سوراخ‌هاي بيني مدخل ورود هوا به درون دستگاه تنفسي هستند و سينوس‌ها حفره‌هايي در داخل استخوان‌هاي جمجمه هستند كه به سوراخ‌هاي بيني راه دارند. موكوس كه مايعي لزج و چسبنده است، سطح مخاط بيني و سينوس‌ها را پوشانده است و باعث مي‌شود هوايي كه از بيرون وارد مجاري تنفسي مي‌شود، مرطوب شده و ذرات معلق آن نيز گرفته شود. براي آن كه موكوس بتواند به خوبي اين كار را انجام دهد مرتب ترشح شده و جريان مي‌يابد. به اين منظور به طور متوسط در 24 ساعت 2 ليتر موكوس ترشح مي‌شود.

وقتي ويروس‌ها به داخل مجراي بيني وارد مي‌شوند، ترشح موكوس بيشتر شده و اين باعث احساس پري و آب‌ريزش بيني مي‌شود. از طرفي به دليل اين كه سينوس‌ها بايد ترشحاتشان را به داخل بيني تخليه كنند، آنها نيز دچار پري و التهاب مي‌شوند. ويروس‌ها تنها عامل ايجاد پري و ترشح زياد بيني نيستند، يكي از عوامل مهم در اين مورد محرك‌هاي خارجي يا همان آلرژن‌ها هستند.

برخي ذرات معلق در هوا مثل گرده‌هاي گياهان، ذرات مربوط به پشم و پر حيوانات نيز مي‌توانند در مخاط بيني واكنش حساسيتي ايجاد كنند و باعث آب‌ريزش و پري بيني به صورت طولاني مدت شوند كه به اين حالت رينيت آلرژيك مي‌گويند.

در صورتي كه اين گونه الرژي‌ها درمان نشوند و مدت‌ها ادامه داشته باشند، مخاط بيني ضخيم شده و گاه دچار زائده اضافي مي‌شود كه به آن پوليپ بيني مي‌گوييم. رينيت آلرژيك، پوليپ‌هاي بيني و انحراف تيغه بيني از دلايلي هستند كه باعث مختل شدن درناژ مجراي بيني شده و راه تخليه سينوس‌ها را مسدود مي‌كنند.

چنين سينوس‌هايي مستعد ايجاد عفونت و التهاب بوده كه به آن سينوزيت مي‌گوييم. علائم اصلي سينوزيت شامل احساس پري و فشار در صورت، پري بيني، ترشحات چركي از بيني‌ها و كاهش حس بويايي مي‌باشند. همچنين علائمي همچون بوي بد دهان، درد دندان‌هاي بالايي و احساس فشار در گوش‌ها نيز وجود دارند.

در مورد تشخيص و درمان سينوزيت بايد به چند نكته مهم اشاره شود:

اول اين كه هر گونه سردرد به معني وجود سينوزيت نيست و در واقع سينوزيت به ندرت علت سردرد است.

دوم اين‌كه سي‌تي‌اسكن سينوس در حال حاضر راه تشخيصي اصلي براي بيماري سينوزيت است كه در اكثر نقاط كشور در دسترس است و نه تنها به خوبي وجود چرك در سينوس‌ها را نشان مي‌دهد بلكه وجود انحراف بيني و پوليپ را نيز نشان مي‌دهد.

سوم اين‌كه هر گونه ترشح طولاني بيني و سردرد لزوما به معناي سينوزيت نيست بلكه در بيشتر موارد اين علائم مربوط به رينيت آلرژيك هستند كه مي‌بايست با اجتناب از آلرژن‌ها و نيز اسپري‌هاي كورتون درمان شوند.

دكتر رضا كريمي

متخصص بيماري‌هاي داخلي