سرما و يخ زدگي
زماني كه اندامها، عمدتا در بخش انتهايي، به دليل خونرساني ضعيفتر، در معرض سرما قرار ميگيرند دچار علائم و آسيبهايي ميشوند كه به نام سرمازدگي شناخته ميشود.
سرمازدگي عمدتا بخشهايي از بدن را كه خونرساني ضعيفتري دارند درگير ميكنند. هرچه پوست مرطوبتر، سرعت باد و خستگي و كمبود آب بيشتر باشد، خطر سرمازدگي افزايش پيدا ميكند.
اغلب ما زماني كه در معرض سرما قرار گرفتهايم تجربه قرمز شدن گوشها و بيني را داشتهايم. با اندكي گرم كردن اين علائم از بين ميرود، اما زماني كه با كفش نامناسب در معرض سرما قرار بگيريد و برف و آب به داخل كفش نفوذ كند و امكان خشك كردن پا وجود نداشته باشد، شرايط براي يخزدگي مهيا ميشود.
سرمازدگي ميتواند از قرمزي، ورم، كبودي تا بيحسي و عدم درك درد يا عدم توانايي حركت اندام يخزده متغير باشد. زماني كه سرمازدگي به سمت يخزدگي عضو پيش ميرود، سياه شدن اندام و كمكم گنديدگي بروز ميكند.
اقدامات اوليه
در زمان بروز علائم بايد اندام را سريعا خشك كرد. درآوردن كفش مرطوب و خشك كردن عضو به آرامي با پارچهاي خشك مفيد است. اگر گاز استريل يا پارچهاي تميز در اختيار داريد بخش سرمازده را بپوشانيد.
انگشتان آسيبديده را از هم جدا كنيد. رطوبت مابين انگشتان به اين روش از بين ميرود، ضمن اينكه حركت هوا باعث جلوگيري از افزايش سرمازدگي در فضاي بين انگشتان ميشود.
اگر ميتوان مصدوم را از محل خارج كرد، نيازي به گرم كردن عضو حادثهديده نيست. اگر اندام يخزده به دنبال گرم كردن دچار يخزدگي مجدد شود، آسيب بيشتري به آن وارد ميشود. اما زماني كه خروج مصدوم از محل مقدور نيست، ميتوان از آب 42-40 درجه سانتيگراد براي گرم كردن سريع عضو استفاده كرد؛ در ضمن عضو يخزده را نبايد ماساژ داد.
تاولها نبايد دستكاري شود، پارگي تاولها خطر عفونت را افزايش ميدهد؛ تنها اقدام لازم پانسمان تاولهاست.
بالا نگه داشتن اندام از تورم بيشتر جلوگيري ميكند؛ همين اقدام با كاهش تورم از درد نيز ميكاهد. اگر درد شديد است و به بالا نگه داشتن و گرم كردن پاسخ نميدهد، ميتوان از مسكنهايي مثل ايبوپروفن استفاده كرد.
بيمار نبايد سيگار بكشد؛ سيگار سبب انقباض عروقي ميشود كه خونرساني به بخش يخزده را كاهش ميدهد. پس تصور نادرست گرم شدن فرد با كشيدن سيگار را از ذهن خود خارج كنيد. پس از اقدامات اوليه به ياد داشته باشيد كه تمام بيماران نيازمند انتقال به اورژانس هستند.
دكتر بهروز هاشمي
متخصص طب اورژانس
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم