سرطان تخمدان در بين سرطان‌هاي دستگاه تناسلي زنانه از خطرناك‌ترين سرطان‌هاست. اين سرطان كه هفتمين سرطان شايع در ميان زنان و پنجمين سرطان كشنده در زنان است، چندين نوع دارد كه برخي در سنين زير 20 سال و برخي پس از يائسگي شايعند.

نوع شايع‌تر آن در سنين 56 تا60 سالگي رخ مي‌دهد اما شيوع كلي سرطان تخمدان در زنان حدود 2 تا 3 درصد در تمامي سنين است.

در مورد علت و راه‌هاي پيشگيري از اين سرطان تحقيقات وسيعي انجام شده كه نتايج آن نشان مي‌دهد، ارتباط تنگاتنگي با ميزان هورمون‌هاي زنانه و نسبت اين هورمون‌ها دارد، به طوري كه در زناني كه مشكل نازايي داشته و بچه‌دار نشده‌اند، اين سرطان شايع‌تر است و در كساني كه حداقل يك‌بار بچه‌دار شده‌اند، احتمال اين بيماري كمتر و در كساني كه 2 بچه دارند احتمال سرطان تخمدان 70 درصد كمتر مي‌شود.

نكته جالب در پيشگيري از اين بيماري اثر فوق‌العاده مصرف قرص‌هاي جلوگيري است كه ثابت شده مصرف 5 ساله اين قرص‌ها موجب كاهش 50 درصدي احتمال سرطان تخمدان مي‌شود و در كساني كه سابقه خانوادگي سرطان تخمدان را دارند (مثلا در خواهر يا مادر) توصيه اكيد به مصرف قرص‌هاي جلوگيري هم به عنوان روش جلوگيري از بارداري و هم به عنوان روشي براي پيشگيري از سرطان تخمدان مي‌شود. همين طور ديده شده بستن لوله‌هاي رحمي هم مختصري احتمال بروز اين سرطان را كم مي‌كند.

در مورد تاثير ژنتيك در بروز سرطان تخمدان تحقيقات زيادي شده است اما تنها 5 تا 10 درصد سرطان‌هاي تخمدان در كساني رخ داده كه سابقه اين بيماري را در خانواده خود داشته‌اند و در اين زمينه تغييراتي در چند ژن خاص ملاحظه شده كه خوشبختانه امكان بررسي آزمايشگاهي اين ژن‌ها در ايران وجود دارد و در صورت وجود سابقه خانوادگي يا حضور اين ژن‌هاي تغيير يافته در يك خانم، اين فرد نياز به مراقبت‌هاي خاص و در صورت امكان برداشتن رحم و تخمدان‌ها جهت كاهش احتمال ابتلا به سرطان تخمدان دارد هر چند حتي برداشتن تخمدان‌ها در يك خانم احتمال ابتلا به انواع خاصي از سرطان تخمدان را به صفر نمي‌رساند.

به هر حال درخصوص روش‌هاي اسكرينينگ يا بيماريابي زود هنگام سرطان تخمدان مطالعاتي شده اما روشي كه مطمئن بوده و مقرون به صرفه باشد يافت نشده است اما به تمام خانم ها توصيه مي‌شود، سالانه تحت معاينه كامل لگن توسط متخصص زنان قرار گيرند تا در صورت شروع بيماري زودتر تشخيص داده شده و تحت درمان قرار گيرند. اما در مورد كساني كه احتمال بالاتر ابتلا به سرطان تخمدان را دارند، علاوه بر مراجعات بيشتر، به معاينه لگني، سونوگرافي واژينال و بررسي‌هاي آزمايشگاهي خاص توصيه مي‌شود.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان