روده تحريک‌پذير که به آن کوليت عصبي نيز گفته مي‌شود يکي از بيماري‌هاي شايع در اکثر جوامع است. در اين بيماري روده‌ها از نظر ساختماني مشکلي ندارند و در صورتي که به روش کولونوسکوپي به دقت بررسي شوند، معمولا در آنها ضايعه‌اي مشاهده نمي‌شود. علامت اصلي اين بيماري درد شکم بخصوص قسمت زير ناف است که به طور متناوب (مثلا 3 روز در طول يک ماه) ايجاد مي‌‌شود و همزمان علائم زير نيز وجود دارند:

1 ـ درد معمولا با اجابت مزاج بهتر مي‌شود،

2 ـ ‌شروع دردها با تغيير اجابت مزاج (اسهال يا يبوست) همراه است،

3 ـ قوام مدفوع معمولا متغير است.

اين بيماران به طور مداوم دچار تغييرات فرم و تواتر مدفوع مي‌شوند. به عبارت ساده‌تر اگر يک فرد عادي هر روز يک بار دچار اجابت مزاج مي‌شود، فرد دچار روده تحريک‌پذير مدتي هر روز 3 بار اجابت مزاج دارد و پس از آن تا چند روز هر 2 روز يکبار دفع مدفوع خواهد داشت.

از ديگر مشخصات اين بيماري وجود نفخ زياد و آروغ‌زدن‌هاي پياپي و گاز زياد روده است. خيلي از مواقع نيز اين بيماران دچار احساس دفع ناکامل مدفوع هستند و مجبورند مرتب براي تخليه مدفوع اقدام کنند. بسياري از بيماران دچار روده تحريک‌پذير همزمان دچار علائم سوء‌هاضمه مثل ترش کردن، تهوع و دردهاي معده نيز هستند.نکته جالب در مورد اين بيماري ارتباط آن با مشکلات روحي است، به طوري که بيشتر اين بيماران همزمان دچار بيماري‌هايي مثل اضطراب، وسواس، افسردگي و... هستند. از طرف ديگر وقتي استرس‌هاي زندگي روزمره زياد مي‌شود علائم اين بيماري تشديد مي‌گردد.موضوع بسيار مهم اين است که اين بيماري صرفا به دليل به هم خوردن سيستم عصبي روده رخ مي‌دهد، بنابراين خونريزي روده، تب و کاهش وزن نشان‌دهنده بيماري‌هاي ديگري است که بايد مد نظر باشد.

درمان

اقدامات اصلي درمان شامل موارد زير است:

1 ـ اطمينان دادن به بيمار در مورد ماهيت خوش‌خيم بيماري و خطرناک نبودن آن

2 ـ اجتناب از خوردن خوراکي‌هايي که باعث تشديد بيماري مي‌شوند، مثل قهوه، کلم، حبوبات و شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي

3 ـ استفاده از فيبرهاي گياهي که باعث زياد شدن حجم مدفوع مي‌شوند.

4 ـ تکنيک‌هاي ايجاد آرامش

5 ـ در صورت موفق نبودن موارد فوق، استفاده از داروهايي مثل ضد اسپاسم‌ها (ديسيکلومين، هيوسين) و آرامبخش‌ها (آمي‌تريپتيلين، ايمي پرامين) ضروري خواهد بود.