آمنوره يا قطع پريود ماهانه (البته به مدت كوتاه) از مشكلات زنان در سنين باروري است. اين مشكل مي‌تواند در هر سني رخ دهد و دو نوع اوليه و ثانويه دارد. درنوع اوليه بيمار هرگز خونريزي و عادت ماهانه نداشته است. اما در نوع ثانويه بيمار حداقل يكبار خونريزي دارد.

البته بايد توجه كرد كه به هر نوع قطع قاعدگي آمنوره گفته نمي‌شود، بلكه زماني از اين واژه استفاده مي‌شود كه بيمار حداقل به اندازه 3 سيكل متوالي عادت ماهانه خودش (كه هر كدام ممكن است مثلا 45 يا55 روز باشد) يا شش ماه عادت ماهانه نشود، در اين صورت نياز به بررسي و درمان مناسب دارد. در مورد زنان جواني كه تاكنون عادت ماهانه نشده‌اند، اگر رويش موهاي زير بغل و رشد سينه‌ها كامل باشد ولي تا 16 سالگي عادت ماهانه اتفاق نيفتد نياز به بررسي و درمان دارد ولي در صورتي كه رشد مو و رشد سينه‌ها انجام نشده باشد و عادت ماهانه هم اتفاق نيفتاده باشد، از 14 سالگي نيازمند بررسي و درمان بيشتر است.

براي ايجاد عادت ماهانه وجود و عملكرد مناسب رحم و مجاري تناسلي لازم است و در صورت وجود يك ديواره مادرزادي در عرض واژن يا وجود يك پرده بكارت بدون منفذ طبيعي، خروج خون حاصل از عملكرد طبيعي رحم با مشكل مواجه مي‌شود. در سطح بالاتر تخمدان‌ها هستند كه با عملكرد مناسب و منظم و دوره‌اي خود و توليد مرتب و متناسب هورمون‌هاي استروژن و پروژسترون منجر به تغييرات دوره‌اي در لايه داخلي رحم و سرانجام عادت ماهانه منظم مي‌شود.

اما در سطوح بالاتر تنظيم‌كننده ديگري بر عملكرد تخمدان وجود دارد كه همان غده هيپوفيز در مغز و هورمون‌هايي است كه از اين غده به صورت دوره‌اي ترشح مي‌شود و باعث مي‌شود عادت ماهانه به صورت منظم اتفاق بيفتد اما از اين مركز، كنترل‌كننده بالاتر ديگري هم وجود دارد كه همان غده هيپوتالاموس در مغز است. عملكرد اين غده خود تحت تاثير عملكرد كل مغز و استرس‌ها و ساير عوامل موثر بر آن است. از جمله عوامل موثر بر كاركرد مغز مي‌توان به رژيم‌هاي سخت لاغري، ورزش سنگين، افزايش وزن ناگهاني و استرس‌هاي جسمي (مثل تصادفات و ضرب و جرح ناشي از حوادث يا استرس ناشي از جراحي) اشاره كرد. همين طور استرس‌هاي رواني باعث تغييرات در عملكرد اين سيستم و در نهايت تغيير عادت ماهانه مثلا به صورت آمنوره مي‌شود.

قبل از پرداختن به علل بيماري آمنوره ( قطع عادت ماهانه) بايد گفت كه بر خلاف تصور عوام پريود شدن و عادت ماهانه وسيله‌اي براي دفع مواد زايد بدن نيست كه در صورت عدم عادت ماهانه شخص دچار بيماري ناشي از ماندن اين مواد زايد در بدن شود، اما بايد علل قطع عادت‌ماهانه را يافت تا درمان سريع تر انجام شود.

هفته آينده به جزئيات قطع عادت ماهانه مي‌پردازيم.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان