محافظت از چشم با عينك مناسب
باتوجه به اينكه تحقيقات و مطالعات جديد، خطرات اشعه نور خورشيد را روز به روز بيشتر به اثبات ميرسانند به نظر ميرسد علاوه بر عينكهاي طبي، استفاده از انواع مناسب عينك آفتابي هم به يك ضرورت تبديل شده است. با توجه به اين مساله دانستن ويژگيهاي يك عينك آفتابي ميتواند به استفاده درست ما از اين ابزار كمك كند بخصوص اينكه در مورد كودكان نيز استفاده از عينك مناسب در زير نور خورشيد توصيه ميشود.
باورهاي غلط در استفاده از عينك
عليرغم وجود باور غلط مبني بر گود افتادن زير چشمها در اثر استفاده از عينك بايد گفت، از نظر علمي به هيچ عنوان اثبات نشده كه عينك بتواند باعث تغيير حالت چشم، تغيير رنگ پوست دور چشم يا گود افتادن دور چشم شود.
شايد يكي از دلايل اين تصور اشتباه اين باشد كه عينك مانع توجه فرد به آن قسمت از صورت ميشود كه پشت شيشه قرار گرفته و اين مساله باعث كاهش مراقبت از اين قسمت شده و فرد از مرطوبكنندهها و ديگر عوامل محافظتي پوست در اين ناحيه كمتر استفاده كند، كه در واقع خود اين موضوع مشكلات پوستي در اين ناحيه را افزايش ميدهد كه به اشتباه به عينك نسبت داده ميشود. به علاوه پوست دور چشم بسيار حساستر از ساير قسمتها بوده و به طور طبيعي ممكن است با افزايش سن زودتر دچار تغيير رنگ يا چين و چروك شود، كه با رعايت يكسري نكات و مراقبت بيشتر از پوست اين ناحيه، اين مشكل نيز حل ميشود.
تصور اشتباه ديگر اين است كه بسياري از مردم به اشتباه عينك زدن را عامل ايجاد انحراف چشم ميدانند. اين در حالي است كه متخصصان چشم تاكيد ميكنند عينك علاوه بررفع عيوب انكساري چشم و واضح كردن تصاوير روي شبكيه، ميتواند برخي از انواع انحرافات چشم را هم درمان كند. در واقع آنچه ممكن است به طور نادر باعث ايجاد مشكلاتي از قبيل انحراف چشم شود، استفاده نادرست و نابهجا از عينك است.
ضرورت معاينات دورهاي چشم كودكان
حتما شما با عبارت تنبلي چشم كم و بيش آشنايي داريد. اين مشكل كه معمولا در كودكان بروز مييابد، در واقع نوعي بيماري است كه در آن يكي از چشمها به اصطلاح تنبل شده و كودك براي جبران تنبلي آن از چشم ديگر خود بيشتر استفاده ميكند، به اين ترتيب يكي از چشمان بسيار كم بينا يا نابينا ميشود.
در صورتي كه بيماري فوق تا قبل از 5 سالگي درمان شود، كودك ميتواند بينايي كامل خود را به دست آورد ولي در صورت به تعويق افتادن اين درمان، متناسب با زمان از دست رفته احتمال بازيابي بينايي كمتر ميشود و پس از 7 تا 10 سالگي، درمان ديگر تاثيري نخواهد داشت. اين روند بخوبي نياز به معاينات مكرر را در كودكان آشكار ميسازد.
بايد توجه داشته باشيد كه بهترين كار براي اطمينان از سلامت چشم كودك، مراجعه به يك چشم پزشك است چرا كه برخلاف ديگر افرادي كه فقط آموزشهاي محدودي در اين زمينه ديدهاند، ميتواند بخوبي چشم كودك را به طور همه جانبه و با دستگاههاي پيشرفته ارزيابي كند.
اگر كودك شما از انجام تكاليف مدرسه، خواندن و نوشتن سر باز ميزند ميتواند علائمي از مشكل بينايي باشد.
تشويق كودك براي استفاده از عينك
اغلب كودكان با عينك زدن به دلايل مختلفي مشكل دارند يا اينكه فراموش ميكنند عينك خود را در مواقع لزوم به چشم داشته باشند. براي اينكه به كودك خود كمك كنيد تا بتواند بهتر از چشمان خود مراقبت كند، اولين قدم انتخاب يك عينك مناسب است كه فريم آن متناسب با سايز صورت كودك بوده و وزن كمي داشته باشد تا به صورت وي فشار نياورد و از روي آن سر نخورد. هر چه كودك با عينك خود راحت تر باشد، زودتر به آن عادت كرده و كمتر اذيت ميشود.
همچنين مطمئن شويد شماره لنز عينك مناسب است و با شماره چشم كودك شما تطابق كامل دارد. در ابتدا كودك خود را تشويق كنيد حداقل چند ساعت در روز از عينك خود استفاده كند و بعد از آن كمكم به اين ساعات بيفزاييد و به تدريج گذاشتن و برداشتن عينك را با برنامههاي روزانه كودك مطابق سازيد، براي مثال با بيدار شدن، اولين كار او عينك زدن باشد و قبل از خواب آن را بردارد.
بهتر است هر از گاه شما هم عينك بزنيد تا به كودك خود بياموزيد و او را تشويق كنيد كه از عينك خود استفاده كند. از آنجا كه اجزاي چشم در كودكي همواره در حال رشد است شماره عينك كودك ميتواند دچار تغييرات زيادي شود، به همين علت تا ثابت شدن شماره لنز عينك بهتر است حداقل سالي 2 بار به چشم پزشك مراجعه كنيد و پس از آن اين مراجعات را كمتر كنيد ولي هيچگاه آن را قطع نكنيد چراكه در هر زماني از عمر ممكن است چشم تغييراتي داشته باشد و عيوب ديگري بر آن اضافه شود. حتي گاهي در افرادي كه نزديك بين هستند با بروز پيرچشمي كه يك عيب دوربيني است، مقداري از شماره چشم اصلاح شود، هر چند اين مساله قطعي و هميشگي نيست.
عينك بهتر است يا لنز؟
عينك يك ابزار ساده اپتيكي است كه بدون وارد آمدن هرگونه آسيب يا مشكلي به چشم ميتوان از آن استفاده كرد ولي لنز وسيلهای است كه داخل چشم قرار ميگيرد و براي اينكه سيستم ايمني چشم بر ضد آن كمتر واكنش نشان دهد بايد به صورت مداوم داروهاي خاصي استفاده شود. به علاوه بهكارگيري لنز نيازمند رعايت بهداشت بيشتري است و بايد آن را با مواد شوينده مخصوص تميز و ضدعفوني كنيد. به علاوه عمر لنز بسيار كوتاه بوده و معمولا از چند ماه تا سال قابل استفاده است. در برخي موارد، بخصوص زماني كه افراد مجبور به استفاده از لنزهاي سخت هستند احتمال آسيب به قرنيه چشم و آلوده شدن عفونت روي آن بسيار زياد خواهد بود. در كل ميزان هزينه لازم براي استفاده از لنز و مواد شوينده آن و نيز احتمال آسيب به چشم توسط لنز بيشتر است ولي از نظر زيبايي بهتر است چرا كه ميتوانيد از آنها براي تغيير رنگ چشم خود استفاده كنيد.
نكاتي در مورد رعايت بهداشت چشم
عينك براي بهبود سلامت چشم تجويز ميشود. بنابر اين اگر در استفاده از آن كوتاهي كنيد يا به نكات بهداشتي ضروري توجه نكنيد نه تنها سلامت چشم خود را تامين نكردهايد بلكه ممكن است به آن صدمه هم بزنيد.
معمولا توصيه ميشود شيشههاي عينك خود را حداقل دو بار در روز با استفاده از آب گرم و صابون يا مايع ظرف شويي بشوييد و سپس با يك پارچه نرم و تميز آن را خشك كنيد. استفاده از پارچههاي نرم بيشتر توصيه ميشود تا از ايجاد خش روي عدسيهاي پلاستيكي توسط پارچههاي زبر جلوگيري شود. سعي كنيد هر از چندي فريم عينك خود را هم به همين شيوه بشوييد.
مهمترين ساعات استفاده از عينك آفتابي اوايل صبح و نزديك غروب آفتاب است چرا كه در اين ساعات نور خورشيد بيشترين اثرات مخرب را ميتواند روي چشمان ما داشته باشد
وقتي عينك خود را روي ميز يا هر جاي ديگر قرار ميدهيد سعي كنيد شيشههاي آن با سطوح تماس پيدا نكند. براي به حداقل رساندن احتمال آسيب به چشم بهتر است از هر دو دست براي گذاشتن عينك استفاده كنيد، اين كار باعث ايمني بيشتر ميشود و از انحراف دسته عينك به سمت چشم به دليل لرزش دست يا هر دليل ديگر، جلوگيري ميكند.
ايجاد سردرد، اختلاف ديد يا عوارضي از اين قبيل در ابتداي استفاده از عينك طبيعي است و به مرور زمان كه چشمها به عينك عادت ميكنند، اين مشكلات از بين ميروند. اگر پس از مدت طولاني اين عوارض از بين نرفتند يا به طور ناگهاني ايجاد شدند حتما به پزشك مراجعه كنيد.
البته در اوايل تجويز عينك، بهتر است هر 6 ماه يك بار به چشم پزشك مراجعه كنيد و در صورت عدم بروز مشكل و با مشاوره پزشك خود فواصل اين مراجعات را بيشتر كنيد.
استفاده درست از عينك آفتابي
استفاده از عينك آفتابي امروزه يك ضرورت است كه با وجود آن به حفظ سلامت چشم كمك بسيار ميكند. استفاده از عينك آفتابي مناسب براي محافظت از چشم در برابر نور آفتاب و اشعه فرابنفش آن اهميت زيادي دارد، چرا كه عليرغم بهتر شدن ديد از صدمه به عدسي و شبكيه چشم جلوگيري ميكند. بايد توجه داشته باشيد كه استفاده از عينكهاي تقلبي نه تنها چنين سودي را در بر ندارند بلكه خود ميتوانند باعث وارد آمدن آسيب به چشم، كاهش بينايي، آب مرواريد و بيماريهاي شبكيه شوند.
نور آفتاب باعث ايجاد خستگي و كاهش ديد رنگي ميشود و اگر چشمها به مدت طولاني بدون محافظ در معرض نور آفتاب باشند، احتمال ابتلا به آب مرواريد بسيار افزايش مييابد. به علاوه پوست دور چشم نيز به نور آفتاب و سوختگي به شدت حساس است.
استفاده از عينك آفتابي در چه زمان توصيه ميشود؟
مهمترين ساعات استفاده از عينك آفتابي اوايل صبح و نزديك غروب آفتاب است، در اين ساعات نور خورشيد بيشترين اثرات مخرب را ميتواند روي چشمان ما داشته باشد. در بسياري از منابع علمي بر استفاده از عينك آفتابي در ساعات 10 تا 2 بعد از ظهر تاكيد ميشود. به علاوه افرادي كه در حال انجام ورزش اسكي هستند، حمام آفتاب ميگيرند يا كوهنورداني كه در ارتفاعات به سر ميبرند حتما بايد از عينك آفتابي مناسب استفاده كنند. در اين اماكن بايد عينكهايي مورد استفاده قرار گيرند كه فقط 8 تا 12 درصد از نور را از خود عبور ميدهند. افرادي كه تحت عمل آب مرواريد قرار گرفته اند يا عمل ليزيك روي چشمان آنها انجام شده است بايد در صورت مواجهه با نور آفتاب از عينك آفتابي مناسب استفاده كنند. در حين رانندگي بخصوص اگر طولاني مدت انجام ميشود بايد استفاده از عينك آفتابي را مدنظر قرار دهيد. بايد در مورد استفاده از عينكهاي مناسب در كودكانتان اگر براي ساعتهاي طولاني در زير نور آفتاب در حال بازي كردن هستند، حساسيت به خرج دهيد.
اگر در محل كار خود با اشعههاي مختلف در تماس هستيد بهتر است از عينكهاي مناسب استفاده كنيد. در اين مواقع استفاده صرف از عينك آفتابي ممكن است كفايت نكند.
گاهي استفاده از برخي داروها مثل داكسي سيكلين چه به صورت خوراكي يا قطره چشمي باعث افزايش حساسيت چشم به نور آفتاب ميشوند. در اين مواقع نيز استفاده از عينكهاي آفتابي ضرورت مييابد.
يك عينك آفتابي مناسب چه ويژگيهايي دارد؟
براي تهيه يك عينك آفتابي مناسب بهتر است با يك چشم پزشك مشورت كنيد يا از يك اپتومتريست كمك بگيريد. به علاوه مطمئنا عينكهاي خياباني گزينههاي مناسبي براي استفاده نيستند، چراكه اغلب آنها از استانداردهاي لازم برخوردار نبوده و باعث افزايش عيوب انكساري چشم شما ميشوند. تهيه عينك آفتابي از مراكزي كه از نظارت اپتومتريست برخوردار نيستند به هيچ عنوان توصيه نميشود.
معمولا ويژگيهاي كليدي براي عينكهاي آفتابي تعريف ميشوند.
از جمله اين ويژگيها اين كه اين عينكها بايد حدود 99 تا 100 درصد اشعه ماوراي بنفش خورشيد را جذب كند و از 75 تا 90 درصد شدت نور مرئي بكاهند. كه اغلب عينكها از اين ويژگيها برخوردار نيستند.
همچنين عينكهاي مورد استفاده نبايد باعث تغيير ماهيت نور يا تصاوير شوند. براي ارزيابي اين مساله ميتوانيد عينك خود را در مقابل يك صفحه طرح دار حركت دهيد در اين صورت نبايد خط موج دار يا تار ايجاد شود يا ميتوانيد عينك را در يك فاصله مناسب از چشم خود نگه داريد و از داخل آن به يك جسم مربع يا مستطيل نگاه كنيد و آن را به آرامي از يك ضلع به ضلع ديگر و نيز از بالا به پايين حركت دهيد. اگر خطوط مورد مشاهده راست بودند عدسي عينك شما مناسب است و در غير اين صورت از عينك ديگري استفاده كنيد.
فراموش نكنيد كه بهترين رنگ براي عينك آفتابي رنگ خاكستري است و پس از آن رنگهاي سبز يا قهوهاي هستند. البته در صورتي كه ميخواهيد رانندگي كنيد توصيه ميشود تاحدامكان از عينكهاي آفتابي سبز رنگ استفاده نكنيد، چرا كه در تشخيص رنگ قرمز و زرد ممكن است تداخل ايجاد كنند. رنگ خاكستري ميتواند تمام طيف نور را به طور يكسان جذب كند. اغلب افرادي كه دچار اختلال رنگ هستند بايد با توجه به اختلال موجود، رنگ شيشه عينك خود را انتخاب كنند. شيشه خاكستري براي مردان مناسبترين است ولي زنان ميتوانند از شيشههاي سبز و قهوهاي استفاده كنند. شيشه قرمز و صورتي براي تمامي افراد نامناسب است.
شيشههايي كه از پلي كربنات تهيه شدهاند مناسبتر هستند چرا كه بيشترين مقاومت را دارند.
در ضمن قاب عينك آفتابي بايد به اندازه كافي بزرگ باشد تا كل چشم و محوطه اطراف آن را در برگرفته و مانع عبور اشعه ماوراي بنفش شوند.
توجه كنيد كه عينكهايي كه شيشههاي آيينهاي دارند ميتوانند بهخوبي از شدت نور مرئي بكاهند، اما اين مساله در مورد اشعه ماوراي بنفش صادق نيست. برخي عينكهاي آفتابي كه شيشههاي ماتي دارند نيز براي استفاده توصيه نميشوند.
لنزهاي چشمي از ورود نور آفتاب جلوگيري نميكنند، مگر اينكه اين قابليت را عمدا به آن بيفزايند. بنابراين در صورت استفاده از لنزهاي چشمي نيز به كارگيري يك عينك آفتابي مناسب ضرورت دارد.
استفاده از عينك آفتابي براي كودكان نيز مثل بالغان ضرورت دارد و چشم پزشكان توصيه ميكنند تمام افراد از عينك آفتابي مناسب استفاده كنند. عارضه نور آفتاب از قبيل آب مرواريد در كودكان نيز مشاهده ميشود. استفاده از عينك آفتابي حتي در كودكاني كه رنگ چشم آنها تيره است نيز الزامي است.
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم