پایگاه پرستاران دانشگاه بقیه الله(عج)

سرطان سينه تومور بدخيمي است كه از سلول‌هاي سينه شروع شده و ممكن است به بافت‌هاي مجاور نيز بكشد و متاستاز شود، چون سرطان سينه در زنان شايع‌تر است بنابراين افراد تصور مي‌كنند مردان از اين بيماري در امان هستند و همين مساله باعث مي‌شود معمولا بيماران در مراحلي از سرطان سينه به پزشك مراجعه كنند كه بيماري بشدت پيشرفت كرده و كار زيادي براي آنها نمي‌توان انجام داد. سن خطر براي شروع سرطان سينه در زنان 50 سال و براي مردان بين 60 تا 70 سال است. در واقع سرطان سينه در مردان كمتر از يك درصد از مبتلايان به اين بيماري راشامل مي‌شود. تا قبل از سن بلوغ، بافت سينه در دختران و پسران تقريباً به يك شكل است ولي با رسيدن به اين سن، در دختران تخمدان‌ها هورمون زنانه استروژن ترشح مي‌كنند كه باعث رشد مجاري سينه و افزايش بافت سينه مي‌شود. اما در پسران هورمون مردانه تستوسترون كه از طريق بيضه‌ها ترشح مي‌شود، مانع رشد بافت سينه مي‌شود. به همين دليل مردان كمتر در معرض ابتلا به سرطان سينه قرار دارند. به عبارتي چون سلول‌هاي مجاري سينه در مردان كمتر از زنان رشد مي‌كنند و سلول‌هاي سينه به طور دائم تحت تأثير اثرات رشد هورمون‌هاي زنانه قرار ندارند، خطر سرطان سينه در آنها كمتر است.

اطلاعاتي كه از سرطان سينه در مردان به دست آمده حاكي از آن است كه اين بيماري همانند سرطان سينه در زنان است و حتي علائم، روش‌هاي تشخيصي و درمان آن هم بسيار شبيه اين سرطان در زنان است. فراموش نكنيد نادر بودن اين بيماري در مردان دليل بر وجود نداشتن آن نيست. پس شما هم به‌عنوان يك مرد بهتر است از علائم اين بيماري مطلع باشيد تا با مشاهده كوچك‌ترين علامت مشكوكي پزشك خود را در جريان بگذاريد.

از شايع‌ترين علائم سرطان سينه، وجود توده سفت و بدون درد در بافت سينه، تغييرات ايجاد شده در پوست سينه مانند پوسته پوسته شدن، چروك شدن پوست، قرمزي و زخم شدن هستند. همچنين ايجاد تغييراتي در نوك سينه مانند قرمزي آن يا فرورفتگي نوك سينه و تغيير اندازه نوك سينه در كنار خروج مايع خون آلود و آبكي از نوك سينه و وجود توده سفت در زير بغل را هم مي‌توان از جمله علائم شايع سرطان سينه محسوب كرد.

در مواردي هم كه تومورهاي سرطاني سينه به استخوان‌ها متاستاز كنند، فرد ممكن است دچار درد در ناحيه متاستاز شده شود. علائم سرطان سينه پيشرفته هم مانند علائم ساير سرطان‌هاست كه مي‌توان به احساس ناراحتي، ضعف و كاهش وزن اشاره كرد. در صورتي كه اين علائم بموقع و در مراحل اوليه بيماري تشخيص داده شوند، شانس بهبود مردان مبتلا 75 تا 100 است، اما با پيشرفت بيماري و عدم تشخيص بموقع شانس زنده ماندن و بهبود به نسبت كاهش مي‌يابد.

به طور كلي سرطان سينه در مردان انواع مختلف دارد كه به طور معمول به 3 شكل مشاهده مي‌شود. گروه اول سرطاني است كه از مجاري شير آغاز مي‌شود. سرطان سلول‌هاي مجراي شير از شايع‌ترين انواع سرطان سينه در مردان به شمار مي‌رود. اين نوع سرطان از مجاري سينه شروع مي‌شود. نوع دوم سرطاني است كه در غدد توليد كننده شير شروع مي‌شود. سرطان سلول‌هاي غدد شيري در مردان نادر است، چون تعداد غدد شيري در بافت سينه مردان بسيار اندك است. نوع سوم، سرطاني است كه به نوك سينه‌ها گسترش يافته است. در اين مورد تومورهاي سرطاني ممكن است از مجاري سينه به‌نوك سينه گسترش يافته باشد و باعث ايجاد پوستي لايه لايه و زبر در اطراف نوك سينه شود.

تفاوت مردان با زنان در ابتلابه سرطان سينه در اين است كه در زنان، صرف زن بودن و بالا رفتن سن، اصلي‌ترين عامل ابتلا به سرطان سينه هستند و زنان 40 سال به بالا به طور سالانه بايد تحت مراقبت باشند؛ ولي مرد بودن به خودي خود عاملي براي ابتلا به سرطان سينه محسوب نمي‌شود، بنابراين در مردان عوامل محيطي و ژنتيكي در بروز اين بيماري نقش ايفا مي‌كنند.

تغييرات ژنتيكي: برخي مردان ژن‌هاي جهش يافته‌اي را از والدين خود به ارث مي‌برند كه خطر سرطان سينه را در آنها بالا مي‌برد. يكي از اين ژن‌ها، ژن BRCA2 است كه وجود آن در مردان و به ارث بردن آن خطر ابتلا به سرطان سينه و پروستات را افزايش مي‌دهد. همچنين 10 درصد از سرطان‌هاي سينه در مردان جنبه ارثي دارد. از سوي ديگر، مرداني كه در خانواده آنها چندين زن مبتلا به سرطان سينه وجود دارد، بيشتر در معرض خطر هستند.

بالا بودن سن: اگر جزو مردان 60 تا 70 سال محسوب مي‌شويد مراقب باشيد. مردان در اين سنين بيشتر در معرض خطر قرار دارند.

مصرف زياد الكل: مرداني كه الكل زياد مصرف مي‌كنند، احتمال ابتلا به سرطان سينه بيشتري دارند.

مواجه زياد با استروژن: مردها به طور طبيعي مقدار كمي هورمون استروژن توليد مي‌كنند، ولي در شرايط خاصي ميزان اين هورمون در مردان بالاتر رفته و به خاطر قرار گرفتن بدن در معرض مقدار زياد هورمون استروژن، سينه مردان به طور غيرطبيعي بزرگ‌تر از حد معمول مي‌شود. از سوي ديگر مقدار بالاي استروژن خطر بروز سرطان سينه را در آنها افزايش مي‌دهد و نيز استفاده از داروهاي استروژني از قبيل داروهايي كه براي درمان سرطان پروستات يا تغيير در فرآيند عمل جنسي مورد استفاده قرار مي‌گيرد نيز مي‌تواند خطر بروز سرطان سينه را در مردان بالا ببرد.

سندرم كلاين فلتر: اين سندرم نوعي بيماري ژنتيكي محسوب مي‌شود كه از هر 1000 مرد، يك نفر را مبتلا مي‌كند. مردان مبتلا به اين سندرم يك كروموزوم X زنانه اضافي دريافت مي‌كنند. اين افراد ميزان بالايي استروژن توليد مي‌كنند، سينه‌هاي بزرگ‌تر، موي بدن و صورت كم پشت تر و بيضه‌هاي كوچك‌تري دارند و توانايي توليد اسپرم ندارند. مردان مبتلا به اين سندرم 50 درصد بيش از ساير مردان در معرض ابتلا به سرطان سينه قرار دارند.

سيروز كبدي: اين حالت بر اثر مصرف زياد الكل، هپاتيت مزمن ويروسي يا وضعيت ژنتيكي نادري بروز مي‌كند كه باعث تجمع مواد سمي در كبد مي‌شود. در اين شرايط كبد پروتئين‌هايي توليد مي‌كند كه روي انتقال هورمون‌هاي جنسي زنانه و مردانه از طريق جريان خون اثر مي‌گذارد و باعث تغيير آنها مي‌شود. مردان مبتلا به سيروز كبدي ميزان بالايي استروژن در خون خود دارند كه همين عامل خطر بروز سرطان سينه را در آنها افزايش مي‌دهد.

قرار گرفتن در معرض اشعه: استفاده از درمان‌هايي كه در آن از اشعه استفاده مي‌شود مانند درمان‌هايي كه درخصوص سرطان قفسه سينه به كار مي‌روند، مردان را در آينده در معرض ابتلا به سرطان سينه قرار مي‌دهند.

چاقي: مردان چاق بيشتر دچار سرطان سينه مي‌شوند. افزايش تعداد سلول‌هاي چربي در بدن عامل بروز اين خطر است. در واقع سلول‌هاي چربي آندروژن را به استروژن تبديل مي‌كنند و به اين صورت ميزان استروژن در بدن بالا مي‌رود.

تقريبا تمام روش‌هايي كه در شناسايي تومورهاي سرطاني در زنان استفاده مي‌شود در مردان نيز كاربرد دارد. آزمايش باليني كه در آن پزشك سينه را به منظور يافت توده يا ساير تغييرات معاينه مي‌كند، ماموگرافي كه در آن پزشك از اشعه ايكس روي بافت سينه استفاده مي‌كند، آزمايش فراصوت كه در آن از امواج فراصوت براي ارزيابي ناهنجاري‌ها استفاده مي‌شود از جمله اين روش‌ها هستند. همچنين آزمايش ترشحات نوك سينه كه پزشك ترشحات را براي يافت سلول‌هاي سرطاني آزمايش مي‌كند و بيوپسي يا نمونه‌برداري كه طي آن با يك سوزن كوچك از بافت سينه و توده نمونه گرفته مي‌شود را هم بايد به عنوان روش‌هاي تكميلي شناسايي به حساب آورد.

در نهايت پزشك با انجام اين مراحل تشخيصي، مرحله‌اي را كه سرطان سينه در آن قرار دارد، مشخص مي‌كند. در مرحله يك، تومورها بيش از 2 سانت‌ نبوده و به غدد لنفاوي گسترش نيافته‌اند. در مرحله 2، تومورها حداكثر 5 سانتي‌متر بوده و به غدد لنفاوي مجاور گسترش يافته‌اند يا تومورها ممكن است از 5 سانت بزرگ‌تر بوده و سلول‌هاي سرطاني در غدد لنفاوي يافت نشود. در مرحله 3، تومورها بزرگ‌تر از 5 سانت بوده و به چندين غدد لنفاوي گسترش يافته و در نهايت در مرحله 4، سلول‌هاي سرطاني بشدت گسترش يافته و به نقاط دورتر از سينه مانند استخوان، مغز، كبد و ريه‌ها متاستاز شده است.