پایگاه پرستاران دانشگاه بقیه الله(عج)

سال‌هاست كه كم‌كاری مادرزادی تیروئید به عنوان یكی از عوامل كندذهنی مورد توجه است و نوزادان در روزهای اول تولد ‌باید آزمایش تیروئید را انجام دهند. بیماری كم‌كاری تیروئید ممكن است چند سال پس از تولد و به صورت اكتسابی شروع شود. كوتاهی قد یكی از نشانه‌های مهم كم‌كاری تیروئید است كه در كنار علامت‌هایی مثل خواب‌آلودگی، خستگی مفرط، پف‌آلود بودن و كندذهنی می‌تواند توجه والدین و پزشكان را به احتمال وجود این بیماری معطوف كند. آنچه اهمیت دارد این است كه تشخیص به‌موقع و درمان این بیماری اگر قبل از بسته شدن صفحه رشد استخوانی صورت گیرد، باعث برگشت قد به حالت نرمال می‌شود. درمان این بیماری مصرف قرص‌های لووتیروكسین است.

در گذشته‌ای نه‌چندان دور كمبود شدید ویتامین Dاز دلایل رایج كوتاهی قد در كودكان ایرانی بوده است. اكنون با بهبود تغذیه و مصرف عمومی‌ قطره ویتامین D شیوع این بیماری كمتر شده است. متاسفانه زندگی شهری بسیاری از كودكان را از تابش نور خورشید محروم ساخته و به این ترتیب بیماری راشیتیسم كماكان تهدیدی برای كودكان محسوب می‌شود. علامت‌های دیگر این بیماری علاوه بر كندی رشد، قوسی شدن پاها و برجسته شدن كناره‌های استخوان جناغ است. نكته‌ای كه در این مبحث ‌باید گوشزد شود این كه تبلیغات شركت‌های دارویی تولیدكننده ضدآفتاب‌ها مبنی بر ضررهای نور آفتاب تا حدود زبادی مبالغه است و اگر كودكان روزانه حدود 20 دقیقه با پوشش كم در معرض آفتاب قرار گیرند برای تامین ویتامین D كفایت می‌كند. البته بیماری راشیتیسم بجز كمبود ویتامین علت‌های دیگری نیز دارد، از جمله انواع بیماری‌های مادرزادی كه مانع اثر ویتامین D می‌شوند. درمان به موقع راشیتیسم به هر دلیلی چندان سخت نیست و می‌توان با مصرف كلسیم و ویتامین D از عوارض بیماری‌اي مثل كوتاهی قد جلوگیری كرد.

كوتاهی قد از شایع‌ترین علامت‌های سندرم ترنر است. این بیماری كروموزومی‌ در اثر كمبود یك كروموزوم X در دختران ایجاد می‌شود. از دیگر علائم این سندرم وجود پره در دو طرف گردن، پاهای قوس‌دار و تاخیر در بلوغ است. این كودكان خیلی كند رشد می‌كنند و هرچه سنشان بیشتر می‌شود كوتاهی قدشان نسبت به همسن و سالانشان تظاهر بیشتری می‌یابد. به طور معمول این دختران در سنین 14 تا 16 سالگی به خاطر ظاهر نشدن علائم بلوغ نزد پزشكان می‌روند. این نكته اهمیت دارد كه شروع درمان با هورمون رشد در این دسته از كودكان تاثیر مهمی ‌در جبران كوتاهی آنان دارد بخصوص این‌كه این كودكان چون بلوغ دیرتری دارند تا سنین بالاتری به درمان با هورمون رشد جواب می‌دهند.