پيشگيري از ايدز
سال‌هاست بشر با ساختن واكسن‌هاي مختلف بر بسياري از بيماري‌هاي مهلك غلبه كرده است. بعد از برخورد با ميكروب‌ها بدن انسان براي محافظت از خود موادي به نام پادتن مي‌سازد كه باعث پاك شدن ميكروب و بهبودي مي‌شود. از اين خاصيت براي ساختن واكسن استفاده مي‌شود. به اين ترتيب كه ميكروب ضعيف شده يا كشته شده را به بدن وارد مي‌كند تا بدن بتواند بدون اين‌كه دچار بيماري شديدي شود با ساختن پادتن ايمني را كسب كند.

متاسفانه اين موضوع در مورد همه ميكروب‌ها صادق نيست. انواعي از ميكروب‌ها مثل ويروس هپاتيتC و باكتري سل اجازه كسب ايمني كامل را به بيمار نمي‌دهند و بنابراين واكسن‌هاي موثري ندارند.

در مورد ويروس اچ آي وي نيز وضعيت به همين ترتيب است؛ اين ويروس به محض اين‌كه توسط سيستم ايمني شناخته شد، تغيير شكل مي‌دهد و از دست سلول‌هاي سيستم ايمني فرار مي‌كند.

با اين وجود سال‌هاست دانشمندان به دنبال ساختن واكسن براي اين بيماري كشنده هستند. در آخرين تلاش بزرگي كه در اين زمينه صورت گرفت واكسن در چند مرحله پاسخ داد، ولي در مرحله سوم يعني آزمايش روي داوطلبان انساني كه در ايالات متحده آمريكا و تايلند صورت گرفت موفقيت‌آميز نبود و رد شد.

همان‌گونه كه پيشتر گفته شد ميكروب سل نيز توان گريز از سيستم ايمني را دارد ولي سال‌هاست كه واكسيناسيون بر ضد سل در برخي از كشورها رايج است. فلسفه واكسيناسيون بر ضد سل اين است كه با واكسيناسيون كودكان درمناطقي كه شيوع سل بالاست از عفونت‌هاي خطرناكي همچون مننژيت سلي پيشگيري مي‌شود و در واقع اين واكسن ايمني نسبي برعليه سل ايجاد مي‌كند.

اكنون اميد محققان ساختن چنين واكسني بر ضد ايدز است تا در افرادي كه با اين ويروس تماس زيادي دارند، ايمني نسبي ايجاد كند. خوشبختانه در چند مرحله ساخت چنين واكسني پاسخ مثبت داده است و مراحل نهايي آزمايش را مي‌گذراند.

با اين اوصاف واضح است كه بهترين راه براي فرار از بيماري ايدز ممانعت از ورود ويروس به بدن است. شناسايي خون‌هاي آلوده و ممانعت از تزريق آنها به بيماران سال‌هاست كه در سازمان انتقال خون صورت مي‌گيرد و اكنون آلودگي ناشي از انتقال خون بسيار نادر است.

در بسياري از نقاط دنيا آزمايش ايدز يكي از آزمايش‌هاي رايج بررسي سلامتي است. به اين ترتيب هر فردي قبل از ازدواج از آلوده نبودن شريك جنسي خود با خبر است و هر پزشك يا پرستاري مي‌داند كه آيا بيماري كه روي تخت جراحي خوابيده است مي‌تواند او را آلوده نمايد يا خير. اكنون با آزمايش مادران باردار از انتقال ويروس به جنين و نوزاد ممانعت مي‌شود. اين تمهيدات در كشورهاي پيشرفته بروز ايدز را در دهه اخير بسيار كاهش داده است و اكنون بيشترين آلودگي در كشورهاي توسعه‌نيافته ديده مي‌شود.

سخن آخر اين‌كه «وقت آن است كه قبول كنيم ايدز بيخ گوشمان است. هشدارها را بايد جدي‌تر گرفت.»