نابينايي علل مختلفي دارد كه در كشورهاي مختلف با يكديگر متفاوت است. 75 درصد نابينايي و اختلالات بينايي در جوامع فقير يا خيلي فقير رخ مي‌دهد و علت بروز 75 درصدي نابينايي و اختلالات بينايي در اين مناطق آب مرواريد، تنبلي چشم، عيوب انكساري و ديد كم، تراخم ‌ و علل خاص نابينايي در كودكان است.

يكي از علل بسيار شايع نابينايي در دنيا آب مرواريد است كه به آساني با هزينه مناسب و با جراحي قابل درمان است. حدود 50 درصد افراد نابيناي جهان از بيماري آب مرواريد (كاتاراكت) رنج مي‌برند. آب مرواريد كدر شدن عدسي چشم است. اقداماتي ساده مانند استفاده از عينك آفتابي و كلاه لبه‌دار براي جلوگيري از رسيدن اشعه ماوراءبنفش به چشم مي‌تواند بروز آب مرواريد را به تاخير بيندازد. در اين طرح جهاني، جلوگيري از نابينايي ناشي از آب مرواريد با آموزش صحيح كاركنان بخش چشم پزشكي و فراهم آوردن تسهيلات قابل دسترس براي همه امكان‌پذير است.

ديابت يكي ديگر از عوامل ايجاد نابينايي است كه متاسفانه در كشور ما نيز زياد ديده مي‌شود. احتمال بروز كوري در مبتلايان به ديابت 25 برابر افراد عادي است. درگيري چشم بر اثر ديابت يا به زبان پزشكان رتينوپاتي ديابتي يكي از 4 علت شايع نابينايي است كه گروه سني 20 تا 60 سال را شامل مي‌شود. در اكثر موارد ديابت، عوارض چشمي بدون اين‌كه داراي علايمي باشد توسعه و گسترش مي‌يابد و تا زماني كه عارضه چشمي به مراحل پيشرفته نرسد تغيير در قدرت بينايي به وجود نمي‌آيد. به همين دليل ضرورت دارد بيماران ديابتي B به طور منظم براي معاينه به چشم پزشك مراجعه كنند.

تنبلي چشم بعد از عيوب انكساري و آب مرواريد سومين علت شايع كاهش بينايي است. تنبلي چشم يا آمبليوپي نوعي اختلال بينايي است كه بعد از دفع هرگونه عيب ارگانيك در چشم وجود داشته باشد. يعني در اين اختلال ظاهر چشم ممكن است كاملا سالم به نظر برسد، اما اين بيماري طوري است كه به آرامي و بتدريج ايجاد مي‌شود و اگر درمان نگردد منجر به نابينايي فرد مي‌گردد. در حالي كه با تشخيص و درمان به موقع به راحتي و به طور كامل برطرف خواهد شد. كارشناسان معتقدند چنانچه اختلالات نابينايي در سنين قبل از 6 سالگي تشخيص داده و زمينه درمان آن فراهم شود كمك بسيار موثري در كنترل و پيشگيري از نابينايي در سنين بزرگسالي خواهد بود. برنامه كشوري پيشگيري درخصوص تنبلي چشم به صورت آزمايشي در سال 1376 در چند استان انجام شد و چون ميزان بروز اين اختلال بيش از يك ميليون نفر در كشور گزارش شد، مسوولان براي اجراي سراسري آن جدي شدند و از سال 1377 اين طرح در كل كشور هر سال اجرا مي‌شود. بر همين اساس سازمان بهزيستي طرح غربالگري تنبلي چشم و سنجش بينايي را در جهت پيشگيري از اختلالات بينايي در مهدهاي كودك و پايگاه‌هاي سنجش براي كودكان زير 6 سال انجام مي‌دهد و تاكنون هزاران كودك مبتلا به تنبلي چشم شناسايي و براي تشخيص دقيق‌تر به متخصصان ارجاع داده شده‌اند.