واكسيناسيون، سدي در برابر بيماريها
علاوه بر اين، بيماريهايي مانند فلج اطفال، سرخك، سياهسرفه، ديفتيري و همچنين كزاز از جمله بيماريهايي هستند كه با اجراي طرح واكسيناسيون همگاني در سطح دنيا با موفقيت كنترل شده و آمار مبتلايان به اين بيماري در بسياري از كشورها به حداقل رسيده است. ادوارد خبر، پزشك انگليسي نخستين فردي بود كه سال 1796 به رغم آگاهي به اصول ايمنيشناسي كه امروزه پايه و اساس اقدامات انجام شده براي جلوگيري از بروز عفونت از طريق تزريق آنتيبادي يا آنتيژن در بدن را تشكيل ميدهد، موفق شد با شناسايي ارتباط بين 2 بيماري آبله و آبلهگاوي در جهت واكسيناسيون، اصولي عليه بيماري آبله كه در آن زمان موجب مرگ و مير بسياري از انسانها ميشد، فعاليتهايي را انجام دهد. به اين ترتيب نخستين بار ايده واكسيناسيون توسط ادوارد خبر و در قرن 18 مطرح شد. اين پزشك انگليسي در تحقيقات خود متوجه شد كه با تزريق ميكروب ضعيف شده مولد بيماري آبلهگاوي، فرد در برابر ابتلا به آبله مصون خواهد شد. نخستين يافتههاي ادوارد خبر سال 1798 اعلام شد و در مدت زمان 3 سال بيش از 100 هزار نفر از مردم بريتانيا عليه بيماري آبله واكسينه شدند. البته بيش از يكصد سال طول كشيد تا پاستور ما را با آنچه تحت عنوان واكسيناسيون ميشناسيم، آشنا كند. لويي پاستور سال 1885 براي نخستين بار در تاريخ علم پزشكي براي درمان جواني كه سگ او را گاز گرفته بود، از واكسني كه در نخاع خرگوشها كشت داده شده بود، استفاده كرد. به اين ترتيب پاستور علاوه بر كشف منشأ ابتلا به بيماريهاي عفوني ثابت كرد تزريق ميكروبهاي ضعيف شده، بيماري خفيفي را در فرد ايجاد ميكند كه همين بيماري موجب مصونيت يا به عبارتي، ايمني فعال و طولانيمدت در آن فرد خواهد شد. اصول كلي روش پاستور با روشي كه ادوارد خبر براي مايهكوبي با آبلهگاوي ابداع كرده بود، شبيه به هم بودند. به اين ترتيب ايمنسازي به عنوان يك روش كارآمد و موثر در درمان بيماريهاي عفوني مورد توجه قرار گرفت و پس از آن، واكسنهاي جديدي عليه بيماريهاي تيفوئيد، وبا، سياهسرفه، آنفلوآنزا و... ساخته شد. پس از كشف آنتيبيوتيكها، ساخت واكسنها از جمله اقدامات بسيار مهم در حوزه پزشكي محسوب ميشود كه سالانه جان ميليونها نفر را از خطر ابتلا به بيماريهاي مهلك و كشنده نجات ميدهد. در حال حاضر براي بيش از 20 بيماري انساني، واكسن تهيه شده است كه بعضي از آنها به صورت همگاني در قالب برنامههاي واكسيناسيون عمومي و برخي از آنها در شرايط خاص مورد استفاده قرار ميگيرند.
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم