توده استخواني سينوس
استئوما شايعترين تومور خوشخيم بيني و سينوسهاست كه غالبا در سينوس پيشاني و بعد از آن در سينوس اتموئيد و سپس سينوس فكي ديده ميشود. اين تومور ممكن است به طور تصادفي در عكس راديولوژي يا سيتياسكن يافت شود يا ممكن است آنقدر بزرگ شود كه بتواند علائمي را ايجاد كند. در موارد نادري به دليل عوارض ناشي از مجاورت نزديك با كاسه چشم و جمجمه شناسايي ميشود.
هرچند كه عكس ساده ممكن است در تشخيص استئوماي سينوس نقش داشته باشد، اما اين عكس اطلاعات كافي را در اختيار پزشك قرار نميدهد. سيتياسكن روش انتخابي براي مشخص كردن ناحيهاي كه استئوما در آنجا قرار دارد و همچنين معلوم كردن ميزان گستردگي اين تومور است.
علائم باليني استئوماي سينوسها بسته به محل قرارگيري و اندازه تومور ميتواند كاملا متفاوت باشد. اكثر آنها به دليل رشد كندي كه دارند بدون علامت هستند، اما اگر استئوما علامتدار باشد شايعترين علامت آن سردرد و درد صورت روي ناحيه سينوس گرفتار است. ساير علائم احتمالي شامل دفورميتي صورت، كم شدن احساس بويايي، آبريزش از بيني و سينوزيت ثانويه است. اگر اندازه استئوما به قدري بزرگ شود كه به كاسه چشم يا جمجمه وارد شود ميتواند عوارض چشمي و مغزي هم داشته باشد. علائم چشمي شامل دوبيني، بيرونزدگي چشم و تغييرات ديد است. علائم نورولوژيك شامل آبسههاي ساب دورال و مننژيت است.
استئوماهاي بدون علامتي كه به كاسه چشم يا جمجمه وارد نشده باشند يا از نظر ظاهري دفورميتي ايجاد نكرده باشند نياز به درماني ندارند و فقط لازم است هر چند وقت يك بار از بيمار سيتياسكن گرفته شود تا تغييرات سايز توده تحت نظر پزشك باشد.
در موارد زير توصيه ميشود استئوما برداشته شود:
تودههايي كه به سرعت بزرگ ميشود، از محدوده سينوسها و بيني خارج شده باشد، بيش از 50 درصد حجم سينوس فرونتال (پيشاني) را پر كرده باشد، ـ با سردرد غيرقابل توجيه، علائم چشمي يا مغزي همراه باشد، در مجاورت نزديك مجراي سينوس پيشاني باشد، باعث دفورميتي ظاهري شده باشد.
استئوماي سينوس اسفنوئيد (زير قاعده جمجمه) برخلاف استئوم ساير سينوسها بايد بلافاصله برداشته شود، چراكه رشد آهسته و ممتد اين توده ميتواند باعث وارد آمدن فشار به عصب بينايي و در نتيجه منجر به كوري بيمار شود. تا مدتها خارج كردن استئوماها به طريقه جراحي روش انتخابي براي درمان اين تودهها بوده است كه البته با عوارض نامطلوبي مثل باقي ماندن اسكار يا جاي عمل، خونريزي حين عمل، بيحسي پوست ناحيه عمل شده و پيدايش موكوسل همراه بوده است.
اخيرا با ظهور آندوسكوپ، ميتوان اين استئوماها را از طريق آندوسكوپي و با حداقل آسيب به بيمار برداشت. ضايعاتي كه محدود به سينوسها هستند و به كاسه چشم يا داخل جمجمه نفوذ نكردهاند براي اين كار مناسب هستند.
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم