مسموميت با الكل يكي از مسموميت‌هايي است كه متاسفانه روز به روز رو به افزايش است. الكل واژه‌اي كلي است و نشان از ماده‌اي خاص ندارد. اگر بخواهيم دقيق‌تر صحبت كنيم بايد از نوع الكل صحبت كنيم. الكل‌هايي كه عمدتا ايجاد مسموميت مي‌كنند اتانول، متانول و اتيلن گليكول هستند. اين هفته به معرفي اتيلن گليكول يا همان ضديخ پرداخته مي‌شود. اين ماده در ضد يخ، نگهدارنده‌ و به عنوان جانشين گليسيرين به كار مي‌رود، همچنين در مواد بهداشتي، براق‌كننده‌ها و ضدعفوني‌كننده‌ها كاربرد دارد. مايعي بي‌رنگ، بدون بو و با مزه شيرين است.

علائم باليني

مسموميت اتيلن گليكول اغلب 3 مرحله باليني مجزا را ايجاد مي‌كند كه شدت و روند هر كدام از اين مراحل، به مقدار مصرف شده وابسته است.

مرحله اول: اين مرحله با تضعيف سيستم عصبي بيمار آغاز شده و معمولا در مدت 1 تا 2 ساعت بعد از مصرف بروز مي‌كند. بيماري كه از اتيلن گليكول استفاده كرده است، دچار اختلال كلام و عدم تعادل شده ولي بوي اتانول در هواي تنفسي وي استشمام نمي‌شود. توهم، تشنج، رفتن به حال كما و مرگ ممكن است دراين مرحله به وقوع بپيوندد.

مرحله دوم: اين مرحله كه 12 تا 24 ساعت بعد از مصرف اتيلن گليكول ايجاد مي‌شود، موجب درگيري قلب و ريه شده و تپش قلب، تندي تنفس و افزايش فشار خون شايع‌ترين علايم در اين مرحله است.

مرحله سوم: اين مرحله كه 24 ساعت تا 72 ساعت بعد از مصرف اتيلن گليكول ايجاد مي‌شود، با آسيب كليوي مشخص مي‌شود. علايم اوليه شامل درد پهلو بوده كه به سمت نارسايي كليوي پيش مي‌رود. بيشتر بيماران پس از انجام درمان مناسب، بدون آسيب كليوي بهبود مي‌يابند.

برخورد با فرد مسموم

هر فرد مشكوك به مصرف را بايد به اورژانس رساند. بنابراين اولين اقدام تماس با اورژانس پيش‌بيمارستاني (115) است. عدم وجود مهار در فرد مسموم عاملي براي آسيب به ديگران است كه بايد احتياط لازم را به عمل آورد. بدليل افت در هوشياري بايد بيمار را بر يك پهلو خواباند تا در صورت بروز استفراغ مواد غذايي وارد مجاري هوايي نشود.

يكي از نكات جالب براي درمان مسموميت با اتيلن گليكول، تجويز اتانول است. در اين روش به واسطه تداخل مابين اتانول و اتيلن گليكول، در تغيير و دگرگوني اتيلن گليكول در كبد تغييراتي ايجاد مي‌شود كه از بروز اثرات سمي ممانعت به عمل مي‌آورد. در واقع افرادي كه مصرف اتانول و اتيلن گليكول همزمان دارند خطر آسيب كليوي كمتر دارند. اگر فردي اتيلن گليكول به تنهايي مصرف كرده باشد، شرايط به شدت وخيم‌تر خواهد بود.