هفته گذشته در مورد شايع‌ترين علت كم‌خوني در بارداري يعني كم‌خوني ناشي از فقر آهن نوشتيم كه به دليل نياز مادر و جنين به ميزان 1000 ميلي‌گرم آهن در كل بارداري، مادر بايد در نيمه دوم بارداري حتما از مكمل آهن استفاده كند.

اما علل ديگري هم براي كم‌خوني مادر وجود دارد، از جمله خونريزي‌هايي كه در دوران بارداري اتفاق مي‌افتد مثل خونريزي‌هاي 3 ماهه اول در اثر سقط، حاملگي خارج از رحم و بيماري مول يا خونريزي‌هاي 3 ماهه سوم در اثر كنده‌شدن جفت، جفت سر راهي يا خونريزي‌هاي حين و بعد از زايمان كه بسيار خطرناك بوده و نياز به بستري‌ كردن بيمار و احتمالا تزريق خون به صورت اورژانسي دارند.

از علل ديگر كم‌خوني در بارداري كمبود فولات در غذاهاي مصرفي است كه منجر به نوع خاصي از كم‌خوني مي‌شوند. اين موارد كه بسيار نادر هستند معمولا در كساني پيش مي‌آيد كه از سبزيجات حاوي اسيد فوليك به ميزان كافي استفاده نمي‌كنند و بر اساس تشخيص پزشك و با مصرف اسيد فوليك به ميزان كافي، بيماري كم‌خوني ايشان درمان مي‌شود.

نوع نادر ديگر كم‌خوني در اثر كمبود ويتامينB12پيش مي‌آيد كه در اين افراد اغلب سابقه رژيم طولاني گياهخواري وجود دارد يعني از گوشت و تخم‌مرغ و شير به مدت طولاني استفاده نكرده‌اند يا در كساني كه بيماري ژنتيكي خاصي دارند و روده آنها اين مواد مغذي را جذب نمي‌كند يا تحت اعمال جراحي خاص روده يا معده قرار گرفته‌اند كه دستگاه گوارش آنها ديگر به ميزان كافي اين مواد را جذب نمي‌كند. در اين افراد هم با تجويز ويتامين B12 درمان انجام مي‌شود.

نوع ديگر كم‌خوني، كم‌خوني در اثر بيماري‌هاي مزمن است مثل بيماري مزمن كليوي يا آرتريت روماتوئيد يا بيماري سل كه هر كدام درمان خاص خود را دارند.از انواع ديگر كم‌خوني كه بخصوص در شمال كشور شايع است، انواع تالاسمي‌ها هستند.تالاسمي يك نوع اختلال ژنتيكي در ساخت هموگلوبين موجود در گلبول‌هاي قرمز است. اين بيماري به دليل اشكال مختلف ژنتيكي به شكل‌هاي متفاوتي ديده مي‌شود مثل تالاسمي آلفا يا بتا. اين انواع، خود به انواع مينور (خفيف)، اينتر مديا (بينابيني) و ماژور (شديد) تقسيم مي‌شوند كه در مورد هر يك از آنها، راه درماني خاصي را انتخاب مي‌كنيم اما مهم اين است كه بدانيم در اين بيماران به طور ژنتيكي ميزان شاخص هموگلوبين (كه در زنان عادي از 12 به بالا طبيعي است) پايين‌تر از نرمال است و در درمان آنها هم اين نكته مد نظر است. در اين مادران مراقبت‌هاي بيشتري طي بارداري انجام مي‌شود اما لزوما هموگلوبين را به 12 نمي‌رسانيم.در مواردي كه در مشاوره ژنتيك پدر و مادر احتمال ابتلا به تالاسمي ماژور زياد باشد مي‌توان با نمونه‌برداري از جفت در هفته‌هاي اول بارداري پي به اين بيماري در جنين برد و اقدام به سقط جنين كرد.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان