كمخوني در بارداري
بيماري كمخوني ناشي از فقر آهن بيش از هر چيز به رژيم معمولي فرد ارتباط دارد؛ يعني در كساني كه به طور معمول از رژيمهاي غذايي كه حاوي آهن كمتري است استفاده ميكنند، به دليل كاهش ذخيره آن در بدنشان در بارداري بيشتر مبتلا به كمخوني فقر آهن ميشوند. غذاهايي مثل گوشت قرمز، شير و تخممرغ حاوي آهن قابل جذب بوده و وجود اين مواد غذايي در غذاي روزانه فرد لازم است.
حتي در كساني كه ذخيره آهن كافي دارند نيز در طول دوران بارداري به دليل نيازهاي مادر و جنين به اين ماده معدني بايد در نيمه دوم بارداري، مادر از اين ماده معدني (علاوه بر غذاهاي مناسب) به صورت مكمل استفاده كند.
در كل در دوران بارداري، مادر و جنين به 1000 ميليگرم آهن نياز دارند كه اين ميزان بيش از كل ذخيره طبيعي بدن يك انسان سالم است. پس حتي كساني كه كوچكترين مشكل كمخونياي ندارند، بايد در نيمه دوم بارداري مصرف روزانه آهن مكمل به ميزان 30 ميليگرم در روز را شروع كنند، زيرا در اين زمان از بارداري به دليل خونسازي جنين و مادر نياز هردو به آهن فوقالعاده زياد ميشود.
از طرفي در صورت كمخوني مادر احتمال رشد كم جنين و وزن كم حين تولد نوزاد وجود دارد. جالب است بدانيم كه حتي در شديدترين نوع كمخوني مادر، هموگلوبين جنين در حد طبيعي باقي ميماند؛ يعني به قيمت آسيب به مادر، جنين از كمخوني در امان ميماند. نكته مهم ديگر اينكه در صورت وجود كمخوني شديد مادر، احتمال ابتلاي او به عفونتهاي شديد بعد از زايمان افزايش مييابد.
در مواردي كه مادر به دليل سوءهاضمه يا دلايل ديگر نميتواند از مكمل خوراكي آهن در بارداري استفاده كند و دچار كمخوني شديد فقر آهن باشد، ميتوان از آهن تزريقي استفاده كرد و براي تامين ذخاير آهن بايد تا 3 ماه درمان كمخوني ادامه يابد. براي تشخيص بيماري از شاخص هموگلوبين دربررسي آزمايشگاهي خون استفاده ميشود؛ اگر در 3 ماهه اول و سوم هموگلوبين زير 11 و در 3 ماهه دوم زير 5/10 باشد بيمار دچار كمخوني است اما براي تشخيص علت كمخوني نياز به آزمايشات بيشتري است، زيرا كمخوني فقر آهن تنها يكي از علل كمخوني در بارداري است و علل ديگري مثل كمبود ويتامين ب 12، كمبود اسيد فوليك و انواع تالاسميها ميتواند علل ديگر كمخوني باشد.
دكتر ثريا عالمي
جراح و متخصص بيماريهاي زنان و زايمان
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم