چاقي از معضلات عصر جديد است به طوري كه طبق آمار 50 درصد افراد در غرب وزن بيشتر از حد معمول دارند. اما وزن طبيعي چگونه محاسبه مي‌شود. وزن طبيعي و قد در ارتباط با هم هستند، به اين شكل كه وزن بر اساس كيلوگرم بر مجذور قد بر اساس متر تقسيم مي‌شود و يك عدد به نام بي‌ام‌آي يا شاخص وزني به دست مي‌آيد.

در صورتي كه اين عدد زير 5/18 باشد وزن كمتر از حد طبيعي و فرد لاغر است. در صورتي كه عدد موصوف از 5/18 تا 25 باشد، به معني اين است كه آن شخص وزن مناسبي دارد. حال اگر اين عدد از 25 تا 30 باشد به عنوان اضافه وزن در نظر گرفته مي‌شود، ولي اگر اين عدد بالاي 30 باشد آن فرد چاق محسوب مي‌شود.

چاقي زمينه‌ساز برخي بيماري‌ها مثل ديابت، فشار خون، آرتروز و بيماري‌هاي قلبي است. هرچه وزن بيشتر يا به عبارتي شاخص وزني بالاتر باشد، احتمال بروز اين بيماري‌ها بيشتر مي‌شود، همين طور امكان دارد بيماري زودتر اتفاق بيفتد.

در دوران بارداري مشكل چاقي اهميت بيشتري مي‌يابد، چون نه تنها براي مادر توليد مشكلاتي مي‌كند، بلكه عوارضي براي جنين هم دارد. نكته مهم ديگر اين‌كه در دوران بارداري امكان گرفتن رژيم و كاهش وزن نيست، چون كاهش وزن عوارض وخيمي براي رشد و نمو جسمي و مغزي جنين دارد.

پس بهترين راه اين است كه خانم‌ها قبل از بارداري با رژيم مناسب و طي چند ماه به وزن مناسب برسند تا هم سلامت‌شان تامين شود و هم احتمال بارداري موفق بيشتري داشته باشند چون در كساني كه وزن بالاتر از حد طبيعي يا شاخص وزني بالاي 25 دارند، احتمال نازايي نسبي و سقط بيشتر مي‌شود. اما در مواقعي كه حاملگي به صورت ناخواسته اتفاق مي‌افتد مادر نياز به مراقبت بيشتري در دوران بارداري دارد و نبايد در بارداري وزن كم كند، اما مي‌بايست با رعايت رژيم كم نشاسته و كم‌چربي كمتر از ديگر زنان بارداري كه وزن طبيعي دارند، وزن بگيرد. به اين ترتيب كساني كه شاخص وزني زير 5/18 دارند بايد بين 5/12 تا 18 كيلو وزن بگيرند ولي مادران با شاخص وزني 5/18 تا 25 در طول بارداري بين 5/11 تا 16 كيلوگرم و با شاخص وزني 25 تا 30 بين 7 تا 5/11 كيلوگرم وبا شاخص وزني بالاي 30 مي‌بايست بين 5 تا 9 كيلوگرم وزن بگيرند اما در عين حال مادر باردار با دريافت مكمل‌هاي حاوي مواد معدني مناسب بدون افزايش وزن اضافي سلامت خود و جنينش را حفظ مي‌كند. در مادران چاق احتمال فشار خون بارداري و ديابت و مسموميت بارداري (پره اكلامپسي) و عفونت‌هاي دوران بارداري و پس از زايمان بيشتر مي‌شود. احتمال نارسايي قلبي و مرگ مادر و افسردگي بعد از زايمان نيز افزايش مي‌يابد. همين طور در اين مادران احتمال جنين درشت و سخت‌زايي و سزارين و عوارض آن بيشتر مي‌شود. احتمال زايمان زودرس و جنين نارس و مرگ جنين در حين بارداري از ديگر پيامدهاي چاقي مادران است و از همه مهم‌تر اين‌كه در زنان چاق احتمال تولد نوزاد با فلج مغزي و ضايعات سيستم عصبي بيشتر مي‌شود.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان