قاتل بيگناه در كمين مردم
بايد بدانيد هر وسيله گرمايشي كه با سوخت فسيلي مانند گاز، نفت يا گازوئيل و ... كار ميكند چنانچه به طور ناقص بسوزد يك منبع توليدكننده گاز سمي منوكسيد كربن به حساب ميآيد و اين همان گاز بيرنگ و بيبو ولي بسيار خطرناك است كه ميتواند در مدت زمان كوتاهي جان صدها نفر را بگيرد.
طبق گزارشات بيشترين موارد ابتلا به مسموميت با گاز منواكسيد كربن مربوط به وسايلي مانند آبگرمكن و بخاريهاي داراي نقص فني يا بدون دودكش است و در بسياري از موارد نصب غيراصولي اين وسايل مسبب بروز حادثه بوده است.طبق آمار پزشكي قانوني در سال گذشته آمار كشته شدگان در كشورمان به 769 نفر رسيد كه بيشترين آنها مربوط به استان تهران بوده است.
منواكسيد كربن كه در نتيجه سوختن مواد فسيلي بخصوص در فضاي بسته و بدون اكسيژن به وجود ميآيد از راه ريه وارد جريان خون ميشود و از آنجا كه تمايل زيادي براي تركيب با هموگلوبين خون دارد، يعني حدود 200 برابر، بنابراين در اين رقابت پيروز شده و نتيجه آن چيزي جز نرسيدن اكسيژن به بافتها نيست (كه باعث مسموميت ميشود)، زيرا همانطور كه ميدانيد 95 درصد انتقال اكسيژن به بافتها از طريق هموگلوبين انجام ميشود.
هرچه غلظت گاز منواكسيد كربن در محيط بيشتر باشد، ميزان بيشتري تركيب پايدار كربوكسي هموگلوبين به وجود ميآيد و در نتيجه شدت مسموميت افزايش پيدا كرده و علائم شديدتري از آن در فرد پديدار ميشود.معمولا در مسموميتهاي خفيف علائمي كاملا غيراختصاصي مثل سردرد، سرگيجه، تهوع، ضعف و بيحالي بروز ميكند و گاهي علائمي شبيه به عفونتهاي ويروسي مثل سرماخوردگي در فرد به وجود ميآيد كه حتي ممكن است به اشتباه فكر كند كه دچار سرماخوردگي شده و معمولا از كنار آن براحتي ميگذرد. اما چنانچه ميزان غلظت گازهاي سمي در محيط زياد باشد علائم تغيير ميكند و شدت مسموميت وخيمتر ميشود، يعني ابتدا ممكن است سطح هوشياري فرد مسموم، كاهش يابد و سپس دچار تشنج شود و به دنبال آن به كما رفته و سرانجام با ايست قلبي دچار مرگ شود. افزايش سطح آگاهي ضامن سلامت جامعه است: اما آنچه در اين بين مهم است و هدف اصلي تمام رسانهها به شمار ميرود، افزايش سطح آگاهي خانوادهها و آشنايي مردم با عواقب محتمل سهلانگاري و بيدقتي در بكارگيري وسايل گرمايشي و آموزش روش صحيح استفاده از آنهاست كه نتيجه آن افزايش سطح سلامت جامعه خواهد بود.
متاسفانه به دليل بيتوجهي خانوادهها به مسائل بسيار ساده و در عين حال بسيار مهم، هر ساله شاهد افزايش آمار تلفات ناشي از مسموميت با گاز منواكسيد كربن هستيم و تنها با رعايت نكات سادهاي ميتوانيد سلامت خود و خانوادهتان را در فصول سرد سال بيمه كنيد.
1 ـ از بخاريهاي بدون دودكش به هيچ وجه براي فضاهاي بسته استفاده نكنيد.
2 ـ براي گرم كردن حمام و فضاهاي بدون تهويه هرگز از بخاري گازي يا نفتي استفاده نكنيد. لازم است بدانيد كه گرما و رطوبت موجود در حمام باعث افزايش مسموميت با گازها ميشود.
3 ـ در خريد وسايل گرمايشي دقت كنيد كه از استانداردهاي لازم برخوردار و سيستم ايمني آن كامل باشد.
4 ـ يكي از مهمترين راههاي پيشگيري از بروز گازگرفتگي كنترل دودكش بخاري است، حتما قبل از راهاندازي بخاري يا آبگرمكن از بسته نبودن مسير دودكش مطمئن شويد. يكي از راههاي تشخيص باز بودن مسير دودكش داغ بودن لوله بخاري است. چنانچه لوله دودكش بخاري سرد باشد زنگ خطري است كه به شما هشدار ميدهد، گازهاي سمي خارج نميشود.
5 ـ رنگ شعله بخاري و تمام وسايل گرمايشي بايد آبي باشد، پس اگر رنگ شعله قرمز، زرد يا نارنجي باشد هرچه سريعتر بايد تعمير شود يا ممكن است هواي كافي به بخاري نرسيده و در نتيجه كمبود اكسيژن، شعله به اين رنگ درآمده كه پيامد آن توليد گاز منواكسيد كربن و مسموميت خواهد بود.
6 ـ هميشه يك روزنه كوچك در منزل يا محل كار در صورت استفاده از وسايل گرمايشي ايجاد كنيد.
7 ـ انتهاي دودكشها در پشت بام حتما بايد داراي كلاهك به شكل H باشد. گاهي بيتوجهي به همين مساله به ظاهر پيش پا افتاده باعث سقوط پرندهها به داخل دودكش شده و همين موجب انسداد دودكش و در نهايت منجر به مسموميت و مرگ خانوادگي ميشود.
8 ـ بهتر است جنس دودكشها و اتصالات آن از مواد مقاوم و بدون هيچگونه منفذ يا نشتي در آن باشد.
9 ـ يكي از شايعترين موارد مسموميت با گاز CO مربوط به رانندگاني است كه براي گرم كردن وسيله نقليه خود از وسايلي مثل پيكنيكي استفاده ميكنند و به دليل تخليه ناصحيح گازهاي سمي دچار مسموميت ميشوند.
10 ـ هرگز از منقل يا كبابپز در محوطههاي بستهاي مثل گاراژ يا درون خانه استفاده نكنيد.
11 ـ هميشه براي تعمير يا نصب وسايل گرمايشي از افراد مجرب كمك بگيريد.
12 ـ بهتر است در محل كار يا درون خانه دستگاه هشدار گاز منوكسيد كربن نصب كنيد.
13 ـ چنانچه با حضور در يك محل دچار علائم مسموميت مثل سردرد شديد نشاندهنده آلودگي آن محيط به گاز منواكسيد كربن است، پس بايد هرچه سريعتر منبع آلودگي را پيدا كرده و مشكل را برطرف كنيد.
با فرد مسموم چه كنيم؟
همه افرادي كه براي گرم كردن محل زندگي و كار خود از وسايل گرمايشي با سوخت هيدروكربني مثل نفت، گاز، گازوئيل و ... استفاده ميكنند در معرض خطر مسموميت هستند ولي گروهي از مردم در معرض خطر بيشتري قرار دارند، اين افراد شامل زنان باردار، كودكان و سالمندان و بيماران قلبي ـ ريوي هستند. اين افراد به دليل آسيبپذيرتر بودن، علائم مسموميت در آنها شدت بيشتري خواهد داشت و به همين دليل است كه در فصول سرد به دليل وارونگي هوا و آلودگي بيشتر هوا بخصوص در شهرهاي بزرگ و صنعتي به اين دسته از افراد توصيه ميشود كه كمتر از منزل خارج شوند.
علاوه بر اين افراد، رانندگان تاكسي و افرادي كه به دليل نوع شغلشان ساعات زيادي از روز را در شهر تردد ميكنند در معرض خطر بيشتري قرار دارند. اين گروه از افراد معمولا از خستگي، سردرد و خوابآلودگي شكايت دارند و چنانچه آلودگي هوا شدت بيشتري پيدا كند علامت مسموميت به شكل حاد در آنها بروز ميكند.
حال به هر دليلي با فرد مسموم برخورد كرديد، اولين و مهمترين كار براي نجات وي، خارج كردن فرد مسموم از محيط آلوده و انتقال آن به هواي آزاد است. هميشه بهترين كار، اكسيژنرساني بيشتر به فرد مصدوم است. پس بعد از انتقال فرد به هواي آزاد لازم است كه يقه پيراهن و كمربند او را باز كنيد.
سپس لباسهاي تنگ مصدوم را درآوريد. دقت كنيد كه راههاي تنفس فرد مصدوم باز باشد، خوب حالا ميتوانيد با اورژانس تماس بگيريد و مراحل بعدي درمان را به عهده آنان بگذاريد.
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم