هفته قبل به شرح انواع علل مسموميت پرداخته و روش‌هايي كه مي‌تواند خطر بروز را كاهش دهد شرح داده شد. اين هفته به برخورد با فرد مسموم و راهكارهايي كه مي‌تواند در بهبود سريع‌تر بيمار نقش داشته و از خطر عوارض بكاهد، مي‌پردازيم.

اولين اقدام در بيمار مشكوك به مسموميت تماس با اورژانس پيش بيمارستاني (115) است. بايد شرايط موجود، سم يا داروي مسموم‌كننده براي پرسنل اورژانس بيان شود. گاهي بيماران ظروف دارو را در جايي مخفي مي‌كنند. اين گروه ممكن است دارو را مصرف نكرده و فقط براي جلب توجه مصرف دارو را بيان مي‌كنند. از سوي ديگر عده‌اي ديگر براي اين كه امكان نجات خود را از بين ببرند، داروي مصرفي را عنوان نمي‌كنند يا تعداد قرص مصرفي را نادرست بيان مي‌كنند.

گشتن محل، سطل زباله يا زير تخت بيمار محل‌هاي مناسبي است كه مي‌تواند حقايقي را آشكار كند.

در صورت امكان، تمامي شواهد دال بر تعداد و نوع داروي مصرفي را يادداشت كرده و در اختيار پرسنل اورژانس قرار دهيد. اگر دارو ناشناخته است يا سم در ظرفي بدون برچسب قرار دارد، بايد ظرف محتوي دارو يا سم به پرسنل 115 براي انتقال به بيمارستان تحويل داده شود. بسياري از سموم، خطر آلودگي براي ديگران دارند.

بنابراين در برخورد با بيمار و ترشحات وي (استفراغ) دقت كنيد، مبادا شما نيز آلوده شويد. در صورتي كه خطر انتقال وجود دارد، نياز است كه لباس‌هاي آغشته به سم را خارج كرده و ترجيحا بدن بيمار را شست؛ اين اقدامات عموما در بيمارستان انجام مي‌شوند.

طي يك تا دو ساعت ابتدايي از مصرف سم يا دارو به دليل باقيماندن در معده امكان خارج كردن به كمك استفراغ وجود دارد. شربتي بنام ايپكاك مي‌تواند در ظرف 20 دقيقه موجب شود بيمار محتويات معده خود را بالا بياورد. ميزان مصرف دارو 15 تا 30 سي‌سي است. اغلب تا رسيدن اورژانس يكبار استفاده كفايت مي‌كند. البته به اين نكته توجه داشته باشيد كه استفراغ در همه بيماران توصيه نمي‌شود. بالا آوردن مي‌تواند باعث ورود سم به مجاري هوايي شود كه بدتر از خوردن آن است.

بنابراين در افراد با كاهش هوشياري، زنان باردار يا شيرده، مصرف مواد سوزاننده مثل اسيدها يا بازها، مسموميت با استركنين يا بلع مواد نفتي نبايد بيمار را وادار به استفراغ كرد. اگر فردي دچار كاهش هوشياري باشد و خود به خود استفراغ كند، بايد سريعا به پهلو خوابانده شود تا از ورود مواد استفراغي به مجاري هوايي جلوگيري شود.

در صورت مصرف مواد سوزاننده مايع ، مصرف شير در دقايق اوليه به عنوان رقيق‌كننده توصيه مي‌شود. شير هم رقيق‌كننده و هم باعث كاهش حرارت توليدي ناشي از مواد سوزاننده مي‌شود. شير را نبايد براي مواد سوزاننده جامد (پودرهاي شوينده) استفاده كرد. اگر شير در دسترس نبود مي‌توان از آب استفاده كرد. براي رقيق كردن بايد از حجم زيادي از شير يا آب بهره برد.

پس از انتقال بيمار به اورژانس و بهبود، ممكن است كه براي وي مشاوره روان‌پزشك درخواست شود. بسياري از همراهان به اين مشاوره واكنش نشان مي‌دهند. عده‌اي آن را نوعي توهين به بيمار خود مي‌دانند، اما واقعيت اين است كه تمام افرادي كه اقدام به خودكشي مي‌كنند امكان تكرار دارند و چه بهتر كه قبل از هرگونه تكرار، اقدام به پيشگيري كرد و مراجعه به روان‌پزشك اقدامي پيشگيرانه است.