پایگاه پرستاران دانشگاه بقیه الله(عج)

اين سلول‌هاي سرطاني، معمولا در نزديكي غدد لنفاوي اطراف كليه يافت مي‌شوند و در حالت متاستاز ممكن است به ريه‌ها، استخوان‌ها و كبد هم گسترش يابند يا از يك كليه به كليه ديگر سرايت كنند كه در اين شرايط درمان بسيار دشوار بوده و در بيشتر موارد بيماران جان خود را از دست مي‌دهند. متاسفانه حدود 30 درصد از موارد سرطان‌كليه منجر به متاستاز مي‌شود. سرطان بدخيم كليه حدود 3 درصد از بيماران را تشكيل مي‌دهد و به دليل نداشتن علائم مشخص و زودهنگام، معمولا در مراحل پاياني تشخيص داده مي‌شود و در مقابل پرتودرماني و شيمي‌درماني مقاوم هستند. اين بيماري بيشتر در دهه چهارم تا ششم زندگي سراغ فرد مي‌آيد و بيشتر افراد بالاي 40 سال را مبتلا مي‌كند و در مردان شايع‌تر از زنان است.

پزشكان و محققان به درستي نتوانسته‌اند علل اصلي بروز سرطان كليه را كشف كنند ولي برخي بر اين باورند كه جهش‌هاي ژنتيك در DNA افراد مي‌تواند باعث ايجاد سرطان كليه شود. اين جهش‌ها باعث رشد و تقسيم سريع سلول‌ها مي‌شود. سپس با تجمع غيرعادي آنها، توموري ايجاد مي‌شود كه حتي ممكن است فراتر از سطح كليه‌ها رفته و به ديگر نقاط بدن هم گسترش يابد. برخي عوامل محيطي و ژنتيكي در بروز سرطان كليه اثر دارند.

سيگار كشيدن خطر ابتلا به سرطان كليه را 2 برابر (40 درصد) افزايش مي‌دهد و براي ترك آن هيچ وقت دير نيست، چرا كه با كاهش مصرف سيگار، اين خطر كاهش مي‌يابد.

همچنين اگر چاق هستيد، به فكر كاهش وزن خود باشيد. چاقي عامل ديگري است كه بخصوص در زنان عامل بروز سرطان كليه به شمار مي‌رود.

افزايش فشار خون هم يكي ديگر از آن عواملي است كه ارتباط مستقيمي با وقوع سرطان كليه دارد. پس چنانچه فشار خون بالايي داريد، بيشتر مراقب باشيد.

در ضمن بيماراني كه به طور اكتسابي در معرض ابتلا به بيماري كيستيك كليه هستند و در طولاني‌مدت تحت دياليز قرار دارند، 30 درصد بيشتر مستعد ابتلا به سرطان كليه هستند.

آمارها نشان مي‌دهند مردان بيش از زنان دچار اين بيماري مي‌شوند و در ميان نژادهاي آمريكايي، آفريقايي و سفيدپوستان اين بيماري زياد ديده مي‌شود.

بهتر است از مصرف غذاهاي پركالري پرهيز كنيد و از انجام فعاليت‌هاي بدني غافل نشويد، چون غذاهاي پركالري و كم‌تحركي خطر سرطان كليه را بالا مي‌برد. شرايط شغلي هم ممكن است در برخي موارد، افراد را در معرض ابتلا به اين بيماري قرار دهد. به عنوان مثال، افرادي كه در محل كار خود با برخي مواد شيميايي همچون آزبست و كادميوم سر و كار دارند، بيشتر در معرض اين بيماري هستند.

همچنين اگر در خانواده شما سابقه ابتلا به سرطان كليه وجود دارد، شما بيشتر در معرض خطر هستيد و با مشاهده هر يك از علائمي كه ذكر كرديم، حتما با پزشك مشورت كنيد.

آن دسته از زناني كه تخليه رحم داشته‌اند، به خاطر عوامل هورموني و آسيب‌هايي كه ممكن است هنگام عمل به كليه وارد شود 2 برابر بيشتر در معرض ابتلا به سرطان كليه قرار دارند.

فراموش نكنيد كه استفاده زياد از برخي داروهاي مسكن مانند آسپيرين، پاراستامول و گروهي از داروهاي ضدالتهابي غيراستروئيدي مانند ايبوپروفن تا حدودي خطر ابتلا به سرطان كليه را افزايش مي‌دهد. در نهايت برخي رژيم‌هاي غذايي مانند استفاده از گوشت‌هايي كه زياد پخته شده‌اند يا مصرف زياد چربي‌ها، خطر ابتلا به سرطان كليه را بالا مي‌برد، به طوري كه رعايت اين موارد و مصرف هر چه بيشتر ميوه‌ها و سبزيجات خطر اين بيماري را تا حدود زيادي كاهش مي‌دهد.

با ديدن علائم سرطان هر چه سريع‌تر به پزشك مراجعه كنيد. پزشك ابتدا براي تشخيص عارضه، شرح حال كلي از وضعيت جسماني، سابقه خانوادگي و عوامل پرخطر را جويا مي‌شود. در معاينه جسماني، پزشك به دنبال علامت و نشانه‌هايي از بيماري همچون بالا بودن دماي بدن، بالا بودن فشار خون و وجود توده قابل لمس در ناحيه شكم يا پهلوها مي‌گردد.

تجويز آزمايش خون و ادرار: اين نوع آزمايش به پزشك در پي بردن به علائم سرطان كمك خواهد كرد. آزمايش خون وجود سلول‌هاي قرمز خوني و ساير مواد را مشخص مي‌كند و آزمايش ادرار هم ميزان قند خون، پروتئين‌ها و باكتري‌ها را مورد بررسي قرار مي‌دهد.

سي‌تي‌اسكن: در اين روش با اشعه ايكس تصويري جزئي از كليه تهيه و براي شفافيت عكس‌ها از ماده حاجب استفاده مي‌شود.

ام‌آر‌آي: در اين روش از امواج راديويي و ميدان‌هاي مغناطيسي قوي براي تصويربرداري از كليه‌ها استفاده مي‌شود. انرژي اين امواج توسط بافت كليه جذب شده و به صورت الگوهاي شناختي روي صفحه مانيتور به تصوير درمي‌آيد.

اسكن پرتونگاري انتشاري پوزيترون: در اين روش كه يك نوع تصويربرداري ويژه است اطلاعات دقيقي درخصوص محل قرارگيري تومور و چگونگي گسترش آن به دست مي‌آيد. در اين شيوه از گلوكز راديواكتيو براي تعيين محل سرطان استفاده مي‌شود، چون سلول‌هاي سرطاني بيش از سلول‌هاي عادي اين مواد را جذب مي‌كنند.

اسكن استخواني: اين اسكن، انتشار سرطان به استخوان‌ها را نشان مي‌دهد. در طول اين آزمايش به بدن بيمار عوامل راديواكتيوي را تزريق مي‌كنند كه در تمام بدن پخش شده و در مناطقي از آن كه سلول‌هاي سرطاني قرار دارند، تجمع مي‌يابند.

آزمايش فراصوت: در اين تصويربرداري از امواج صوتي با فركانس بالا استفاده مي‌شود و انسان قادر به شنيدن آنها نيست و با كمك آن، تصويري كلي از بدن به نام سونوگرام ايجاد مي‌شود كه وجود تومور يا كيست را نشان مي‌دهد. اين تصوير از پژواك امواج صوتي روي سطح كليه يا ساير اندام‌ها تشكيل مي‌شود. در اين روش از وسيله‌اي به نام مبدِل استفاده مي‌شود كه روي بخش بالايي شكم قرار مي‌گيرد و مانيتوري، اين صداهاي پژواك شده را به تصوير تبديل مي‌كند.

آزمايش پيلوگرام درون وريدي: در اين روش كه براي تصويربرداري از مجاري ادراري شامل كليه‌ها، مثانه و رحم به كار مي‌رود، پزشك ماده حاجب را به وريد (سياهرگ) بازو تزريق مي‌كند. در تشخيص سرطان اين ماده در بدن حركت مي‌كند و در كليه‌ها جمع شده و هر گونه توده شكمي را در داخل آنها نشان مي‌دهد.

آنژيوگرافي: اين روش تصويربرداري همانند سي‌تي‌اسكن بوده و براي بررسي عروق خوني صورت مي‌گيرد. در بيماران مبتلا به سرطان كليه، پزشك ماده حاجبي را به درون سرخرگ‌هاي خوني، تزريق مي‌كند. سلول‌هاي سرطاني اين مواد را جذب كرده و روي آنژيوگرام نشان داده مي‌شود.

بيوپسي (نمونه‌برداري): نمونه‌برداري از بافت كليه، مؤثرترين روش تشخيصي است كه رشد بافت سرطاني كليه و بدخيم يا خوش‌خيم بودن آن را نشان مي‌دهد.

پس از تشخيص سرطان كليه بايد آزمايش‌هاي ديگري هم صورت گيرد تا مشخص شود سرطان به بافت‌هاي مجاور گسترش يافته است يا خير. تمام اين روش‌هاي تشخيصي ذكر شده مي‌توانند سرطان را در مراحل ابتدايي شناسايي كنند.

پزشك با انجام آزمايش‌هايي، نوع بيماري را طبقه‌بندي مي‌كند. به عبارتي درصد گسترش بيماري و توده‌هاي سرطاني را نيز مشخص مي‌كند. اين آزمايش‌ها معمولا شامل سي‌تي‌اسكن از كبد يا تصويربرداري فراصوت و نيز آزمايش ام‌آرآي است كه از كبد و عروق خوني آن به عمل مي‌آيد.

در مرحله ابتدايي سرطان كليه، اندازه تومور، نهايتا 7 سانتي‌متر و بزرگي آن به اندازه توپ تنيس است. در اين مرحله، سلول‌هاي سرطاني به كليه محدود مي‌شود و فراتر از آن نرفته است. بيماراني كه در اين مرحله هستند با يك عمل جراحي و برداشتن قسمتي از كليه يا تمام آن، كاملا درمان مي‌شوند. پزشكان اميد به زندگي را در بيماران مبتلا به سرطان كليه يك ميانگين 5 ساله در نظر مي‌گيرند. اميد به زندگي در بيماران مرحله يك، حدود 81درصد است. به اين معنا كه 81 درصد از اين گروه پس از 5 سال زنده مي‌مانند.

درمرحله بعدي، سلول‌هاي سرطاني به بيش از 7 سانتي‌متر رسيده و بزرگ‌تر از تومورهاي مرحله يك شده‌اند. ولي سلول‌هاي سرطاني همچنان فقط كليه را درگير كرده‌اند. اين گروه از بيماران هم به دليل امكان برداشتن تومور سرطاني كليه، قابل درمان هستند و اميد به زندگي در آنها 74 درصد است.

در مرحله سوم يكي ازاين سه شرط رخ مي‌دهد: 1) تومور فراتر از كليه نرفته ولي سلول‌هاي سرطاني به سيستم لنفاوي اطراف كليه و غدد لنفاوي گسترش پيدا كرده‌اند.2) تومور به غده فوق كليوي يا لايه‌هاي چربي و بافت ليفي اطراف كليه حمله كرده ولي سلول‌هاي سرطاني از اين بافت فراتر نرفته‌اند و ممكن است در يكي از غدد لنفاوي اطراف كليه مشاهده شوند. 3) سلول‌هاي سرطاني از كليه به عروق خوني بزرگ هم گسترش يافته‌اند و در يكي از غدد لنفاوي اطراف هم ديده مي‌شوند. درمان بيماراني كه در اين مرحله هستند، نسبت به 2 گروه قبلي دشوارتر است و اميد به زندگي در اين افراد 53 درصد است.

مرحله نهايي هم به يكي از 3 صورت زير مشاهده مي‌شود: تومور با بافت ليفي اطراف كليه توسعه يافته است، سلول‌هاي سرطاني در بيش از يك غده لنفاوي وجود دارد يا سرطان به ساير نقاط بدن همچون ريه‌ها، استخوان‌ها، مغز و كبد هم گسترش يافته است. احتمال درمان اين دسته از بيماران بسيار كم و دشوار است و تومورهاي سرطاني به ساير اندام‌ها و بافت‌ها نيز حمله كرده است. اميد به زنده‌ماندن بيماران اين گروه تنها 8درصد است. پزشكان مي‌كوشند با شيمي‌درماني، پرتودرماني يا عمل جراحي، تومورهاي ثانويه ايجاد شده در اندام‌هاي ديگر را درمان كنند.

بررسي اين كه سرطان كليه در كدام يك از مراحل فوق است، براي انتخاب بهترين و مناسب‌ترين درمان ضرورت دارد.

درمان سرطان سلول‌هاي كليوي در افراد متفاوت است و پزشكان گزينه‌هاي درماني را بسته به نياز بيمار و نوع سرطان سلول‌هاي كليوي، اندازه و محل قرار گرفتن تومور، نوع مرحله سرطاني، وضعيت عمومي بيمار و سن بيمار انتخاب مي‌كنند. بيش از 50 درصد بيماراني كه در مراحل ابتدايي بيماري مراجعه مي‌كنند، قابل درمان هستند ولي گزينه‌هاي درماني در مراحل پاياني اثربخشي زيادي نداشته و بسيار ضعيف عمل مي‌كند. برخي بيماراني كه دچار متاستاز شده‌اند، به ايمني درماني پاسخ مي‌دهند ولي در موارد پيشرفته‌تر بيماري، تنها درمان‌هايي صورت مي‌گيرد كه مسكن بوده و درد را كاهش مي‌دهند.

عمل جراحي: اين روش شايع‌ترين و نخستين درماني است كه در بيشترين موارد ابتلا به سرطان كليه كاربرد دارد. در اين روش، قسمتي از كليه يا تمام آن را خارج مي‌كنند.

شيمي‌درماني:‌ اين روش، درماني است كه تمام سلول‌هاي بدن را تحت تأثير قرار داده و از دارو براي توقف رشد غير طبيعي سلول‌هاي سرطاني يا نابودي آنها استفاده مي‌شود. در شيمي‌درماني يك دارو يا تركيبي از داروها معمولا در چرخه‌هاي زماني به بيمار تزريق مي‌شود و در قالب قرص، داروهاي وريدي يا تزريق‌هاي عضلاني صورت مي‌گيرد. البته شيمي‌درماني را معمولا قبل از جراحي براي كاهش حجم تومور انجام مي‌دهند تا خارج‌كردن آن راحت‌تر باشد. شيمي‌درماني ممكن است در مواردي موثر باشد ولي با عوارض جانبي فراواني همراه است كه مي‌توان به افزايش ابتلا به عفونت‌ها، خونريزي، كاهش انرژي بدن، ريزش مو، زخم‌هاي دهاني، كاهش اشتها، تغيير در سيكل‌هاي ماهانه خانم‌ها و ناباروري موقت يا دائمي در مردان و زنان اشاره كرد.

پرتودرماني: اين شيوه، نوعي درمان موضعي به شمار مي‌رود كه از اشعه ايكس با انرژي بالا و ساير پرتوها براي از بين بردن سلول‌هاي سرطاني و توقف رشد آنها استفاده مي‌شود و 5 روز در هفته و به دو صورت انجام مي‌گيرد.

اول پرتودرماني خارجي كه به وسيله يك دستگاه از خارج بدن، پرتوها را به سمت سلول‌هاي سرطاني مي‌فرستد. دوم پرتودرماني داخلي كه از مواد راديواكتيو استفاده مي‌كنند و از طريق سوزن يا سوند انجام مي‌گيرد. ولي پرتودرماني در اغلب مواقع موثر نبوده و تنها براي تسكين دردهاي ناشي از گسترش سرطان به كار مي‌رود. برخي افراد قبل از عمل جراحي براي كوچك شدن تومورها تحت اين درمان قرار مي‌گيرند.

ايمني‌درماني (درمان زيستي): ايمني‌درماني كه به درمان زيستي هم معروف است نيز از گزينه‌هاي درماني سرطان كليه به شمار مي‌رود. در اين روش از سيستم ايمني بيمار براي مبارزه با سرطان استفاده مي‌شود.

داروهاي مورد استفاده در اين روش سيستم ايمني بدن بيمار را تحريك مي‌كند و به مبارزه عليه سلول‌هاي سرطاني وا مي‌دارد. از داروهاي معروف در اين زمينه مي‌توان به اينترفرون و اينترلوكين 2 اشاره كرد.

هورمون‌درماني: در اين نوع درمان از قرص يا روش‌هاي تزريقي استفاده مي‌‌كنند. اين شيوه درماني در بيماراني كه در مراحل پيشرفته قرار دارند به كار مي‌رود.

هدف‌درماني: اين روش، شيوه درماني نويني است كه سلول‌هاي سرطاني را نشانه مي‌گيرد. در اين روش از داروهايي استفاده مي‌شود كه از رشد عروق خوني جديد و پيشرفت سلول‌هاي سرطاني بدخيم و متاستاز شدن آنها جلوگيري مي‌كند و باعث كوچك‌شدن تومورها مي‌شود.

در كنار اين درمان‌ها، استفاده از روش‌هاي طب مكمل و جايگزين هم مي‌تواند موثر باشد و درمان موفقيت‌آميزي براي سرطان كليه به شمار مي‌رود. سرطان كليه از آن دسته بيماري‌هايي است كه فرد بيمار را دچار مشكلات عديده زيادي مي‌كند و بيمار درد و رنج زيادي را متحمل مي‌شود. درمان‌هاي جايگزين چون هنردرماني، ورزش، مديتيشن، موسيقي‌درماني و انجام حركات آرامبخش مي‌تواند به كاهش علائم و دردهاي ناشي از بيماري كمك كند.