بيماري‌هاي دستگاه گوارش از بيماري‌هاي شايع در زمان بارداري هستند، زيرا به دليل تغييرات هورموني و تغييرات سايز اجزاي داخل شكم (بخصوص رحم) و جابه‌جايي ساير ارگان‌ها بيماري‌هاي گوارشي شايع‌تر مي‌شود.

تشخيص بيماري‌هاي گوارشي در دوران بارداري مشكل است، زيرا در دوران بارداري به دليل بزرگ شدن رحم، ديگر با معاينه شكم به تنهايي نمي‌توان به تشخيص قطعي رسيد، بنابراين نياز به روش‌هاي تشخيصي ديگر داريم. خوشبختانه با پيشرفت‌هاي علمي جديد مي‌توانيم از روش‌هايي كه آسيبي به جنين نمي‌زنند، اما براي تشخيص كمك‌كننده هستند مثل سونوگرافي و آندوسكوپي استفاده كرد، اما استفاده از سي‌تي اسكن براي زن باردار (مگر در موارد خاص) ممنوع است. البته با وجود اين‌كه روش ام آر آي جهت زنان باردار استفاده شده و تاكنون مشكلي براي جنين ايجاد نكرده است ولي ترجيح اين است كه تا حد امكان از روش‌هاي تشخيصي مطمئن‌تر استفاده شود.

از مشكلات ديگر دوران بارداري احتمال جراحي‌هاي اورژانس شكم در اين دوران مثل جراحي اورژانس به دليل آپانديسيت يا به دليل كوله سيستيت (التهاب مجاري صفراوي اغلب به دليل سنگ كيسه صفرا) يا توده‌هاي تخمداني است. اين جراحي‌هاي اورژانس اگر در نيمه اول بارداري (بخصوص بين 16 تا 20 هفتگي باشد) معمولا بدون عارضه خواهد بود اما زير 12 هفته احتمال سقط و بالاي 20 هفته احتمال زايمان زودرس افزايش مي‌يابد.

از بيماري‌هاي شايع گوارشي دوران بارداري، تهوع و استفراغ بارداري يا ويار حاملگي است. اين مشكل بين 6 تا 16 هفتگي رايج است اما مي‌تواند در هفته‌هاي بعدي بارداري هم ديده شود. علت آن افزايش ناگهاني برخي هورمون‌ها در اين دوران است، اما ارتباط آن با ژنتيك و سبك زندگي اثبات شده است و ملاحظه شده در دختراني كه تهوع بارداري را در مادرانشان ديده اند اين بيماري بيشتر اتفاق افتاده است، همين‌طور در كساني كه سابقه بيماري ديابت، پركاري تيروئيد، آسم، بيماري مول درحاملگي قبلي و بيماري گوارشي داشته‌اند احتمال تهوع بارداري بيشتر است. همين طور در حاملگي‌هايي كه جنين دختر بوده اين بيماري بيشتر و شديدترديده مي شود.

براي درمان اين بيماران توصيه مي‌شود وعده‌هاي غذايي متعدد با حجم كم و حاوي غذاهاي خشك و سرد و جامد باشد، از غذاهاي پر حجم و آبكي مثل آش و سالاد بپرهيزند، در صورت كاهش وزن خيلي نگران نباشند و در صورت نياز از داروهاي ضد تهوع به توصيه پزشك استفاده كنند تا اين دوران بگذرد، اما در صورتي كه استفراغ‌هاي شديد و مكرر يا همراه با وجود خون در استفراغ داشتند يا كاهش وزن شديد وجود داشت، نياز به بستري در بيمارستان دارند، زيرا هر چند در موارد نادر اما ديده شده كه استفراغ بارداري منجر به عوارض ناگواري مثل كما و نارسايي كليه شده است.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان