مراقبتهای پرستاری در آنژین صدری
مراقبتهای پرستاری در آنژین صدری
آنژين صدري از نظر باليني به درد جلوي قلبي (ناشي از ايسكيمي ميوكارد ) اطلاق ميشود، كه انتشار درد به دستها (راست و چپ) و گردن وجود دارد. اين درد با عرق سرد و حالت تهوع همراه است كه درد در هنگام فعاليت ايجاد و پس از چند لحظه استراحت برطرف ميگردد.
پاتوفيزيولوژی
وقتي كه شريان كرونر (عروق تغذيه كننده قلب) تنگ ميشود، در جريان كار طبيعي ميوكارد (لايه عضلاني قلب) اختلال ايجاد ميشود و اين شريان قادر به تامين خون ميوكارد نميباشد. در نتيجه اكسيژن براي رفع نيازهاي متابوليك كافي نيست و ايسكيمي (كاهش خونرساني) ظاهر ميشود. بعد ازچند دقيقه از شروع ايسكيمي قدرت پمپاژ قلب كاهش مييابد، كه اين كاهش قدرت پمپاژ سلولهاي ايسكيميك را از اكسيژن و گلوكز محروم ميكند.
عوامل شروعكننده درد آنژين صدري
فعاليت (راه رفتن و بالا رفتن از پله)، اضطراب، تماس با هواي سرد، خوردن غذاي زياد و سنگين.
تظاهرات باليني
درد قفسه سينه در ناحيه جلوي قلبي و در پشت استخوان جناغ ميباشد كه بصورت لهشدگي و فشردگي بيان ميشود. مدت درد كمتر از 5 دقيقه مي باشد.
ساير علائم همراه درد شامل : تنگي نفس، رنگپريدگي، طپش قلب، غش، سرگيجه و اختلالات هاضمه.
انواع آنژين صدري
۱) آنژين پايدار: درد يا ناراحتي حملهاي قفسه سينه درجهت قابل پيشبيني از فعاليت يا اضطراب شروع ميشود. اين آنژين داراي الگوي ثابت از نظر شروع، مدت و شدت علائم بوده و به فاصله بيش از دو ماه يك بار رخ ميدهد.
۲) آنژين ناپايدار (آنژين قبل از انفاركتوس ميوكارد يا آنژين فزاينده): درد حملهاي قفسه سينه بوسيله درجات غيرقابل پيشبيني از نظر فعاليت يا اضطراب و ممكن است در شب يا در حين استراحت بروز كند. اين حملات در طول زمان از نظر شدت، مدت و تعداد، رو به افزايش است.
۳) آنژين واريانت يا پرينزمتال: اين آنژين در زمان استراحت ممكن است ايجاد شود، ولي در ساعات اوليه صبح شايعتر است.
۴) آنژين شبانه: معمولا در هنگام شب اتفاق مي افتد و همراه با خواب ديدن و كابوس شبانه است.
۵) آنژين دكوبيتوس: در وضعيت درازكش و بيشتر در شب و هنگام خواب ايجاد ميشود، به طوري كه باعث بيدار شدن شخص همراه با تنگي نفس حملهاي شبانه ميشود.
۶) آنژين مقاوم به درمان: آنژين ناتوان كننده مزمن شديدي است كه به درمان جواب نميدهد.
۷) آنژين بعد از انفاركتوس: اين آنژين بعد از انفاركتوس ميوكارد رخ ميدهد، بطوري كه ايسكيمي باقيمانده سبب حملات ميشود.
تشخيص
تست ورزش
اسكن راديوايزوتوپ
آنژيوگرافي شريان كرونر
درمان
اهداف درمان شامل كاهش مصرف اكسيژن ميوكارد بوسيله كم كردن فعاليت قلب و بهبود خونرساني است.
سه دسته داروي مهم در درمان آنژين كاربرد دارد:
۱) نيتراتها (گشادكنندههاي عروق): نيتروگليسرين بصورت قرص زيرزباني ميباشد، كه اثر آن ۲-۱دقيقه بعد از مصرف ظاهر ميشود و ۲۰-۱۵دقيقه باقي ميماند، كه در صورت عدم تاثير ميتوان به فاصله۱۰- ۵ دقيقه حداكثر سه قرص مصرف كرد.
عوارض قرص نيتروگليسرين شامل: سردرد، افت فشارخون وضعيتي، گيجي، افزايش ضربان قلب و گر گرفتگي است.
نيتروگليسرين طولاني اثر كه اثر آن به مدت۱۲- ۸ ساعت باقي ميماند شامل نيتروكانتين / ايزورديل است.
۲) بتا بلوكرها: اين دارو سبب كاهش تعداد ضربان قلب و كاهش قدرت انقباضي ميوكارد ميشود و به اين ترتيب باعث كاهش مصرف اكسيژن عضله ميشود، مانند پروپرانولول (ايندرال)
قبل از مصرف اين دارو بايد فشار خون و نبض بيمار چك شود. در نبض كمتر از ۶۰ اين دارو تجويز نميشود.
۳) بلوك كنندههاي كانال كلسيمي: اين دارو باعث گشادي عروق محيطي و عروق كرونر ميشود. همچنين با جلوگيري از ورود يون كلسيم بداخل سلول قلبي از قدرت انقباض آن مي كاهد. مانند نيفيديپين (آدالات)، وراپاميل، ديلتيازيم. اين دارو يك ساعت قبل يا دو ساعت بعد از غذا مصرف شود.
تجويز اكسيژن: در زمان بروز درد آنژين در صورت امكان اكسيژن بايد سريعاً بمنظور افزايش اكسيژن رساني به ميوكارد و كاهش درد تجويز شود.
آموزش به بيمار براي مراقبت از خود بعد از ترخيص از بيمارستان:
۱) تعديل فعاليتهاي روزانه
* ميزان فعاليت روزانه در حدي باشد كه باعث درد قفسه سينه و تنگي نفس و خستگي نشود.
* بين كار و فعاليت در فواصل مناسب استراحت كند. دورههاي مختصر استراحت در طول روز داشته باشد، زود بخوابد و زمان استراحت طولاني گردد.
* از انجام فعاليتهايي كه به تلاش زياداحتياج دارد مانند ورزشهاي ايزومتريك خودداري كند.
* بهتر است به جاي پله از آسانسور استفاده كند.
* قبل از كار و غذا ورزشهاي سبك انجام دهد.
۲) از نظر تغذيه اي توجه به موارد زير ضروري است:
* از پر خوري پرهيز نمايد و از مصرف كافئين خودداري كند.
* مددجوياني كه افزايش وزن دارند بايد وزن خود را كم كنند.
* از رژيم غذايي پرفيبر استفاده شود، كه نه تنها از يبوست (زور زدن) جلوگيري ميكند، بلكه تعداد و شدت حملات آنژين را كاهش ميدهد. همچنين سطح كلسترول و تري گليسريد سرم را كاهش مي دهد.
۳) استعمال دخانيات را قطع كند.
۴) به مددجو تاكيد كنيد كه داروهاي تجويز شده را حتي اگر هيچ علامتي نداشته باشد مصرف كند.
۵) از برخورد با وضعيتهاي پر استرس اجتناب كند و در مواقع عصبانيت از تكنيكهاي آرام سازي استفاده كند.
۶) حتي الامكان از برخورد با آب و هواي سرد خودداري كند و به نكات زير توجه كند:
* براي گرم كردن هوادر آب و هواي بسيار سرد با شال گردن روي دهان و بيني بپوشاند.
* در مقابل باد حركت نكند و در هواي سرد آهسته حركت كند.
۷) به بيماراني كه قرص نيتروگليسرين مصرف مي كنند موارد زير را آموزش دهيد:
* بيمار در تمامي اوقات قرص نيتروگليسرين را همراه داشته باشد.
* هميشه از قرص تازه استفاده شود زيرا در عرض ۶- ۳ ماه اثر خود را از دست ميدهد و هميشه در شيشه تيره رنگ با درب بسته نگهداري شود. ظرف قرص را خيلي به بدن نزديك نكنيد زيرا دماي بدن باعث بي اثر شدن آن ميشود.
* اگر قرص تازه باشد بعد از قرار گرفتن زير زبان احساس سوزش زير زبان ايجاد ميكند.
* قبل از فعاليتهايي كه سبب درد آنژين ميشود، مانند بالا رفتن از پله براي جلوگيري از درد از قرص نيتروگليسرين استفاده كند.
* درصورت ايجاد درد، بيمار به روش زير عمل كند:
۱) مددجو بايد كليه فعاليتهاي خود را متوقف كند و بنشيند و قرص نيتروگليسرين را سريعاً زير زبان قرار دهد و تا قطع كامل درد استراحت كند.
۲) براي تسريع در شروع اثر در موارد شديد ميتوان قرص را زير دندان خرد كرد، از بلع بزاق بايد خودداري شود. در صورت امكان براي جلوگيري از كاهش فشارخون وضعيتي بيمار دراز بكشد.
۳) مددجو در موقع درد ميتواند تا ۳ قرص را به فاصله ۱۰- ۵ دقيقه زير زباني مصرف كند. اگر درد كاهش نيافت يا شديد شد به اورژانس مراجعه كند.
باتشکر از مدیریت آموزش و پژوهش بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی بقیه الله الاعظم(عج)
اللهم اخرجنی من ظلمات الوهم و اکرمنی بنور الفهم