هفته پيش راجع به علائم سندرم تخمدان پلي كيستيك يا تنبلي تخمدان صحبت شد. گفته شد مهم‌ترين علامت اين بيماري عادت ماهانه‌هاي نا منظم به صورت تاخير پريود است كه علت آن عدم تخمك‌گذاري تخمدان‌هاست. از علائم ديگر اين بيماري هيرسوتيسم يا وجود موهاي زايد وآكنه و تغييرات آزمايشگاهي به صورت افزايش هورمون مردانه است كه البته براي تشخيص، وجود تمامي علائم با هم لازم نيست.

از علائم ديگر اين بيماري وجود كيست‌هاي متعدد كوچك(به اندازه 2 تا 8 ميلي‌متر و به تعداد 5 تا يا بيشتر در هر تخمدان) در سونوگرافي و يا بزرگ شدن تخمدان‌ها است كه باز هم در سونوگرافي ديده مي‌شود.

گفته شد كه اين بيماري مي‌تواند از سنين پايين مثلا 16سالگي شروع شود و درمان قطعي ندارد. آنچه در اين بيماري مهم است، عوارض آن در صورت درمان نكردن است. اين عوارض شامل نازايي است كه در حدود 40 درصد مبتلايان وجود دارد. همچنين احتمال سرطان سينه و رحم در اين افراد بيشتر از افراد عادي است. به علاوه احتمال ابتلا به بيماري ديابت، فشار خون و بيماري قلبي در سال‌هاي بعد در اين افراد زيادتر است.

براي جلوگيري از عوارض فوق بايد اقدام به درمان بيماري كرد. هدف از درمان، منظم شدن عادت ماهانه و در نتيجه تخمك‌گذاري منظم تخمدان‌ها است. اين كار در درجه اول با كاهش وزن(در بيماراني كه وزن بالاتر از نرمال دارند) انجام مي‌شود. ديده شده در كساني كه 5 تا 10 در صد وزنشان طي 6 ماه كاهش يافته تخمك‌گذاري به صورت خود به خودي انجام شده و نياز به داروي اضافه نداشته‌اند.

از درمان‌هاي ديگر اين بيماري استفاده از قرص «متفورمين» يا «گلوكوفاژ» است. اين دارو كه معمولا در درمان ديابت استفاده مي‌شود، در اين بيماران به دليل تاثير دارو بر تخمك‌گذاري استفاده مي‌شود و ميزان قندخون طبيعي را تغيير نمي‌دهد اما براي تاثير مناسب بر تخمدان‌ها بايد حداقل 6 تا 8 هفته مصرف شود تا موجب تخمك‌گذاري و منظم شدن عادت ماهانه شود. دوره مصرف اين دارو حدود يك سال و گاه بيشتر است.

در كساني كه تمايل به بارداري دارند، اين دارو همراه با كلوميفن جهت تحريك تخمك‌گذاري مصرف مي‌شود. در نهايت در كساني كه تمايل به بارداري ندارند، داروهاي هورموني ديگر مثل قرص پروژسترون يا بهتر از آن قرص‌هاي جلوگيري از بارداري موجب تنظيم عادت ماهانه مي‌شوند. ديده شده مصرف اين داروها به مدت 3 تا 6 ماه موجب تنظيم عادت ماهانه به مدت طولاني (گاه يك سال) شده است اما همان‌طور كه گفته شد اين بيماري مزمن بوده و در اغلب افراد مجددا عود مي‌كند و عادت ماهانه‌ها دوباره نامنظم مي‌شوند.

دكتر ثريا عالمي

جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان وزایمان