كمردرد بارداري

بارداري يكي از شيرين‌ترين مراحلي است كه مادر براي به آغوش كشيدن نوزادش، آن را با صبر و شكيبايي در طول 9 ماه سپري مي‌كند، اما اين مرحله عوارض بسياري از جمله سنگيني، احساس تهوع، بي‌حوصلگي، سردرد و كمردرد مادر را نيز به همراه دارد.

با رشد جنين، رحم به هزار برابر اندازه اوليه خود افزايش پيدا مي‌كند كه همين امر باعث مي‌شود تا سايز و تعادل بدن به هم بخورد و كمردرد بروز كند، ولي با قدري حوصله و رعايت توصيه‌هايي كه از سوي پزشك متخصص مي‌شود، مي‌توان اين شرايط را سهل‌تر كرد.

علل كمردرد در حاملگي مي‌تواند به علت كشش روي عضلات پشت و بزرگ شدن رحم باشد كه با انتقال مركز ثقل بدن به جلو تشديد مي‌شود. ضعف اين عضلات و شل بودن عضلات شكم موجب احساس كشش و درد در ناحيه ستون فقرات مي‌شود و افزايش وزن نيز دليل ديگري براي دردهاي كمري محسوب می شود. هورمون‌هاي حاملگي شامل «ريلاكسين» و «پروژسترون» كه براي شل شدن عضلات، مفاصل لگن و تسهيل زايمان مفيد هستند باعث درد در ناحيه لگن مي‌شوند.

از سويي در برخي از زنان باردار به علت كاهش حركت و سفتي مفاصل، دردها تشديد مي‌شود.

دردهاي استرسي

يكي ديگر از عللي كه نقش مهمي در درد كمر دارد، استرس است كه همواره به دنبال نقاط ضعيف بدن مي‌گردد تا اين اعضا‌ را تحت‌الشعاع قرار دهد. در بارداري نيز به علت بروز تغييرات محسوس در لگن، زنان باردار با استرس و در نتيجه، كمردرد‌هاي فزاينده‌اي روبه‌رومي‌شوند. سرانجام در پايان باروري فشار جنين روي اعصاب نخاعي سبب درد مي‌شود.

دردهاي ناحيه پشت دنده‌ها به علت باز شدن فضاي قفسه سينه بر اثر هورمون‌هاست. براي جلوگيري يا تسهيل تحمل درد، زنان باردار بايد نحوه چگونه ايستادن و نشستن را بدانند. پوشيدن كفش‌هاي‌پاشنه‌كوتاه با انحناي مناسب، كمك خواستن هنگام بلند كردن اجسام سنگين، خوابيدن به پهلو و قرار دادن بالشي كوچك بين 2 زانو يا ران‌ها مي‌تواند تا حد زيادي در كاهش كمردرد تاثير داشته باشد. بهتر است در مواقعي كه زنان باردار نياز به ايستادن طولاني دارند، يك پا را در سطحي نسبتا بلندتر قرار دهند يا براي بلند كردن اجسام از روي زمين، از ناحيه كمر خم نشوند بلكه در حالي كه كمر صاف است از ناحيه زانو خم شوند و روي صندلي‌هايي كه از پشت كمر خوب محافظت مي‌كنند، بنشينند و لم ندهند و در صورت لم دادن، بالش كوچكي در قسمت پاييني كمر خود بگذارند.

بهتر است در مناطق دردناك از ماساژ، كمپرس سرد (به علت كاهش التهاب در مفاصل متورم و دردناك اثر تسكين دارد) و گرم (خوابيدن در وان آب گرم كه احساس آرامش و شل شدن در بدن را مي‌دهد) استفاده كرد. كمپرس سرد در ناحيه كشاله ران يا زير بغل مي‌تواند باعث كاهش سريع دماي بدن شود، که براي زنان باردار خطرناك است و براي رفع دردهاي كمري و مفاصل، ورزش‌هاي استانداردي وجود دارد كه با مراجعه به پزشك متخصص مي‌توان از آنها استفاده كرد.

تحقيقات نشان مي‌دهند بستن كمربند محافظتي در زير قسمت پاييني شكم و همچنين استراحت تا حد زيادي در كاهش كمردرد‌هاي بارداري موثر است.

مي‌توان براي تسكين دردها (به هنگام بارداري) از قرص استامينوفن با دستور پزشك استفاده كرد. استفاده از قرص‌هايي با تركيبات ايبوپروفن و ديكلوفناك در بارداري ممنوع است و بهتر است به جاي مصرف مسكن‌ها، زنان باردار با صاف ايستادن و صحيح نگهداشتن شانه‌ها، فشار را از روي كمر بردارند.

كمردردهاي خطرناك

كمردرد‌هاي ناگهاني و شديد مي‌توانند مربوط به آرتروز، پوكي استخوان و حتي زايمان زودرس (كرامپي ريتميك) باشند، ولي در صورتي كه كمردرد همراه تب و لرز باشد مي‌تواند به دليل عفونت كليه‌ها باشد.

گاهي كمردردهاي شديد به علت انحراف در مسير مهره‌هاي كمري يا لگن است و معمولا در بارداري با علامتي همراه مي‌شوند. دردي كه همراه با انتشار به پشت ران يا باسن باشد مي‌تواند ناشي از تشديد فشار روي عصب سياتيك باشد كه با راه رفتن، از پله بالا رفتن، برخاستن از حالت نشسته به ايستاده، چرخيدن در تخت يا بلند كردن اجسام شروع مي‌شود و در مواردي كه فشار روي عصب سياتيك زياد باشد، همراه با بي‌حسي كشاله ران و اندام تناسلي خواهد بود كه در مواقعي موجب كنترل ادرار،‌ مدفوع و تخليه ادرار مي‌شود.

چه كساني مبتلا مي‌شوند؟

طبق بررسي‌هاي صورت گرفته، افرادي كه در بارداري‌هاي قبلي دچار كمردرد بوده‌اند يا به نوعي مبتلا به بيماري در مفاصل يا كمرشان هستند بيش از سايرين مستعد ابتلا به كمردرد بارداري هستند.

‌زنان باردار كم‌تحركي كه قابليت انعطاف مفاصل آنها كمتر و عضلات ناحيه پشت و شكم آنها ضعيف است مستعد كمردرد هستند، چاقي و دوقلويي را نيز از دلايل اصلي كمردرد ذكر مي‌كند.

کنترل وزن و پرداختن به يك ورزش آهسته و پيوسته، معاينه و مشورت با پزشك قبل از بارداري، مي‌تواند از كمردردهاي فرساينده در طول بارداري پيشگيري كند، همچنين تغذيه مناسب مصرف مواد غذايي حاوي كلسيم و فسفر مي‌تواند به استحكام استخوان‌ها و مفاصل كمك كند.