غدد طبيعي موجود در بيني و گلو در شبانه‌روز حدود يك تا 2 ليتر ترشح دارند. اين ترشحات سطوح داخلي حفره‌هاي بيني را مرطوب مي‌كند و باعث تميز و مرطوب شدن هواي داخل بيني و به دام افتادن ذرات مضر و باكتري‌هاي موجود در هواي استنشاقي مي‌شود. سلول‌هاي سطوح داخل بيني و سينوس‌ها حاوي مژك‌هايي هستند كه به طور هماهنگ و منظم به طرف ته حلق نوسان مي‌كنند و باعث مي‌شوند ترشحات بيني و سينوس‌ها به طرف ته حلق رانده شوند. وقتي ترشحات به ته حلق رسيدند به طور طبيعي و به نحوي ناخودآگاه توسط فرد بلعيده مي‌شوند. در مواردي كه ميزان ترشحات بيني و سينوس‌ها افزايش يابد يا قوام، طعم، بو و غلظت ترشحات تغيير كند، معمولا فرد متوجه وارد شدن اين ترشحات از پشت بيني به حلق خود مي‌شود و از آن رنج مي‌برد. اختلال در بلع نيز از جمله علل احساس افزايش ترشحات پشت حلق است.

علائم ترشحات غيرطبيعي

به دنبال سرماخوردگي، آنفلوآنزا، آلرژي، قرار گرفتن در هواي سرد يا نور خيره‌كننده، مصرف بعضي از مواد غذايي مثل فلفل و ادويه تند، حاملگي و تغييرات هورموني ترشحات روشن و شفاف بيني افرايش مي‌يابد. بعضي از داروها ازجمله قرص‌هاي ضدبارداري و داروهايي كه براي درمان فشارخون مصرف مي‌شوند و همين طور اختلالات ساختماني بيني مثل انحراف تيغه بيني نيز مي‌تواند باعث افزايش ترشحات روشن و رقيق بيني شوند.

افزايش ترشحات غليظ

در زمستان وسايل گرمازا باعث خشك‌شدن هواي داخل منازل مي‌شود. اين خشكي هوا باعث غليظ شدن ترشحات داخل بيني مي‌شود. عفونت بيني و سينوس‌ها نيز عامل افزايش ترشحات غليظ بيني است. اگر ترشحات رقيق و روشن بيني به ترشحات غليظ و سبزرنگ تبديل شود نشان از عفونت باكتريايي سينوس‌هاست. در بچه‌ها ترشحات غليظ يك طرفه يعني فقط از يك بيني احتمالا به دليل وجود جسم خارجي در داخل بيني است. در چنين موردي معمولا ترشحات بيني كودك بدبو نيز هست.سينوس‌ها حفره‌هايي در داخل استخوان‌هاي صورت هستند. هر كدام از سينوس‌ها از طريق مجرايي به داخل بيني راه پيدا مي‌كند. ترشحات طبيعي سينوس‌ها از طريق اين مجرا به بيني وارد مي‌شود. اگر به دليل روندهاي التهابي مثل سرماخوردگي يا حساسيت بيني مجاري ارتباطي سينوس‌ها به بيني بسته شود سينوس‌ها دچار عفونت حادي مي‌شوند كه به آن سينوزيت گفته مي‌شود. مبتلايان به سينوزيت حاد بايد تحت درمان دارويي قرار گيرند.

وقتي مجراي ارتباطي سينوس به بيني به مدت طولاني بسته باقي بماند به تدريج بر تورم مخاط مفروش‌كننده داخل سينوس‌ها افزوده مي‌شود، به نحوي كه داخل سينوس پوليپ يا كيست تشكيل مي‌شود. اين حالت را سينوزيت مزمن مي‌ناميم كه علامت اصلي آن ترشحات عفوني مزمن و مداوم پشت حلق است.

دكتر محمدحسن عامري

متخصص گوش، حلق و بيني