اندومتريوز بيماري مزمن و شايعي است كه بسياري از زنان از آن رنج مي‌برند. اين در حالي است كه به خاطر علائم غير اختصاصي اين بيماري اكثر مواقع تشخيص داده نمي‌شود. اين بيماري براثر جايگزين شدن بافت داخلي رحم (اندومتر) در مكان‌هايي غيرطبيعي مثل تخمدان، لوله‌هاي رحمي و لگن به وجود مي‌آيد. علت اين بيماري جابه‌جايي خون و بافت داخل رحمي هنگام عادت ماهانه و از طريق لوله‌هاي رحمي به داخل لگن است. به همين دليل اين بيماري در كساني كه خونريزي شديد و طولاني در دوره عادت ماهانه دارند و همچنين با فواصل كمتري پريود مي‌شوند (يعني زودتر از ماهي يك‌بار) بيشتر رخ مي‌دهد. همين طور گفته مي‌شود برخي سلول‌هاي داخل لگن براثر برخي هورمون‌ها رشد كرده و به شكل ضايعات اين بيماري در مي‌آيد.

علامت شايع اين بيماري دردهاي هنگام عادت ماهانه است بخصوص در كساني كه از ابتداي شروع عادت‌هاي ماهانه اين دردها را نداشته و بعد از چند سال دچار چنين دردهايي مي‌شوند.

از علائم شايع ديگر اندومتريوز درد لگني، درد هنگام نزديكي، بروز كيست‌هاي شكلاتي در تخمدان، نازايي و وجود خون در ادرار يا مدفوع هنگام عادت ماهانه است.

اين بيماري مزمن است و مي‌تواند سال‌ها از شروع هر يك از اين علائم بگذرد اما فرد از نوع بيماري خود اطلاعي نداشته باشد، زيرا اين علائم مي‌تواند در بيماري‌هاي ديگري هم ديده شود.

وجود اندومتريوز يا بافت رحمي در مكاني غير طبيعي مي‌تواند به اشكال مختلف باشد و براساس ميزان گستردگي آن، بيماري انواع خفيف، متوسط يا شديد دارد. اين ضايعات مي‌تواند تنها به صورت لكه‌هاي كوچك به رنگ آبي، صورتي، قرمز يا قهوه‌اي داخل شكم و روي رحم و تخمدان‌ها و ديگر بافت‌هاي لگني باشد. در انواع شديدتر موجب ايجاد چسبندگي داخل لگن و شكم و چسبندگي لوله‌هاي رحمي و حتي ايجاد چسبندگي در روده‌ها مي شود. در مواردي باعث ايجاد كيست‌هاي تخمداني تو پر مي‌شوند كه در سونوگرافي گاهي به عنوان كيست شكلاتي خوانده مي‌شود.

به دليل شكل خاص بيماري، گاهي حتي استفاده از راه‌هاي تشخيص معمولي مثل سونوگرافي و ام‌آر‌آي هم كمك‌كننده نيست و بهترين راه تشخيص قطعي، لاپاراسكوپي و ديدن ضايعات بيماري با چشم و نمونه‌برداري از آنهاست.

از آنجا كه در تحقيقات، ارتباط اين بيماري با هورمون‌هاي تخمداني اثبات شده يكي از درمان‌هاي اين بيماري مصرف قرص‌هاي جلوگيري است. از درمان‌هاي ديگر بخصوص در كساني كه كيست تخمداني يا نازايي دارند، جراحي است. با وجود اين درمان‌ها هميشه امكان عوداند و متريوز وجود دارد اما در يائسگي به دليل نبودن هورمون‌ها اين ضايعات ديگر رشد نكرده و بتدريج از بين مي‌روند.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان