هفته اخير مطلع شديم شوراي عالي بيمه يكي از پرمصرف‌ترين داروهاي پوستي به نام آكوتان و انواع مشابه آن (ايزوترتينوئين، دكوتان) را از پوشش بيمه‌اي خارج كرده و بيمه شدگان تامين اجتماعي اولين گروه بيماران بوده‌اند كه ديگر قادر به دريافت اين دارو با دفترچه بيمه خود نيستند. مراجعه و شكايت مكرر بيماران و درخواست آنان به دريافت داروي موثر جايگزين، فرصتي فراهم آورد تا صرف نظر از عواقب و تبعات اين اقدام و تصميم ناگهاني كه به‌واقع نيازمند بررسي بيشتر با نظر مشورتي متخصصان پوست بوده به جايگاه ويژه اين دارو به عنوان موثرترين داروي پوستي تجويز شده از سوي پزشكان متخصص پوست بپردازيم.

عمده‌ترين علت مصرف اين دارو براي آكنه يا جوش‌هاي مقاوم به درمان، بعضي بيماري‌هاي التهابي و عفوني پوست و همچنين بعضي بيماري‌هاي پوستي با منشأ ژنتيك و ارث است.

يكي از اجزاي مهم پوست غده سباسه است كه با توليد سبوم يا چربي مخصوص پوست، آن را نرم، لطيف و مقاوم نگه مي‌دارد. تعداد غدد سباسه در نواحي سر و صورت بيشتر از ساير نقاط بدن است و به همين دليل، اين نقاط از بدن زودتر از ساير نقاط بدن چرب شده و نيازمند شستشوي بيشتر است و در شرايطي خاص تحت تاثير عوامل هورموني بخصوص در دوران بلوغ يا عوامل ارثي، محيطي، دارويي و ديگر علل ناشناخته، تعداد و اندازه اين غدد بيشتر و بزرگ‌تر شده و ميزان توليد سبوم يا چربي پوست بشدت افزايش مي‌يابد كه نتيجه آن بروز جوش يا آكنه و در موارد شديدتر كيست‌هاي عفوني زيرپوستي است كه عدم درمان يا درمان نامناسب منجر به تخريب پوست و بروز اسكار يا جوشگاه دائمي در زيباترين عضو بدن يعني پوست صورت مي‌شود و مي‌تواند ضمن آسيب و صدمات روحي جبران‌ناپذير و كاهش فعاليت‌هاي مفيد اجتماعي، هزينه‌هاي گزافي را به فرد بيمار، خانواده و اجتماع او براي رفع جوشگاه و كسب زيبايي اوليه در آينده تحميل كند.

به همين لحاظ آكوتان تنها داروي موثري است كه مي‌تواند فعاليت غيرطبيعي غدد سباسه را در مدت مشخص (6 ماه تا يك سال) به طور چشمگيري كنترل و درمان و از بروز جوشگاه دائمي جلوگيري كند. اما اين به آن معني نيست كه هر جوش و آكنه‌اي بايد با داروي آكوتان درمان شود. زيرا اولا آكنه‌هاي خفيف تا متوسط با داروهاي موضعي و ساير آنتي‌بيوتيك‌هاي خوراكي قابل كنترل و درمان هستند و از سوي ديگر بايد مراقب عوارض موقت آكوتان همانند افزايش آنزيم‌هاي كبدي، چربي خون و خشكي پوست، چشم و لب‌ها باشيم. بنابراين انجام آزمايش در شروع درمان و به فاصله هر 2 ماه تا پايان درمان (حداكثر يك سال) ضروري است و مهم‌تر آن كه خانم‌ها حداقل 6 ماه بعد از مصرف آخرين قرص مجاز به شروع بارداري هستند.

نتيجه آن كه بيمار مبتلا به نوع شديد آكنه كه به درمان‌هاي معمولي پاسخ نداده و مدت‌ها از آنتي‌بيوتيك خوراكي همانند سايكلين‌ها استفاده كرده بي آن كه شاهد درمان موفقي باشد (كه مصرف طولاني مدت اين داروها نيز علاوه بر هزينه بالا موجب عوارض جدي خواهند بود) بايد با نظر پزشك متخصص پوست بلافاصله تحت درمان داروي آكوتان قرار گيرد. هزينه درمان موثر 6 ماه تا يك سال آكوتان بسيار كمتر از هزينه‌هاي گزاف ليزر و جراحي‌هاي زيبايي آينده خواهد بودكه زيان و خسران آن (وقت، تالمات روحي و هزينه‌ها) نه تنها متوجه بيمار و خانواده او خواهد بود، بلكه به نوعي جامعه را نيز متاثر مي‌كند.

دکتر سید ناصر عمادی 

درمانگاه پوست بیمارستان بقیه الله(عج)