بيماري‌هاي عصبي (نورولوژيك) و رواني (سايكولوژيك) از بيماري‌هاي شايع در سنين باروري هستند. روند اغلب اين بيماري‌ها با بارداري تغيير نمي‌كند، اما برخي بيماري‌هاي اين گروه چون سردرد، انواع خاصي از سكته‌هاي مغزي و افسردگي با بارداري تشديد مي‌شوند.

شايع‌ترين بيماري سيستم عصبي در دوران بارداري سردرد است. اين بيماري انواع متفاوتي دارد كه شايع‌ترين آن سردرد نوع تنشي است كه ناشي از انقباض و سفت شدن عضلات سر است كه به صورت درد خفيف تا متوسط در ناحيه پس گردن و پشت سر رخ مي‌دهد كه ساعت‌ها طول مي‌كشد و با ماساژ، استراحت، استفاده از كيسه آب گرم يا يخ و مسكّن درد كاهش مي‌يابد. گاهي سردرد، ناشي از افسردگي هم به همين شكل ظاهر مي‌شود.نوع ديگر سردرد، ميگرن است كه اغلب به صورت سردرد در نيمي از سر همراه با تهوع و استفراغ و بدتر شدن در اثر نور همراه است. در برخي از انواع آن قبل از شروع سردرد، بيمار نشانه‌هايي را مي‌بيند يا به طريقي حس مي‌كند كه بزودي سردرد شروع مي‌شود.

در اين حالت به محض احساس شروع سردرد بايد درمان شروع شود تا بهترين اثر را داشته باشد، يعني قبل از شروع سردرد بايد دارو خورد. ميگرن نوعي سردرد مزمن است و اغلب با افزايش سن كاهش مي‌يابد و بسته به دفعات تكرار آن مي‌توان داروهاي خاصي را به طور مداوم مصرف كرد تا از تكرار زياد آن پيشگيري نمود. در مواردي كه سردرد به صورت گاه گاه پيش مي‌آيد از داروهايي مثل استامينوفن، آسپيرين و بروفن استفاده كرد . در صورت عدم بهبود باید از داروهاي جديدتر مثل سوماتريپتان بهره گرفت. در بررسي‌هايي كه تاكنون روي اين دارو انجام شده براي حاملگي بي ضرر است. خوشبختانه در حاملگي معمولا سردردهاي ميگرني كاهش يافته و نياز به دارو هم به همين ترتيب كاهش مي‌يابد، اما بايد به ياد داشت مصرف داروهايي مثل ارگوتامين‌ها كه در درمان ميگرن بسيار استفاده مي‌شوند، در حاملگي قدغن است.از ديگر بيماري‌هاي شايع سيستم عصبي مي‌توان صرع يا اپي لپسي را نام برد. وجود اين بيماري در مادر باردار موجب استرس زيادي مي‌شود؛زيرا زن باردار مي‌داند مصرف داروهاي مربوط به اين بيماري مي‌تواند احتمال بروز اختلالاتي در جنين را بيشتر كند.

از طرفي بروز تشنج حين بارداري مي‌تواند به مرگ جنين منجر شود. بايد براي اين افراد توضيح داد كه بهتر است قبل از باردار شدن، بيماري صرع با دارو كنترل شود، به طوري كه بيمار طي يك سال هيچ تشنجي نداشته باشد و داروي مصرفي به كمترين ميزان ممكن و به نوعي تغيير داده شود كه كمترين عوارض را براي جنين داشته باشد و ترجيحا بيماري تنها با يك دارو كنترل شود. مادر باید از يك ماه قبل از بارداري مصرف مكمل فوليك اسيد را شروع كرده باشد تا احتمال بروز آسيب‌هاي جنيني به كمترين ميزان برسد. اين مادران بايد بدانند كه بيماري صرع به احتمال 10 درصد در فرزندشان بروز خواهد كرد.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان