چالش تازه نظام سلامت؛ استخدام بهيار به جاي پرستار
در نگاه اول شايد غيرانساني به نظر برسد اگر بگوييم بهيارهاي آموزش نديده حق ندارند در بيمارستانها فعاليت كنند. شايد گمان كنيد ما قصد داريم نان كساني را آجر كنيم يا حتي مدعي شويد كه كار دانشگاههايي كه به شكلي اين بهيارها را آموزش ميدهند و سپس آنها را در بيمارستانهايشان به كار ميگيرند، باعث اشتغالزايي هم ميشود، اما اگر خودتان را جاي بيماري بگذاريد كه نابينا ميشود يا تا پايان عمر بيحركت روي تخت بيمارستان ميافتد، يا جانش را از دست ميدهد فقط به اين خاطر كه مسئول مراقبش، دانش كافي نداشته و آموزش نديده است و نميدانسته چگونه بايد از او مراقبت كند، آنوقت با ما موافق ميشويد كه فشار بيكاري هرچقدر هم زياد باشد سلامت مردم را نميشود براي رفع آن به خطر انداخت و با دورههاي كوتاهمدت آموزشي، كساني را براي نگهداري از بيماران تربيت كرد.
هر نگار مكتب نرفتهاي مسالهآموز نميشود
پزشكان و پرستارها تنها اجزاي گروه پزشكي نيستند، در يك گروه درماني بجز اين دو عضو، امكان دارد بهيارها نيز حضور داشته باشند. بهيارها، نيروهاي آموزش ديدهاي در مدارس ويژه هستند كه در بيمارستانها و مراكز درماني زير نظر پرستارها فعاليت ميكنند.
شرح وظايف بهيارها از سوي اداره كل امور پرستاري وزارت بهداشت و درمان تعيين ميشود و متوسط زمان آموزش آنها حدود سه سال است. روال بهيار شدن اين است كه متقاضيان پس از گرفتن مدرك پايان دوره متوسطه به مدارس بهياري ميروند و در آنجا ديپلم بهياري ميگيرند و به اين ترتيب اجازه ورود به بيمارستانها و فعاليت را پيدا ميكنند.
البته اين روزها آنطور كه بهيارها ميگويند اوضاع به اين خوبي نيست؛ بيمارستانها ديگر بهيارها را استخدام نميكنند، چون حداقل مدرك تحصيلي براي كار در نظام بهداشت و درمان ليسانس است و به همين خاطر بهيارهاي ديپلمه سرگردان ماندهاند. در اين ميان البته بيمارستانهايي هم وجود دارند كه بهيارها را به شكل قراردادي به كار ميگيرند با اين حال طول اين قراردادها چندان طولاني مدت نيست و به همين خاطر بيشتر بهيارها بيكارند.
حساب اين بهيارها، اما از بهيارهايي كه اين روزها زير نظر تعدادي از دانشگاههاي علوم پزشكي آموزش ميبينند، جداست، آنها دوره بهياري را به جاي سه سال در سهتا شش ماه طي ميكنند و وقتي دورهشان به پايان ميرسد در بيمارستانهايي كه زير نظر همان دانشگاهها كار ميكنند مشغول به كار ميشوند. مدرك بهياري اين نوع بهيارها نه مهر آموزش وپرورش دارد و نه مهر وزارت بهداشت.
محمد شريفيمقدم، دبير كل خانه پرستار ميگويد پاي مدرك اين بهيارها فقط مهر مسئول آموزشي همان دانشگاههاي علوم پزشكي است كه آنها را آموزش دادهاند. واضح است كه وقتي دوره سه ساله در سه يا شش ماه خلاصه ميشود خيلي چيزها از قلمميافتد و در چنين شرايطي ميشود مطمئن بود كه حضور اين نوع بهيارها در بيمارستانها جان بيماران را به خطر مياندازد.
مرهم را اشتباه گرفتهايد
چرا برخي دانشگاههاي علوم پزشكي بايد اعتبارشان را بهخطر بيندازند و از بهيارهايي استفاده كنند كه آموزش كافي نديدهاند. شريفيمقدم در پاسخ به اين پرسش لبخندي تلخ ميزند و ميگويد: اين بهيارها كم توقع هستند، حقوق و مزاياي ناچيزي ميخواهند و ما نگران هستيم كه وارد كردن اين گروه بهنظام درمان با هدف پر كردن جاي خالي پرستارها باشد.
مگر جاي پرستارها در نظام درمان خالي است؟ در ايران هرسال پنج، شش هزار نفر در رشته پرستاري در دانشگاههاي مختلف فارغالتحصيل ميشوند و هماكنون حدود 120 هزار پرستار در بيمارستانها و مراكز درماني كشور مشغول به كار هستند.
اظهارات پيشين مسئولان وزارت بهداشت نشان ميدهد پرستاري يكي از آن رشتههاي دانشگاهي است كه آمار بيكاري شاغلان آن نزديك به صفر است و حتي همين تازگيها غضنفر ميرزابيگي مدعي شده بود كه هر جوياي كار پرستاري در 24 ساعت ميتواند در يكي از مراكز درماني تهران مشغول به كار شود.
خيلي از نابلدها وقتي اين خبر را ميشنوند، كلاهشان را بالامياندازند و هورا ميكشند و گمان ميكنند منظور اين است كه آنقدر شرايط كاري براي پرستارها مناسب است و بازار كار آرام است كه هيچكدام از فارغالتحصيلان اين رشته بيكار نماندهاند، اما تحليل واقعي اين آمار غمانگيز است.
علت صفر بودن نرخ بيكاري در ميان فارغالتحصيلان رشته پرستاري اين است كه شرايط بد شغلي يعني ساعات كاري طولاني و حقوق اندك باعث شده است خيلي از فارغالتحصيلان اين رشته اصلا جوياي كار نشوند. اين خيليها را بايد جمع بزنيد با آنهايي كه با تبليغات فريبنده در ماهوارهها كشور را به اميد موقعيت شغلي بهتر در سرزميني غريب ترك ميكنند و به همين علت است كه خبر صفر بودن آمار بيكاري پرستارها، مسئولان را خوشحال نميكند؛ بلكه متخصصاني مانند دبيركل خانه پرستار را دلواپس ميكند كه مبادا جاي خالي آنها با غيركارشناسهايي مانند بهيارهاي آموزش نديده پر شود.
او البته تاكيد ميكند كه بهيارها از گذشتههاي دور در گروه درماني با پرستارهاو پزشكان همكاري ميكردهاند، اما آموزش در حوزه سلامت مردم، راه ميانبر ندارد و اگر واقعا نظام سلامت مشتاق است بهيارها را به كار بگيرد، همه آنها بايد به شكلي يكسان همچون گذشته در دورههاي تحصيلي سه ساله پس از سيكل آموزش ببينند.
از سوي ديگر نظام بهداشت و درمان به بهيارها و پرستارها در كنار هم نياز دارد و گروه درمان منهاي پرستار، ناقص است و به هر حال زياد كردن تعداد بهيارها و حتي آموزش دادن 4000 كمك بهيار براي كار در بيمارستانها، مرهم زخم كمبود پرستار در مراكز درماني نميشود.
مريم يوشيزاده
جام جم آنلاین
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم