آنچه بايد بیمار قبل از جراحی بداند
بيهوشي در اتاق عمل
ريشه ترس از بيهوشي مربوط به يكي دو قرن پيش ماست كه در آن زمان داروها و امكانات بيهوشي محدود بود و مخاطرات جدي همراه داشت تا حدي كه گاهي موجب مرگ بيمار ميشد. در حالي كه امروز با پيشرفتهاي چشمگيري كه داشتهايم به جرات ميتوان گفت مرگ بيمار ضمن بيهوشي بر اثر داروها و دستگاههاي بيهوشي به صفر رسيده است. بنابراين بايد توجه داشت كه هيچگونه خطري بيماران را تهديد نميكند و در خيلي از موارد انجام عمل جراحي با بيهوشي عمومي كم خطر و مطمئنتر از جراحي با بيحسي موضعي است. مواردي كه پزشك قبل از بستري شدن و انجام بيهوشي به بيماران تذكر ميدهد را بايد جدي گرفت. مثلا اينكه بيمار قبل از بيهوشي بايد ناشتا بوده و معدهاش كاملا خالي باشد، خيلي مهم است و حتي مقدار كم مايعات و غذاي سبك در معده ميتواند باعث خفگي بر اثر استفراغ شود يا اين كه تمام داروهايي كه بيمار استفاده ميكند مثل آسپرين و داروهاي قلبي با پزشك معالج در ميان گذاشته شود و تمام موارد حساسيت دارويي و وريدي اطلاع داده شود. همچنين بيماريهاي ديگري مثل ديابت، سابقه سكته قلبي يا مغزي، تشنج و سابقه صرع و جراحيهاي قبلي را با پزشك معالج در ميان بگذاريد.
همچنين عوارضي كه ممكن است بيمار بعد از بيهوشي با آن مواجه شود حالت تهوع، استفراغ و تنگي نفس خفيف است كه به همين دليل تا رفع علائم و بهوش آمدن كامل بيمار در اتاق ريكاوري تحت مراقبت قرار ميگيرد.
مراقبتهاي پس از جراحي
پس از اين كه جراحي انجام شد، حال نوبت بيمار و پرستار اوست كه با مراقبتهاي ويژه در بهبود هرچه سريعتر بيماري كمك كنند. گاهي به علت عدم رسيدگي پس از جراحي و انجام ندادن دستورات پزشك، عوارض جبرانناپذيري متوجه بيماران ميشود.
مراقبت از محل جراحي و بخيهها يكي از قسمتهاي مهم بعد از عمل است. معمولا در جراحيهايي كه زخم كاملا با بخيه بسته ميشود بعد از 48 ساعت ميتوان پانسمان را باز و استحمام كرد. امروز براي سهولت در انجام كار و راحتي بيماران به جاي نخهاي بخيه از يك نوع چسب استفاده ميكنند كه بعد از چند ساعت زخم ضد آب ميشود و نياز به پانسمان ندارد يا در مواردي ميتوان محل بخيهها را با پانسمان ضد آب پوشاند تا بدون نياز به تعويض، بيمار بتواند فعاليت عادي داشته باشد و استحمام كند ولي در مواردي كه زخم كاملا بسته نميشود نياز به پانسمان و تعويض آن در شرايط كاملا استريل ميباشد. به هر حال بايد تا بهبودي كامل بخيهها محل زخم را تميز نگه داشت تا از بروز هر نوع عفونت جلوگيري كرد.
يكي ديگر از مسائلي كه بيماران را با ترس و دلهره مواجه ميسازد درد بعد از جراحي است. درد پس از جراحي طبيعي است. اما جالب است كه اغلب درد پس از 24 تا 48 ساعت بعد از جراحي كاهش مييابد و طي اين مدت بايستي از داروهاي مسكن قوي تزريقي استفاده شود به طوري كه بيمار كاملا بدون درد باشد و در نتيجه روند بهبود بيمار هم تسريع خواهد شد و پس از ترخيص از بيمارستان داروهاي ضد درد خوراكي تا برطرف شدن كامل درد تجويز ميشود. توجه كنيد كه بدون تجويز پزشك و سر خود از مسكنها استفاده نكنيد و اگر درد شما را آزار ميدهد از پزشك بخواهيد كه مسكن شما را قويتر كند، چرا كه ممكن است عوارض مسكنها براي شما خطرات بيشتري همراه داشته باشد.
در مورد تغذیه پس از عمل نیز باید گفت كه تغذيه بسته به نوع بيماري و جراحي و مدت زمان بيهوشي متفاوت است. معمولا در جراحيهاي ساده و كوتاه مدت 2 تا 4 ساعت بعد از بيهوشي و با اجازه پزشك معالج، خوردن مايعات شروع ميشود. زمان شروع مايعات بعد از برطرف شدن علائم بيهوشي و هوشياري كامل بيمار است. شروع تغذيه از مايعات شيرين و بدون چربي است، لذا مايعات شيرين كه حاوي قندهاي ساده مثل گلوكز و قند ميوه هستند بسيار مناسب است و بايد از غذاهاي سرخ كرده و پر چرب و پر حجم خودداري شود. در ضمن آبميوههاي پخته شده (كمپوت) بسيار مناسبتر از آبميوههاي صنعتي است. بنابراين توصيه ميشود كه شروع تغذيه با چاي و عسل يا آب كمپوت باشد.
فعاليت و بازگشت به زندگي عادي
سوال مهمي كه همه دوست دارند جواب آن را بدانند اين است كه پس از جراحي چه مدت طول ميكشد تا بيمار بتواند به فعاليتهاي روزمره خود ادامه دهد و به زندگي عادي برگردد. به گفته دكتر صادقي از آنجا كه ترميم ناحيه عمل جراحي در قسمت پوست و عضلات دو ماه طول خواهد كشيد، نبايد قبل از اين مدت ناحيه جراحي تحت فشار زياد قرار گيرد و هنگام نشستن و برخاستن و فعاليتهاي فيزيكي ساده بايد مراقب بود كه فشار زياد به ناحيه جراحي وارد نشود.
در مورد فعاليتهاي سنگينتر و ورزش كردن نیز 2 تا 6 ماه بايد از فعاليت فيزيكي شديد خودداري كرد و در جراحيهاي استخوان تا جوش خوردن كامل آن نبايد فعاليت و ورزش سنگين داشت. در جراحيهاي شكم و قفسه صدري بين 2 تا 6 ماه و در جراحيهاي اعصاب بسته به شرايط فيزيكي بيمار ممكن است شش ماه تا يك سال بيمار نتواند فعاليت ورزشي داشته باشد. اگرچه امروز توصيه پزشكان بر اين است كه هر چه زودتر بعد از جراحي فعاليت فيزيكي شروع شود، البته فعاليت فيزيكي مناسب و تحت نظر و با تصميم پزشك نه خودسرانه و به ميل بيمار.
اما در كل بيمار پس از جوش خوردن بخيهها ميتواند به فعاليت روزانه خود در حد معمول ادامه دهد ولي مراقبتهاي لازم را نيز بايد در نظر داشته باشد تا زودتر بتواند مانند ديگران به زندگي ادامه دهد.
علائم خوب، علائم بد
پس از ترخيص بيمار از بيمارستان عكس العمل بدن بيمار بايد تحت كنترل باشد و هر نوع واكنشي مورد توجه قرار گيرد. هر نوع تغيير ناگهاني و بروز علائمي مثل درد شديد، تب، تپش قلب، تعريق و سرگيجه، تنگي نفس و خونريزي ناحيه عمل جراحي، تهوع و استفراغ شديد و ناگهاني را بايد با پزشك معالج در ميان گذاشت.
همچنين افزايش درد، بروز تب، بي اشتهايي و نفخ شكم ميتواند شروع عفونت باشد در اين موارد نبايد خودسرانه و به توصيه اطرافيان دارو استفاده كرد و فورا بايد نزد پزشك معالج رفت.
از سوي ديگر كاهش شديد درد ناحيه جراحي، افزايش اشتهاي بيمار به غذا، تنفس راحت و سبك، عدم وجود تب و برطرف شدن هر نوع ترشح از ناحيه جراحي و خشك بودن محل جراحي از نشانههاي بهبود بيمار است.
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم