ناخنك، پيشروي بافت چشم روي قرنيه

ناخنك چشم يك بافت فيبرو واسكولار است كه بخشي از آن عروقي و بخشي نيز از بافت هم‌بند تشكيل شده است. اين بافت كه شبيه ملتحمه است از سمت داخلي گوشه چشم روي قرنيه رشد و پيشروي مي‌كند. گرچه بروز ناخنك به استعداد ژنتيكي فرد نيز مربوط مي‌شود، اما علل ديگري ازجمله نور شديد و مستمر آفتاب بويژه براي افرادي كه در معرض طولاني‌مدت آن قرار دارند، از جمله ساكنان مناطق جنوبي كشور كه آفتاب و دماي گرم‌تري داشته و طول روز بيشتري دارند، شايع‌تر است.

به اعتقاد برخي پژوهشگران، اختلال در عملكرد سلول‌هاي بنيادين ناحيه قرنيه كه مسوول شفاف ماندن و پويا بودن قرنيه هستند نيز يكي از علل بروز عارضه ناخنك محسوب مي‌شود. اين اختلال برخي اوقات به مرور زمان و بر اثر عوامل محيطي يا كهولت سن افزايش مي‌يابد.

ناخنك بجز قرمزي، التهاب و ناراحتي كه در چشم ايجاد مي‌كند به دليل ظاهر ناخوشايندي كه در سطح چشم دارد، عاملي براي مراجعه افراد به چشم‌پزشك محسوب مي‌شود.

اين عارضه اگر خيلي بزرگ شود و تقريبا از روي قرنيه عبور كرده و به مردمك نزديك شود، مي‌تواند در ديد اختلال به وجود آورد يا آستيگماتيسم قابل توجه و نامنظمي در قرنيه ايجاد كند.

اصولا زير ناحيه‌اي كه دچار ناخنك شده است، لايه‌اي با كدورت بالا تشكيل مي‌شود كه خيلي اوقات نياز به پيوند لايه‌اي قرنيه دارد.

اگرچه ناخنك‌هاي كوچك را توصيه مي‌كنيم كه بيماران دستكاري نكنند و به آن بي‌توجه باشند، ولي اگر بزرگ باشد بايد جراحي و برداشته شود.

كساني كه در معرض گرماي بيشتري هستند، مثلا نانوايان و افرادي كه در كوره‌هاي آجرپزي، فولاد يا ريخته‌گري كار مي‌كنند همچنين مشاغلي كه در تماس مستقيم نورخورشيدند از جمله كشاورزان يا رانندگان بيشتر درگير اين عارضه مي‌شوند.

درمان دارويي تقريبا براي ناخنك وجود ندارد و تنها جراحي پيشنهاد مي‌شود. بايد دقت داشت كه عود مجدد ناخنك مهم‌ترين دغدغه اين عارضه است. معمولا عودها شديدتر از خود ناخنك اوليه است، اما با پيشرفت‌ روش‌هاي جديد جراحي در كشور اين بازگشت مجدد بيماري به حدود 5 درصد كاهش يافته است. سال‌هاي نه‌چندان دور با برداشتن ناخنك به وسيله روش‌هاي قديمي، حدود 50 درصد موارد اين بيماري دوباره عود مي‌كرد. امروزه ملتحمه را از نقطه ديگر چشم برمي‌داريم و در ناحيه جراحي شده ناخنك پيوند مي‌كنيم، دقيقا روي فاصله قرنيه و سفيدي چشم كه اين بافت به عنوان سدي عمل مي‌كند كه از بازگشت مجدد عارضه جلوگيري كرده و در كنار آن داروهاي جلوگيري كننده تكثير سلول‌هاي ناخنك، كمك فراواني به جراح مي‌كند.

خيلي اوقات بيماران ناخنك را ساده فرض مي‌كنند، اما يكي از دشوارترين جراحي‌هاي چشم محسوب مي‌شود كه جراح بايد با صبر و حوصله و دقت فراوان درمان آن را انجام دهد. بهره‌گيري از پيوند آمنيون از جنين نيز جايگزين مناسبي در درمان به جاي پيوند ملتحمه به شمار مي‌آيد. اگر ناخنك شديد باشد، عمل جراحي تقريبا مثل يك پيوند قرنيه خواهد بود و كدورت ناحيه قرنيه را به صورت لايه‌اي در يك عمل جراحي بزرگ برمي‌داريم. در اينجاست كه پزشك جراح با استفاده از دستگاه لايه‌بردار يا به اصطلاح ميكروكراتوم ناحيه مورد نظر را برمي‌دارد. با اندازه‌گيري ضخامت، كدورت روي چشم براساس ميلي‌متر تعيين مي‌شود تا دستگاه چه ميزان از لايه قرنيه را بايد جداسازي كند. در اين شرايط زمان عمل طولاني‌تر شده و بهبود آن نيز زمانبر خواهد بود. چسبندگي پلك بعد از جراحي برداشت ناخنك يكي از عارضه‌هاي احتمالي است. مدت زمان التيام زخم از 2 تا چند ماه خواهد بود كه پس از آن بايد بيماران از آفتاب دوري كرده و از عينك آفتابي استفاده كنند. اشعه خورشيد موجب تحريك لايه‌زايي و ايجاد ناخنك مجدد مي‌شود، اما در اغلب موارد موفقيت درمان بسيار بالاست.