكان زايمان زودرس و ساير عوارضي كه در بالا گفته شد وجود دارد. بنابراين بايد درمان كامل اين بيماران به مدت 10 روز انجام شود و يك تا دو هفته پس از پايان درمان آزمايش ادرار مجدد انجام شود تا از بهبودي مطمئن شويم. با اين حال امكان عود بيماري وجود دارد و بايد اين مادران تحت مراقبت بيشتري در كل دوران بارداري قرار گيرند.
از عوارض ديگر اين بيماري كمخوني و در برخي موارد ادم ريوي (خيز ريوي) ناشي از سمومي است كه ميكروبها در خون اين بيماران توليد ميكنند. در كساني كه ديابت يا فشار خون يا بيماري زمينهاي كليوي ديگري مثل سنگ كليه دارند احتمال بروز اين بيماري بيشتر ميشود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
آسم: از بيماريهاي شايع تنفسي در زنان جوان است كه شيوع آن حدود 8 درصد است. اين بيماري به دليل افزايش تحريكپذيري راههاي هوايي نسبت به برخي عوامل محيطي آلرژن(حساسيتزا) مثل سرما، بيماريهاي ويروسي، سيگار، آسپرين و ورزش رخ ميدهد و معمولا زمينه ژنتيكي دارد.
علائم اين بيماري تنگي نفس، تنفس تند، خسخس سينه و در موارد شديد سياه شدن و اختلال هوشياري است.
بيماري آسم در بارداري ميتواند بسيار خطرناك باشد. اين بيماري انواع خفيف، متوسط يا شديد دارد. در آسم خفيف معمولا خطري مادر و جنين را تهديد نميكند و بندرت (در 10 درصد موارد) طي بارداري بيماري شديد شده و نياز به بستري در بيمارستان دارد. اما در انواع متوسط و شديد اين احتمال بيشتر است و در نتيجه امكان ايجاد مشكل براي جنين به صورت زايمان زودرس يا تولد جنين با وزن پايين، بيشتر مي شود. همين طور احتمال بيماري پره اكلامپسي (مسموميت بارداري) و مرگ مادر بيشتر است. در واقع شدت بيماري تعيينكننده ميزان عوارض در مادر و جنين است. ديده شده بيماري آسم با سقط و افسردگي مادر ارتباط دارد.در 20 سال اخير با پيشرفتي كه در ارائه داروهاي جديد و درمان بيماري آسم وجود داشته اين خطرات كمتر شده است و مصرف اغلب داروهاي مخصوص آسم در بارداري ممانعتي ندارد.
برونشيت حاد: بيماري التهاب راههاي تنفسي ناشي از ويروسهاست كه با علامت سرفه خشك بدون تب يا خلط بروز ميكند و سرفه 10 تا 20 روز طول ميكشد. براي درمان اين بيماري نياز به آنتيبيوتيك نيست و درمانهاي علامتي با داروهاي ضدسرفه كه حتما بايد با نظر پزشك باشد، كافي است.
پنوموني (عفونت ريه): يكي از بيماريهاي شايع در جامعه است. ميكروبها از علل شايع اين بيماري بوده و علت بروز آن در افراد، وجود ميكروبهاي بيماريزاي قوي يا وجود زمينه مناسب براي رشد ميكروب مثل مصرف سيگار و الكل، عفونت ايدز، آسم و عفونت برونشيت مزمن است. اين بيماري با علائم سرفه و خلط، درد قفسه سينه، تنگي نفس و گاهي تب مشخص ميشود و براي تشخيص نياز به راديوگرافي از قفسه سينه است. به دليل وجود آنتيبيوتيكهاي موثر، درمان بيماري بدون مشكل صورت ميگيرد اما هر خانم باردار مبتلا به عفونت ريه بايد در بيمارستان بستري و درمان شود. چون در اين بيماري بيشترين خطر، امكان پارگي زودرس كيسه آب و زايمان زودرس است.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
از علل ديگر كمخوني در بارداري كمبود فولات در غذاهاي مصرفي است كه منجر به نوع خاصي از كمخوني ميشوند. اين موارد كه بسيار نادر هستند معمولا در كساني پيش ميآيد كه از سبزيجات حاوي اسيد فوليك به ميزان كافي استفاده نميكنند و بر اساس تشخيص پزشك و با مصرف اسيد فوليك به ميزان كافي، بيماري كمخوني ايشان درمان ميشود.
نوع نادر ديگر كمخوني در اثر كمبود ويتامينB12پيش ميآيد كه در اين افراد اغلب سابقه رژيم طولاني گياهخواري وجود دارد يعني از گوشت و تخممرغ و شير به مدت طولاني استفاده نكردهاند يا در كساني كه بيماري ژنتيكي خاصي دارند و روده آنها اين مواد مغذي را جذب نميكند يا تحت اعمال جراحي خاص روده يا معده قرار گرفتهاند كه دستگاه گوارش آنها ديگر به ميزان كافي اين مواد را جذب نميكند. در اين افراد هم با تجويز ويتامين B12 درمان انجام ميشود.
نوع ديگر كمخوني، كمخوني در اثر بيماريهاي مزمن است مثل بيماري مزمن كليوي يا آرتريت روماتوئيد يا بيماري سل كه هر كدام درمان خاص خود را دارند.از انواع ديگر كمخوني كه بخصوص در شمال كشور شايع است، انواع تالاسميها هستند.تالاسمي يك نوع اختلال ژنتيكي در ساخت هموگلوبين موجود در گلبولهاي قرمز است. اين بيماري به دليل اشكال مختلف ژنتيكي به شكلهاي متفاوتي ديده ميشود مثل تالاسمي آلفا يا بتا. اين انواع، خود به انواع مينور (خفيف)، اينتر مديا (بينابيني) و ماژور (شديد) تقسيم ميشوند كه در مورد هر يك از آنها، راه درماني خاصي را انتخاب ميكنيم اما مهم اين است كه بدانيم در اين بيماران به طور ژنتيكي ميزان شاخص هموگلوبين (كه در زنان عادي از 12 به بالا طبيعي است) پايينتر از نرمال است و در درمان آنها هم اين نكته مد نظر است. در اين مادران مراقبتهاي بيشتري طي بارداري انجام ميشود اما لزوما هموگلوبين را به 12 نميرسانيم.در مواردي كه در مشاوره ژنتيك پدر و مادر احتمال ابتلا به تالاسمي ماژور زياد باشد ميتوان با نمونهبرداري از جفت در هفتههاي اول بارداري پي به اين بيماري در جنين برد و اقدام به سقط جنين كرد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
بيماري كمخوني ناشي از فقر آهن بيش از هر چيز به رژيم معمولي فرد ارتباط دارد؛ يعني در كساني كه به طور معمول از رژيمهاي غذايي كه حاوي آهن كمتري است استفاده ميكنند، به دليل كاهش ذخيره آن در بدنشان در بارداري بيشتر مبتلا به كمخوني فقر آهن ميشوند. غذاهايي مثل گوشت قرمز، شير و تخممرغ حاوي آهن قابل جذب بوده و وجود اين مواد غذايي در غذاي روزانه فرد لازم است.
حتي در كساني كه ذخيره آهن كافي دارند نيز در طول دوران بارداري به دليل نيازهاي مادر و جنين به اين ماده معدني بايد در نيمه دوم بارداري، مادر از اين ماده معدني (علاوه بر غذاهاي مناسب) به صورت مكمل استفاده كند.
در كل در دوران بارداري، مادر و جنين به 1000 ميليگرم آهن نياز دارند كه اين ميزان بيش از كل ذخيره طبيعي بدن يك انسان سالم است. پس حتي كساني كه كوچكترين مشكل كمخونياي ندارند، بايد در نيمه دوم بارداري مصرف روزانه آهن مكمل به ميزان 30 ميليگرم در روز را شروع كنند، زيرا در اين زمان از بارداري به دليل خونسازي جنين و مادر نياز هردو به آهن فوقالعاده زياد ميشود.
از طرفي در صورت كمخوني مادر احتمال رشد كم جنين و وزن كم حين تولد نوزاد وجود دارد. جالب است بدانيم كه حتي در شديدترين نوع كمخوني مادر، هموگلوبين جنين در حد طبيعي باقي ميماند؛ يعني به قيمت آسيب به مادر، جنين از كمخوني در امان ميماند. نكته مهم ديگر اينكه در صورت وجود كمخوني شديد مادر، احتمال ابتلاي او به عفونتهاي شديد بعد از زايمان افزايش مييابد.
در مواردي كه مادر به دليل سوءهاضمه يا دلايل ديگر نميتواند از مكمل خوراكي آهن در بارداري استفاده كند و دچار كمخوني شديد فقر آهن باشد، ميتوان از آهن تزريقي استفاده كرد و براي تامين ذخاير آهن بايد تا 3 ماه درمان كمخوني ادامه يابد. براي تشخيص بيماري از شاخص هموگلوبين دربررسي آزمايشگاهي خون استفاده ميشود؛ اگر در 3 ماهه اول و سوم هموگلوبين زير 11 و در 3 ماهه دوم زير 5/10 باشد بيمار دچار كمخوني است اما براي تشخيص علت كمخوني نياز به آزمايشات بيشتري است، زيرا كمخوني فقر آهن تنها يكي از علل كمخوني در بارداري است و علل ديگري مثل كمبود ويتامين ب 12، كمبود اسيد فوليك و انواع تالاسميها ميتواند علل ديگر كمخوني باشد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
خوشبختانه با افزودن يد به نمك طعام در اين كشورها و همين طور افزودن يد به مولتيويتامينهاي مخصوص دوران بارداري از ميزان بروز اين نوع از كمكاري تيروئيد كاسته شد.نوع ديگر كمكاري تيروئيد به دليل فعال شدن سيستم ايمني فرد عليه غده تيروئيد خودش به وجود ميآيد كه گاه علت بروز اين حالت مبتلا شدن به بيماريهاي ويروسي خاص است.در هرحال علائم كم كاري تيروئيد يا هيپوتيروئيدي خستگي، يبوست، عدم تحمل سرما و افزايش وزن است. از علائم ديگر ميتوان به ورم اندامها و صورت، ريزش مو و خشكي پوست اشاره كرد. اين علائم ممكن است در بسياري از بيماريهاي ديگر ديده شود، پس براي تشخيص قطعي اين بيماري نياز به انجام آزمايشات خاص هورموني داريم. از طرفي چون در دوران بارداري تغييراتي در ميزان طبيعي اين آزمايشهاي هورموني رخ ميدهد، براي تشخيص، به فرد متخصص در اين زمينه نياز داريم.
اما اهميت تشخيص و درمان بيماري كمكاري تيروئيد چيست؟ طبق تحقيقات هورمون تيروئيد نقش مهمي در رشد و نمو سيستم عصبي جنين دارد، به طوري كه حتي در فرزندان مادراني كه كمكاري تيروئيد مخفي دارند، نيز اختلالات رشد عصبي و كاهش شاخص هوش ديده شده است. در كساني كه كمكاري تيروئيد شديد داشتهاند، نازايي و سقطهاي مكرر رخ داده است، بنابراين تشخيص بيماري و درمان آن بخصوص در زمان بارداري بسيار مهم است پس كساني كه سابقه كمكاري تيروئيد يا جراحي تيروئيد يا درمان پركاري تيروئيد با يد راديواكتيو داشتهاند، قبل از بارداري يا اوايل بارداري بايد از نظر مشكلات تيروئيد بررسي و آزمايش شوند و كساني كه تحت درمان هستند هم طي بارداري و پس از زايمان از نظر كنترل اين بيماري تحت نظر باشند، زيرا در دوران بارداري نياز به هورمون تيروئيد افزايش مييابد و چه بسا كساني كه قبل از بارداري ظاهرا مشكلي نداشته اند اما حين بارداري به دليل افزايش نياز بدنشان، با آزمايش متوجه بيماري ايشان ميشويم.
از مشكلات ديگري كه حين بارداري براي افرادي كه دچار كمكاري تيروئيد هستند رخ ميدهد، زايمان زودرس، پاره شدن زودرس كيسه آب، فشارخون بارداري و كنده شدن جفت (دكولمان) را ميتوان نام برد كه هر يك خطراتي براي مادر و جنين دارند.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
قبل از توصيف بيماريهاي تيروئيد در بارداري بايد بدانيم كه گواتر همان بزرگ شدن غده تيروئيد است و در اين حالت تيروئيد ميتواند كم كار يا پركار باشد و يا كاركرد طبيعي داشته باشد.
كار غده تيروئيد توسط هورمون ديگري كه از مغز و از غده هيپوفيز ترشح ميشود، كنترل ميشود اما اين هورمون هيپوفيزي از نظر ساختار بسيار مشابه هورمون بتا اچ سي جي است كه در بارداري به وفور از جفت ترشح ميشود و در نتيجه تغييرات آزمايشگاهي هورمون تيروئيد در بارداري بسيار شبيه كسي است كه بيماري مخفي پركاري تيروئيد را دارد و بنابراين جهت تفسير آزمايشات تيروئيد يك خانم باردار نياز به يك فرد متخصص در اين زمينه است.
بيماري پركاري تيروئيد علل متفاوتي دارد؛ از اختلالات مربوط به مصرف يد (كه عامل پيش ساز اين هورمون است) گرفته تا بيماريهايي كه سيستم ايمني را درگير كرده و منجر به پركاري غده تيروئيد يا تيروتوكسيكوز ميشود.
به هر حال چنانچه خانمي قبل يا حين بارداري متوجه بيماري پركاري تيروئيد خود گردد بايد داروي مناسب كه به جنين آسيبي نرساند استفاده كند و تحت نظر يك متخصص داخلي يا فوقتخصص غدد درمان شود، زيرا در دوران بارداري كنترل دقيق اين بيماري به دليل تغييرات هورموني ناشي از بارداري بسيار مشكل است. از طرفي اين هورمون در رشد و نمو مغزي جنين موثر است و اختلال در كار كرد آن منجر به آسيب به جنين ميشود.
اين بيماري در 3 ماهه اول بارداري منجر به سقط و در ماههاي بعدي باعث زايمان زودرس، اختلال در رشد جنين و فوت جنين ميشود.
درمان مناسب بيماري از بيشتر اين عوارض تا حدود زيادي جلوگيري ميكند، اما مادر و جنين در امنيت كامل نيستند و مادر تا پايان بارداري بايد تحت نظر و مراقبت كامل باشد.
پس از تولد جنين بايد از نظر ابتلا به كمكاري يا پركاري تيروئيد تحت بررسي آزمايشگاهي و در صورت لزوم سونوگرافي از گردن جهت بررسي سايز تيروئيد قرار گيرد.
از درمانهاي پركاري تيروئيد استفاده از يد راديواكتيو است كه اين درمان در حاملگي ممنوع بوده و كسي كه چنين درماني گرفته تا 6 ماه نميتواند باردار شود.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
طبيعي است كه اين مشكلات در زمان بارداري خانمي كه از قبل مبتلا به ديابت بوده، وجود دارد و موجب بالا رفتن احتمال خطراتي در دوران بارداري وي ميشود.
در يك تقسيمبندي كلي، بيماري ديابت در خانمها به 2 دسته قبل و دوران بارداري تقسيم ميشود.
بيمار مبتلا به ديابت قبل از بارداري كسي است كه قبل يا طي 3 ماهه اول بارداري متوجه بيماري خود ميشود. اغلب با انجام آزمايشهاي قبل از بارداري (كه در برخي افراد در 3 ماهه اول بارداري انجام ميپذيرد) بيماري از طريق آزمايش قند خون ناشتا و نتيجه بالاتر از نرمال(معمولا 126) تشخيص داده ميشود؛ گاهي علائم ديگري مثل پرنوشي و پرادراري و تشنگي زياد هم پزشك را به اين بيماري مشكوك ميكند. در مورد اين افراد بايد هر چه زودتر درمان با انسولين شروع شود تا از بهوجود آمدن عوارض ديابت روي جنين و مادر پيشگيري يا حداقل از شدت عوارض آن كاسته شود. توجه به اين نكته مهم است كه انسولين تنها راه مطمئن درمان بارداري است، زيرا هيچ عارضهاي براي جنين ندارد به همين دليل براي كساني كه ديابت داشته و تمايل به بارداري دارند، از ماهها قبل از بارداري درمان از نوع خوراكي به انسولين تزريقي تغيير پيدا ميكند و پس از زايمان مجددا درمانها به صورت قبل از بارداري تغيير مييابد.
اما بيماران داراي ديابت دوران بارداري به كساني اطلاق ميشود كه در ابتداي بارداري قند خون بالا نداشتهاند اما در آزمايشهاي نيمه دوم بارداري يعني از 24 تا 28 هفتگي، قند خونشان بالا رفته و نياز به درمان پيدا ميكنند. در اين افراد هم درمان بر اساس استفاده از انسولين است.
عوارض بارداري در اين نوع ديابت كمتر از كساني است كه از قبل ديابت داشتهاند، اما باز هم احتمال مرگ يا عدم رشد مناسب جنين وجود دارد.
گذشته از اختلالات معمولي كه به دليل ديابت ايجاد ميشود، ديابت در بارداري منجر به مشكلات ديگري نيز ميشود كه از كم اهميتترين آنها ميتوان به افزايش وزن جنين و صدمات زايماني ناشي از آن مثل صدمه به كانال زايماني مادر يا صدمه به كتف و شبكه بازويي نوزاد اشاره كرد.
از ديگر مشكلات مهم اين نوع ديابت، ايجاد عقبافتادگي در جنين است كه براي پيشگيري از آن بايد قبل از بارداري و حداقل به مدت 3 ماه قند خون به طور دقيق كنترل شود تا از خطر آسيب به جنين در حد امكان بكاهيم.
از عوارض ديگر اين بيماري، زايمان زودرس است كه با كنترل مناسب قند خون ميتوان تا حدودي از اين عوارض پيشگيري كرد.
در بيشتر موارد خانمهايي كه طي بارداري مبتلا به ديابت بارداري شدهاند بعد از زايمان قند خون نرمال پيدا ميكنند، اما اين افراد طي 20 سال بعد 50 درصد احتمال ابتلا به ديابت دارند كه بايد با تحت نظر پزشك بودن، تغيير رژيم غذايي و ورزش از اين احتمال كاست.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
امواج مضر نور خورشيد در اين فصل بيش از هر زمان و با شدت بيشتري به دليل نزديكي خورشيد به زمين و طولاني شدن روز به پوست كودكان ميتابد.
پوست كودكان نيز حساستر، نازكتر و آسيبپذيرتر از بزرگسالان است. بنابراين بروز سوختگي و تغييرات پوستي در آنان بيشتر خواهد بود.
و ...
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم