طي ۲ هفته گذشته، در مورد چگونگي تغييرات بلوغ، سن متوسط آن و اختلالات بلوغ نوشتيم. در اين نوشتار در مورد چگونگي قد كشيدن و عوامل موثر بر آن و در مواردي درمان‌هاي مناسب براي رشد قد صحبت مي‌كنيم.

يكي از مسائلي كه ذهن والدين را در رابطه با رشد نوجوان‌شان درگير مي‌كند، ميزان قد آنهاست. مهم‌ترين عامل تعيين‌كننده قد، وراثت است. به بيان ديگر قد هر فرد به ميزان قد پدر و مادرش بستگي دارد.

البته عوامل ديگري هم از جمله تغذيه مناسب بر رشد قد تاثير مي‌گذارد، بخصوص مصرف ميزان كافي لبنيات و مواد غذايي كه حاوي كلسيم و پروتئين كافي باشد، براي استخوان‌سازي ضروري است.

اين مساله بويژه در زمان شروع رشد سريع قد لازم است‌؛ اين زمان در دختران حدود 12 سالگي و در پسران 2 سال ديرتر و در 14 سالگي است.

جهش رشد كه حدود 4 سال به طول مي‌انجامد (يكي دو سال قبل از سنين مطرح شده تا 2 سال بعد از آن) به افزايش قد دختران به ميزان متوسط 25 سانتي‌متر و در پسران به ميزان 28 سانتي‌متر منجر مي‌شود.

ورزش نيز در زمان جهش رشد، از عوامل موثر ديگر در زمينه رشد قد است.

از عوامل موثر ديگر در رشد قد، زمان خواب نوجوان است. اگر نوجوان، شب‌ها حدود ساعت 10 شب بخوابد، قدبلندتر مي‌شود، زيرا هورمون رشد، هنگام خواب طي اين ساعات بيشتر ترشح مي‌شود؛ اين هورمون بر صفحه‌هاي رشد كه در انتهاي استخوان‌هاي بلند قرار دارد، تاثير گذاشته و به رشد بهتر منجر مي‌شود.

از اين خاصيت هورمون رشد براي افزايش قد كساني كه به دليل بيماري‌هاي خاص رشد قدي مناسبي ندارند، استفاده مي‌شود. اما بايد دانست كه اين افزايش قد محدود است (معمولا 4 تا 5 سانتي‌متر طي مدت 2 تا 3 سال مصرف دارو) و مصرف اين هورمون احتمال ايجاد بيماري‌هاي خاصي چون سرطان را نيز افزايش مي‌دهد. همچنين اگر صفحه رشد استخواني بسته شود، ديگر اين دارو اثري بر افزايش قد ندارد؛ فراموش نكنيد كه صفحه رشد قدي در پايان دوران بلوغ بسته مي‌شود.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان