فشار خون در بارداري از بيماري‌هاي مهم و خطرناكي است كه مادر و جنين را تهديد مي‌كند و بايد با مراقبت دقيق در دوران بارداري شناسايي و كنترل شود. بيماري «پره اكلامپسي» كه به مسموميت بارداري مشهور است يكي از مهم‌ترين عوامل بالا رفتن فشار خون در بارداري است.

بالا رفتن فشار خون سيستوليك (ماكزيمم) از 140 يا فشار خون دياستوليك (مينيموم) از 90 علامت خطر است و اگر اين اتفاق بعد از 20 هفتگي (5 ماهگي) بيفتد مي‌تواند علامت پره اكلامپسي باشد. اين بيماري به دليل فعال شدن سيستم ايمني مادر عليه جفت و جنين ايجاد مي‌شود و به همين دليل مي‌تواند ارگان‌هاي مختلف را درگير كند، مثلا با درگير كردن كليه‌ها بيمار دچار دفع پروتئين در ادرار مي‌شود كه يكي از علائم اصلي اين بيماري است به طوري كه بايد خانم باردار هم افزايش فشار خون و هم دفع پروتئين در ادرار داشته باشد تا وجود بيماري مسجل شود. همين طور اين بيماري با اثر بر سلول‌هاي خوني موجب كاهش تعداد پلاكت‌ها و در نتيجه اختلال انعقاد خون مي‌شود. اثرات بيماري بر كبد و ريه‌ها موجب مشكلاتي در اين دستگاه‌هاي مهم بدن مي‌شود كه در صورت تاخير در شناسايي و درمان منجر به مرگ مادر مي‌گردد. يكي از علائم ديگر اين بيماري، بروز تشنج در مادر است كه مي‌تواند منجر به فوت مادر و جنين شود. اين بيماري در زناني كه براي اولين بار حامله مي‌شوند بيشتر اتفاق مي‌افتد همين‌طور در افراد چاق و كساني كه بارداري دوقلويي دارند، بيشتر رخ مي‌دهد. رخداد آن به ارث و نژاد هم مربوط است. به‌رغم تلاش پزشكان در جهت پيشگيري از اين بيماري متاسفانه راه قطعي جلوگيري از اين بيماري شناخته شده نيست؛ اما با كنترل دقيق دوران بارداري به خصوص هفته‌هاي آخر بارداري مي‌توان بيماري را درمان كرد و جان مادر و جنين را نجات داد.مهم است بدانيم كه هر افزايش فشار خوني به معني بيماري پره اكلامپسي نيست و انواع ديگري از بيماري فشار خون در دوران بارداري نيز داريم.

انواع فشار خون در بارداري

فشار خون خوش‌خيم بارداري كه به معني افزايش فشار خون بخصوص بعد از هفته بيستم بارداري است كه همراه دفع پروتئين در ادرار نبوده و حداكثر تا 3 ماه پس از تولد نوزاد بهبود مي‌يابد. فشار خون مزمن كه به معني وجود بيماري فشار خون قبل از هفته بيستم بارداري است. اين بيماري در زن باردار مثل افراد غيرباردار درمان مي‌شود. نكته مهم اين كه فشار خون مزمن مي‌تواند زمينه‌ساز بيماري پره اكلامپسي باشد و اين بيماران نياز به دقت و كنترل بيشتري دارند.علائم خطر در بيماران پره اكلامپسي شامل سردرد، تاري ديد، درد در ناحيه سر دل يا زير جناغ سينه، تهوع و استفراغ يا افزايش فشار خون تا بالاي 110‌/‌160 همين طور يك سري علائم آزمايشگاهي است كه در صورت بروز هر يك براي نجات جان مادر در درجه اول و بعد جان جنين بايد در جهت تسريع زايمان اقدام كرد.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان