فلج ناگهاني صورت
فلج بلز، فلج عصب هفتم صورت است؛ عصبي كه به عضلات صورت فرمان ميدهد. در نتيجه اگر اين عصب فلج شود، عضلات صورت قدرت حركت را از دست خواهند داد.
علل متفاوتي مانند تصادف يا تومورها ميتوانند باعث فلج عصب هفتم شوند. درواقع اين بيماري را ميتوان فلج شدن عصب هفتم در يك طرف و به طور كامل و محيطي، البته با علتي ناشناخته تعريف كرد؛ بنابراين اگر علت اين مشكل شناخته شده باشد ديگر نميتوان بيماري را فلج بلز ناميد.
با اينكه علت اين بيماري ناشناخته است اما ميدانيم به صورت كلي چه اتفاقي ميافتد. عصب هفتم پس از جدا شدن از مغز براي رسيدن به صورت از استخوان گيجگاهي ميگذرد. در حقيقت مسير عصب از داخل استخوان گيجگاهي است و درست از لابهلاي ساختمان گوش عبور ميكند.
چون اين قسمت استخواني است، هيچ جايي براي تورم عصب وجود ندارد، يعني اگر به هر دليلي عصب ورم كند، مشكلاتي براي فرد ايجاد خواهد شد.
دليل اصلي ورم عصب هفتم ناشناخته است و تورم عصب هفت به علل مختلف از جمله وجود يك ويروس يا بيماري خود ايمني ايجاد ميشود. همچنين حدود 60 تا 70 درصد بيماران، چند روز قبل علائمي مانند سرماخوردگي يا بيماريهاي ويروسي داشتهاند. به همين دليل، به احتمال زياد ويروس در مدت زمان ايجاد بيماري، به عصب حمله كرده و در نتيجه تورم ايجاد شده است. همين مساله باعث ميشود مشكلاتي براي عصب به وجود آيد.
خوشبختانه بيماري فلج عصب هفتم مساله وحشتناكي نيست. با اينكه بيمار در ابتدا خيلي ميترسد و نگران ميشود و اين بيماري هم بد منظره است، اما مشكلي بد عاقبت نيست. اين افراد به طور معمول خود به خود خوب ميشوند. اگر شروع بيماري كامل نباشد، به اين معنا كه تمام رشتههاي عصبي فلج نشوند و تمام عضلات صورت از كار نيفتند، معمولا اين افراد به طور كامل خوب ميشوند. معمولا 80 تا 90 درصد افرادي نيز كه فلج كامل يك طرف صورت دارند، به طور كامل بهبود مييابند اما 10 تا 20 درصد نيز درجاتي از فلج را هميشه خواهند داشت.
زمان بهبود بيماري
همانطور كه شدت و علائم بيماري بين افراد مختلف متفاوت خواهد بود، زمان بهبود كامل نيز نامشخص است. اما در اين مدت، پزشك بايد درمانهاي محافظتي و حمايتي داشته باشد. به عنوان مثال، از آنجا كه پلك اين افراد بسته نميشود، قرنيه خشك شده و باعث زخم قرنيه ميشود. زخم قرنيه نيز اگر كنترل نشود ميتواند باعث عفونت چشم و نابينايي شود؛ بنابراين پزشك بايد اين عوارض را تا زماني كه بيمار خوب شود، كنترل كند.
به همين دليل اين افراد بايد در طول روز از قطره اشك مصنوعي استفاده كنند. شبها نيز پماد بمالند تا يك لايه محافظ روي چشمشان باشد و بر اساس دستور پزشك معالج، پلكها را بسته نگهدارند. ماساژ عضلات صورت و حركت دادن آنها نيز موثر است. اين كارها باعث ميشود عضلات در اين مدت ورزيده بمانند. در اين زمان كه مشخص هم نيست چقدر طول ميكشد، اين افراد بايد فيزيوتراپي مداوم داشته باشند. البته خودشان هم ميتوانند آموزش ببينند و اقدامات لازم را انجام دهند.
بر اثر اين بيماري، ترشح بزاق كاهش مييابد. در نتيجه احتمال پوسيدگي دندان بيشتر ميشود.
به همين دليل بايد مراقبتهاي دنداني را به بيماران آموزش داد و به آنها توصيه كرد مرتب مسواك بزنند و از نخ دندان استفاده كنند.
علاوه بر درمانهاي حمايتي، درمانهاي دارويي نيز ميتواند به اين بيماران كمك كند. اگر مريض زود متوجه بيماري شده و به پزشك مراجعه كند، درمان زودتر شروع شده و دوره برگشت و بهبود، كمتر و كوتاهتر ميشود.
سكته مغزي يا فلج بلز
ممكن است خانوادهها با بروز اين بيماري نگران شوند و تصور كنند فرد دچار سكته مغزي شده است. اما دكتر عامري با ذكر تفاوتهاي موجود ميافزايد: هنگامي كه فردي سكته ميكند تا اين حد كه صورت فلج شود، معمولا اختلالات هوشياري هم به وجود خواهد آمد. يعني از نظر عملكرد هوشياري تفاوتهايي با قبل ديده خواهد شد. اما فلج بلز چون مربوط به خود مغز و داخل جمجه نيست، قطعا مريض هيچ علائم مغزي ديگري ندارد.
البته شيوه ديگري كه پزشكان از آن استفاده ميكنند، اين است كه وقتي بروز بيماري به صورت مركزي و از داخل جمجمه باشد، مريض ميتواند در طرف آسيبديده هم پيشاني را بالا بيندازد. اما در فلج بلز، فرد قادر نخواهد بود اين كار را انجام دهد.
به طور كلي فلج بلز جاي نگراني ندارد و با اقدامات حمايتي و آموزشهايي كه بيمار ميبيند، معمولا اكثر آنها خوب ميشوند.
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم