پایگاه پرستاران دانشگاه بقیه الله(عج)

گلوكوم يا آب سياه چشم در واقع به گروهي از بيماري‌ها اطلاق مي‌شود كه منجر به آسيب عصب بينايي مي‌شود. عصب بينايي متشكل از رشته‌هاي عصبي تمام قسمت‌هاي شبكيه يا پرده چشم است.

در بيماري آب سياه برخي از اين رشته‌هاي عصبي صدمه مي‌بينند، بنابراين پيام عصبي به مغز نمي‌رسد و نقاط كور در ميدان ديد فرد ايجاد مي‌شود. در صورت عدم درمان بيماري، رشته‌هاي عصبي بيشتري آسيب مي‌بينند. اين امر موجب مي‌شود فرد ديد تونلي داشته باشد كه در واقع شبيه نگاه كردن از يك لوله باريك و طولاني است اين مشكل در ادامه و در صورت عدم درمان صحيح، مي‌تواند منجر به نقص بينايي يا كوري شود و فرد را از نعمت بينايي محروم ‌سازد.

اين بيماري بتدريج بينايي را از بين مي‌برد، حدود 80 درصد افراد مبتلا از بيماري خود خبر ندارند و از آنجا كه اين بيماري معمولا با درد همراه نيست و چون از دست دادن ديد به‌طور آهسته و تدريجي اتفاق مي‌افتد و علائم ديگري ندارد براحتي قابل درك نيست.

اين بيماري در بسياري از موارد طي معاينه پزشكي تشخيص داده مي‌شود.توجه داشته باشيد كه پس از 40 سالگي بايد حداقل سالي يكبار معاينه چشم انجام مي‌شود.

نكته مهم اينجاست كه آب سياه به عنوان يك مورد اورژانسي در چشم پزشكي تلقي مي‌شود، به همين دليل شناخت علائم هشداردهنده در اين بيماري از اهميت زيادي برخوردار است. در اين بين مهم‌ترين علائم هشداردهنده شامل سفت و دردناك شدن كره چشم به اين صورت كه شما هنگام پلك زدن احساس درد شديدي داشته باشيد، مي‌شود. همچنين گشاد شدن مردمك و عدم پاسخ به نور كه البته اين مورد بيشتر در معاينه توسط پزشك تشخيص داده مي‌شود اما به هر حال در شرايط بحراني خيلي كار مشكلي نيست و همراهان بيمار هم مي‌توانند اين موضوع را در منزل توسط يك چراغ قوه چك كنند.

قرمزي كره چشم كه بيمار احساس مي‌كند لحظه به لحظه چشمش قرمزتر مي‌شود، تاري ديد يا ديدن‌هاله در اطراف نورها كه اين مورد از اهميت بيشتري برخوردار است و سردرد بسيار شديد كه گاهي به علت درد شديد حالت تهوع، استفراغ و ضعف هم رخ مي‌دهد را هم مي‌توان از جمله اين علائم دانست.

چشم ما مرتبا در حال گردش است. اين جريان را مي‌توان به يك وان دستشويي كه شيرش همواره باز است تشبيه كرد كه اگر خروج آب به هر طريق مسدود شود، آب در وان جمع مي‌شود. چشم ما هم به همين شكل است كه اگر خروج مايع زلاليه به هر طريقي مسدود شود، فشار مايع درون چشم بالا مي‌رود و اين امر باعث مي‌شود عصب بينايي صدمه ببيند.

بسته شدن اين مجاري به چند علت ايجاد مي‌شود؛ تنگ شدن مجاري تخليه با بالا رفتن سن و معيوب بودن مجاري تخليه چشم از جمله آنهاست. در ضمن ورقه كاغذ شناوري در حوالي مجاري تخليه آب مي‌تواند يكباره روي مجرا افتاده و آن را مسدود كند و جريان خروج آن را قطع كرده و در نهايت شرايط ديگر چون جراحات، مصرف برخي داروها، خون‌ريزي‌ها، تومورها و التهاب‌ها هم از جمله عوامل بسته شدن مجاري هستند.

به طور كلي در بين همه اقشار جامعه افرادي هستند كه ريسك ابتلا به آب سياه در آنها بيشتر است. افراد بالاي 60 سال يا افرادي كه سابقه خانوادگي آب سياه حاد يا مزمن چشم دارند از جمله آنها محسوب مي‌شوند. كساني كه ديابت دارند هم ريسك ابتلا به آب سياه بالايي دارند.

همچنين بسياري از داروها فشار داخل چشم را بالا مي‌برند؛ از جمله قرص‌هاي سرماخوردگي و آلرژي، آنتي‌هيستامين‌ها، آرام بخش‌ها، دارو‌هاي كورتيزوني و داروهاي مختلف براي مشكلات معده و روده. آب سياه كاربران كامپيوتر را نيز تهديد مي‌كند. استفاده زياد از كامپيوتر مي‌تواند به بيماري آب سياه بخصوص در ميان افرادي كه نزديك بين هستند منجر شود.

بايد توجه داشته باشيم كه بهداشت چشم نقش بسيار مهمي در كاهش ريسك ابتلا به آب سياه دارد. توصيه مي‌شود اشك را زير چشم پاك كنيد. چرا كه با وارد كردن وسيله‌اي خارجي در چشم براي پاك كردن اشك، احتمال ابتلا به آلودگي و عفونت را بالا برده‌ايد. همچنين كساني كه در محيط‌هاي آلوده مشغول به كار هستند مي‌توانند با كمي پنبه و آب گرم گرد و خاك را از مژه‌هاي خود پاك كنند.

روند درماني بيماران مبتلا به آب سياه ‌بايد هر چه زودتر آغاز شود.

درمان در مراحل اوليه با داروهاي خوراكي همچون تيمولول، تباكسولول و استازولوميد، دروزولاميد پيلوكارپسين يا قطره‌هاي نفرين انجام مي‌شود كه در همه موارد كل روند درمان بايد زير نظر يك متخصص چشم پزشكي صورت گيرد. در صورتي كه نتوان حتي با قطره‌هاي چشمي بيماري را كنترل كرد، مي توان از جراحي با ليزر كمك گرفت.

گلوكوم‌ها انواع گوناگوني دارند كه تشخيص هر كدام و انتخاب روند درماني‌شان با هم متفاوت است.

گلوكوم زاويه بسته تحت حاد: اين نوع بيماري نوع حاد گلوكوم به شمار مي‌رود و همه افرادي كه به‌طور حاد مبتلا به آب سياه مي‌شوند، در حقيقت از اين نوع گلوكوم مي‌ترسند. علائم اين نوع آب سياه شامل حملات كوتاه مدت و راجعه درد،قرمزي،تاري ديد يك طرفه همراه با ديدن‌هاله اطراف نور است.

گلوكوم زاويه بسته مزمن: اين نوع آب سياه با كاهش وسيع ميدان بينايي تظاهر پيدا مي‌كند، اين نوع هيچ‌گاه دچار حملات افزايش فشار داخل چشم نمي‌شود و البته درمانش تنها با جراحي است.

گلوكوم مادرزادي: اين بيماري براثر ناهنجاري‌هاي رشد ساختمان چشم ايجاد مي‌شود. تشخيص گلوكوم مادرزادي معمولا تا يك سالگي داده مي‌شود. اشك ريزش اولين و شايع‌ترين علامت آن است. علائم ديگر آن حساسيت به نور و كاهش شفافيت قرنيه است، در اين بيماري قرنيه بزرگ مي‌شود و به دنبال آن چشم نيز بزرگ مي‌شود. پارگي چشم با ضربه خفيف و كوري نتايج اين بيماري است.

گلوكوم ثانويه: اين نوع آب سياه كه از طريق بيماري‌هاي ديگر اتفاق مي‌افتد مثل بيماري‌هاي آب‌مرواريد، تومور چشمي و هر بيماري ديگري كه باعث درد چشم مي‌شوند.

هشدار به كاربران كامپيوتر: خطر بيماري آب سياه چشم در كمين شماست.