پایگاه پرستاران دانشگاه بقیه الله(عج)

فرض كنيد با لذت يك وعده غذاي حجيم و خوشمزه مي‌خوريد و پس از آن دچار علايم ناخوشايند برگشت اسيد معده مي‌شويد. احتمالا فكر خواهيد كرد كه اين علايم چيز خاصي نيستند و فقط كافي است كه براي مدتي آنها را تحمل كنيد.

علت آن كه افراد دچار برگشت اسيد معده مي‌شوند اين است كه دريچه‌اي كه در محل اتصال مري به معده وجود دارد بي‌موقع شل مي‌شود. وقتي اين دريچه درست كار مي‌كند باعث مي‌شود تا محتويات معده در همانجا بماند اما باز شدن بي‌موقع اين دريچه باعث مي‌شود اسيد معده به داخل مري برگشت پيدا كند و باعث بروز احساس سوزش سر دل يا گلو و ترش كردن شود. در بعضي از افراد اين حالت به ندرت رخ مي‌دهد در حالي كه برخي ديگر هر روز اين مساله را تجربه مي‌كنند.

درواقع هيچ لزومي ندارد كه علايم ناشي از برگشت اسيد معده را تحمل كنيد. علت بازگشت اسيد معده صرفا انتخاب‌هاي شما مانند سيگار كشيدن، پرخوري يا نوشيدن قهوه نيست، بلكه اين موارد فقط ممكن است باعث تحريك اين عمل شوند و علت اصلي همان است كه در بالا توضيح داده شد. همان‌طور كه وقتي قسمتي از ماشين شما درست كار نمي‌كند آن را به حال خود رها نمي‌‌كنيد وقتي قسمتي از بدنتان با مشكل مواجه است نبايد به آن بي‌توجهي كنيد. در بيشتر مواقع بازگشت اسيد معده را مي‌توانيد توسط داروهايي كه بدون نسخه پزشك هم قابل تهيه‌اند (مانند رانيتيدين)‌ برطرف كنيد.

حدود 15 درصد از افرادي كه از بازگشت اسيد معده رنج مي‌برند دچار آسيب دايمي مري مي‌شوند. بازگشت اسيد از معده به مري باعث آسيب بافت طبيعي مري مي‌شود و با گذشت زمان زمينه سرطان وي را فراهم مي‌كند. اگر بكرات دچار بازگشت اسيد معده يا سوزش سر دل مي‌شويد بهتر است به پزشك مراجعه كنيد. دقت داشته باشيد كه همه موارد بازگشت اسيد معده منجر به سرطان نمي‌شوند.

بسياري از افراد سعي مي‌كنند با نوشيدن شير قبل از خواب، بازگشت اسيد معده را كمتر كنند. هرچند كه اين روش ممكن است راه‌حل سريعي براي كاهش بازگشت اسيد معده باشد، اما وقتي كمي بگذرد همين شير باعث افزايش ترشح اسيد معده شده و باعث مي‌شود تا شما در ميانه خواب دچار بازگشت اسيد معده شويد.

همچنين بيشتر افراد بر اين باورند كه بايد مصرف مواد كافئين‌دار مانند قهوه، چاي و شكلات را كنار بگذارند، اما ديده شده است كه لزوما همه افراد پس از مصرف اين مواد دچار سوزش سر دل نمي‌شوند و برخي از پزشكان مصرف چاي سبز كه مقداري كافئين دارد را نيز توصيه مي‌كنند. همچنين برخي ديگر از پزشكان از بيمارانشان مي‌خواهند كه اگر مصرف مواد فوق باعث بروز علايمي در آنها نمي‌شود لازم نيست آنها را قطع كنند.

برخي افراد كه دچار اين حالت هستند از مصرف آبميوه‌هاي اسيدي مانند آبليمو و پرتقال خودداري مي‌كنند چراكه تصور مي‌كنند اين آبميوه‌ها وضعيت آنها را بدتر مي‌كند، ولي بايد بگوييم كه مي‌توانيد با خيال راحت همه آنها را بنوشيد. هيچ شواهد علمي وجود ندارد كه نشان دهد مصرف ميوه‌هاي اسيدي روي سوزش سر دل تاثير مي‌گذارد. اين مساله در مورد غذاهاي تند نيز صادق است. هيچ كس به درستي نمي‌داند اين بدفهمي‌ها از كجا نشات گرفته‌اند ولي ديگر زمان آن فرا رسيده است كه به آنها پايان دهيم.

بعضي‌ها براي فرو نشاندن بازگشت اسيد معده از نعناع استفاده مي‌كنند ولي بايد گفت كه نعناع يا آدامس‌هاي نعنايي فايده‌اي ندارند و در بعضي از افراد حتي مشكل را تشديد مي‌كند. به جاي آن ديده شده است كه گياه شيرين‌بيان در افرادي كه از اين حالت رنج مي‌برند نتايج مفيدي را در پي داشته است.

بعضي‌ها به اشتباه تصور مي‌كنند كه اين بيماري فقط افرادي را درگير مي‌كند كه رژيم غذايي و كيفيت زندگي نادرستي دارند. حقيقت اين است كه ممكن است شما غذاهاي مناسب مصرف كنيد و ورزش‌ كافي هم داشته باشيد ولي باز هم در نهايت دچار بيماري بازگشت اسيد معده به مري شويد. اين بيماري تعداد زيادي را مبتلا مي‌كند و برخي مجبورند به طور منظم دارو مصرف كنند.

در مورد رژيم غذايي در اين بيماري اول از همه بايد سعي كنيد به جاي خوردن 3 وعده غذايي حجيم، وعده‌هاي غذايي را به وعده‌هاي كم‌حجم و متعدد تقسيم‌بندي كنيد. اگر حجم غذاي كمتري وارد معده شود، باري كه روي دوش معده قرار مي‌گيرد كمتر شده و اسيد كمتري براي هضم آن لازم است. سعي كنيد در وعده‌هاي غذايي خود از كربوهيدرات‌هاي كمپلكس مانند برنج، نان و ماكاروني استفاده كنيد. اين غذاها اسيد اضافي معده را به دام مي‌اندازند و هضم آنها نيز براي معده راحت‌تر است. از غذاهاي پرچربي خصوصا فست‌فود دوري كنيد. غذاهايي كه ميزان چرب بالاتري دارند زمان بيشتري در معده باقي مي‌مانند، بنابراين معده بايد اسيد بيشتري ترشح كند تا آنها را هضم كند. دقت داشته باشيد كه پرخوري از هر نوع غذايي باعث تحريك معده به توليد اسيد بيشتر مي‌شود.

در هنگام غذا خوردن و 45 دقيقه پس از آن وضعيت نشسته داشته باشيد و دراز نكشيد. در هنگام خوابيدن بالاي تخت خود را 20 ـ 15 سانتي‌متر بالاتر بياوريد تا بازگشت اسيد معده به مري را محدودتر كنيد. اگر تخت شما قابليت تغيير سطح را ندارد مي‌توانيد نيمه فوقاني آن را با تشك به صورت شيبدار درآوريد.

داروهاي موثر مختلفي وجود دارند كه مي‌توانند به افراد مبتلا به بيماري بازگشت اسيدمعده به مري كمك كنند. بعضي از اين داروها كه از گروه ضد اسيد هستند مثل رانیتیدین فاموتیدین و سایمتیدین بدون نسخه پزشك نيز قابل تهيه‌اند، اما مصرف انواع ديگر كه از گروه مهاركننده پمپ پروتون هستند مثل امپرازول و پنتاپرازول نيازمند تجويز پزشك است. سوال اينجاست كه تا چه مدت بايد مصرف اين داروها را ادامه داد؟

در حالي كه برخي از بيماران هر روز دچار سوزش سردل و بازگشت اسيد معده مي‌شوند، بيشتر افراد فقط گاهي اوقات آن را تجربه مي‌كنند. بنابراين بهتر است براي جلوگيري از ابتلا به عوارض دارويي فقط وقتي از دارو استفاده كنيد كه دچار سوزش سر دل يا ترش كردن مي‌شويد مگر آن كه پزشك دستور ديگري براي مصرف دارو به شما داده باشد. خيلي از اوقات هم اگر به توصيه‌هاي فوق توجه كنيد شايد اصلا نيازي به مصرف دارو پيدا نكنيد.