پایگاه پرستاران دانشگاه بقیه الله(عج)

اين عوامل شامل ورزش شديد، جراحي، استرس‌هاي شديد، مصرف بسياري از داروها از جمله قرص‌هاي ضد بارداري، متيل دوپا، رانيتيدين، متوكلوپراميد و انواع داروهاي اعصاب، بيماري‌هاي كليه، بيماري‌هاي كبدي، كم كاري تيروئيد و تومورهاي هيپوفيز است. همان‌گونه كه گفته شد،طي دوران بارداري، سطح اين هورمون به ميزان زيادي افزايش مي‌يابد و پس از زايمان افت مي‌كند ولي اگر مادر به نوزاد شير دهد، مكيدن باعث بالا رفتن دوباره پرولاكتين و زياد شدن ترشح شير مي‌شود.

غده هيپوفيز در كف جمجمه قرار داشته و چندين هورمون از جمله هورمون رشد، پرولاكتين و هورمون‌هاي تنظيم كننده ترشح هورمون تيروئيد را توليد مي‌كند. اين هورمون‌ها بسياري از اعمال متابوليك بدن را كنترل مي‌كند. تومورهاي غده هيپوفيز ممكن است هريك از اين هورمون‌ها را به ميزان زياد توليد كند، به عنوان مثال تومورهاي سازنده هورمون رشد اگر در كودكي يا نوجواني ايجاد شوند، باعث قد بلند و جمجمه بزرگ مي‌شود ولي در سنين جواني به بعد باعث بزرگ شدن بيني، دهان، پيشاني، دست‌ها و پاها و البته اختلالات شديد متابوليك مثل زيادي قند و چربي خون و بالا رفتن فشار خون مي‌شود.

تومورهاي پرولاكتين‌ساز از جمله شايع‌ترين تومورهاي هيپوفيز هستند كه باعث افزايش بسيار زياد پرولاكتين مي‌شوند.

وجود مقادير بالاي اين هورمون 3 علامت مهم را در خانم‌ها ايجاد مي‌كند؛ اين سه علامت شامل ترشح غيرطبيعي از پستان‌ها، قطع عادت ماهانه و نازايي است. علاوه بر اثراتي كه زيادي پرولاكتين در بدن ايجاد مي‌كند، بزرگ شدن تومور باعث سردرد و اختلالات بينايي مي‌شود. بايد دقت كنيم كه در كنار اين علائم به دليل اثر مهاري پرولاكتين روي هورمون‌هاي زنانه پوكي استخوان، كم‌شدن ميل جنسي و زياد شدن موهاي زائد نيز از جمله اثرات مخرب پرولاكتين بالاست. در مردان هم زيادي پرولاكتين عارضه ايجاد مي‌كند؛ از جمله اين عوارض كم‌شدن ميل جنسي، بزرگ شدن و خروج شير از پستان‌ها و نازايي هستند. البته سردرد و افت بينايي نيز در مواردي كه تومور هيپوفيز عامل ترشح پرولاكتين باشد از علائم واضح اين بيماري است.

در اينجا ذكر اين نكته ضروري است؛ اگرچه ترشحات غيرطبيعي از پستان‌ها از جمله علائم اصلي پرولاكتين بالاست ولي وقتي اين ترشحات خوني باشند حتما بايد احتمال سرطان پستان را در نظر داشت و با سونوگرافي و ماموگرافي به دنبال تشخيص بود.

خوشبختانه پيشرفت علم پزشكي، درمان‌هاي دارويي بسيار مؤثري را براي اين بيماري در اختيار بيماران قرار داده و جراحي فقط در موارد مقاوم به دارو لازم است. داروي بروموكريپتين كه به صورت قرص مصرف مي‌شود و داروي جديد كابرگولين از جمله داروهاي مؤثر براي درمان اين بيماري هستند.